Month: Սեպտեմբեր 2026

Էկոլոգիա 11

Արգենտինայի էկոտուրիզմը և դրա նախադրյալները

Արգենտինան էկոտուրիզմի զարգացման համար շատ նպաստավոր երկիր է։ Այն ունի մեծ տարածք և շատ տարբեր բնական գոտիներ՝ լեռներ, անտառներ, գետեր, լճեր, ջրվեժներ, սառցադաշտեր և անապատային տարածքներ։ Այս բնական հարստությունները գրավում են բազմաթիվ զբոսաշրջիկների ամբողջ աշխարհից։

Արգենտինայի էկոտուրիզմի ամենահայտնի վայրերից է Իգուասուի ազգային պարկը, որտեղ գտնվում են աշխարհահռչակ Իգուասու ջրվեժները։ Այստեղ զբոսաշրջիկները կարող են քայլել անտառային արահետներով և դիտել տարբեր կենդանիների ու բույսերի տեսակներ։ Մեկ այլ հայտնի վայր է Պատագոնիան, որը հայտնի է իր լեռներով, սառցադաշտերով և գեղեցիկ լճերով։ Էլ Կալաֆատե քաղաքը կարևոր զբոսաշրջային կենտրոն է, քանի որ գտնվում է Պերիտո Մորենո սառցադաշտի մոտ։

Արգենտինայում էկոտուրիզմի զարգացման հիմնական նախադրյալներն են հարուստ և բազմազան բնությունը, մեծ թվով ազգային պարկերն ու պահպանվող տարածքները, կենդանիների և բույսերի բազմաթիվ տեսակները, ինչպես նաև երկրի տարբեր շրջանների գեղեցիկ բնական տեսարանները։ Զարգացմանը նպաստում են նաև զբոսաշրջային ենթակառուցվածքները՝ հյուրանոցները, ճանապարհները և զբոսաշրջային ծառայությունները։

Էկոտուրիզմը Արգենտինայում ոչ միայն հանգստի և զբոսաշրջության ձև է, այլև կարևոր միջոց է բնությունը պահպանելու համար։ Այն օգնում է մարդկանց ճանաչել երկրի բնական հարստությունները և ավելի հոգատար վերաբերվել շրջակա միջավայրին։

🇦🇷 Արգենտինայի ամենագեղեցիկ վայրերը

  1. Իգուասուի ջրվեժներ – աշխարհի ամենահայտնի ջրվեժներից են, շրջապատված են արևադարձային անտառներով։

2.Պերիտո Մորենո սառցադաշտ – հսկայական սառցադաշտ է, որը գտնվում է Պատագոնիայում։

3.Էլ Չալտեն – հայտնի է բարձր լեռներով, հատկապես Ֆից Ռոյ լեռով, և գեղեցիկ արշավային ճանապարհներով։

4.Բարիլոչե – լեռներով, անտառներով և լճերով շրջապատված գեղեցիկ քաղաք է։

5.Լոս Գլասիարես ազգային պարկ – այստեղ կարելի է տեսնել սառցադաշտեր, լեռներ և մաքուր լճեր։

Հանրահաշիվ 11

  1. Գտնել f(x)=x3 ֆունկցիայի արժեքների տիրույթը։

f=(-∞+∞)

  1. Որոշել՝ f(x)=x4 ֆունկցիան զույգ է, կենտ, թե ոչ զույգ, ոչ կենտ։

F=(−x)⁴=x⁴=f(x)

  1. Գտնել f(x)=x5 ֆունկցիայի աճման կամ նվազման միջակայքը։

F=(-∞+∞)

5.Հաշվել՝

    f(16),f(81)

    F=(16)=√16=4

    F=(81)=√81=9

    6.

    1. Հաշվել՝

    f(−8),f(27)

    F=(-8)=³√-8=-2

    F=(27)=³√27=3

    Հայոց լեզու 11

    1.Նախադասությունների ներքևում տրված բառերը անհրաժեշտ փոփոխություններով տեղադրիր բաց թողած տեղերում։

    Եվ շրջելով հայացքը՝ նայեց երկնքին՝ արշալույսի մեջ թաթախուն, կապույտի մեջ ճախրող թռչուններին։ Նա վերադարձավ տուն, կանանց շտապով ձի նստեցրեց և ճանապարհ դրեց, իսկ ինքը մնաց գյուղում՝ զինված սպասելով թշնամու գալստյանը։ Խորշոմած ճակատը սեղմած ծնկներին, ձեռքերը հյուսած մրրկածեծ գլխի վրա՝ հոգնած ու հուսաբեկ ընկավ դռան առջև և սպասեց դրա բացվելուն։ Ի վերջո կըմբռնի, որ ստիպված է դուրս ելնել, այլապես պիտի ջախջախվի և թաղվի պատերի ու ձեղունի ծանր գերանների տակ։ Քույր ու եղբայր վաղուց նստած են իրենց հին տան առջև՝ կեռասի չորացած ծառի տակ, որի դժգույն տերևները մեղմորեն թափվում էին նրանց վրա։ Գնացքը դանդաղ սահեց, իսկ կառամատույցին կանգնած երիտասարդը, ձեռքերը գրպանում, ոտքերը լայն բացած, անտարբեր դիտում էր նրա աստիճանաբար արագացող ընթացքը։ Դաժան էր կայսրի հրամանը, խիստ պատժի սպառնալիքով հրամայեց՝ պատերի քարերն այնպես ագուցել, որ երկու քարերի միջև անհնար լիներ նույնիսկ ասեղ խրել։ Դժվարանում եմ ասել՝ ինչքան ժամանակ է անցել նրա գնալուց հետո. ժամանակի զգացողությունը կորել է և այլևս չեմ պատկերացնում, թե ինչ պիտի անեմ առանց նրա։

    2.Գտիր ընդգծված գոյականների հոլովն ու հոլովումը։

    կանանց — հայցական հոլով, ոջ արտաքին հոլովում

    ձի — հայցական հոլով, ու արտաքին հոլովում

    թշնամու — սեռական հոլով, ու արտաքին հոլովում

    գալստյանը — տրական հոլով, ան արտաքին հոլովում

    Քույր — ուղղական հոլով, ոջ արտաքին հոլովում

    եղբայր — ուղղական հոլով, ո ներքին հոլովում

    կայսրի — սեռական հոլով, այլաձև հոլովում

    ժամանակ — ուղղական հոլով, ի արտաքին հոլովում

    Էկոլոգիա 11

    Մարդու միջամտությունը և անտառները

    Մարդու գործունեությունը մեծ ազդեցություն ունի շրջակա միջավայրի վրա, հատկապես՝ անտառների։ Անտառները շատ կարևոր են, քանի որ մաքրում են օդը, արտադրում թթվածին, պահպանում են հողը և ջուրը։ Դրանք նաև բազմաթիվ կենդանիների ու բույսերի բնական բնակավայրն են։

    Մարդիկ անտառները հիմնականում հատում են փայտանյութ ստանալու, թուղթ և վառելիք արտադրելու, գյուղատնտեսական տարածքներ ստեղծելու, ճանապարհներ ու շենքեր կառուցելու և հանքարդյունաբերության համար։ Անտառների ոչնչացման պատճառ կարող են լինել նաև հրդեհները և անտառների ոչ ճիշտ օգտագործումը։

    Ըստ FAO-ի՝ 2015–2025 թվականներին աշխարհում տարեկան միջինում մոտ 10,9 միլիոն հեկտար անտառ է անտառահատվել, իսկ անտառների ընդհանուր զուտ կորուստը կազմել է տարեկան մոտ 4,12 միլիոն հեկտար։

    Անտառների ոչնչացումը բազմաթիվ խնդիրներ է առաջացնում։ Կենդանիները կորցնում են իրենց բնակավայրերը, նվազում է բույսերի և կենդանիների բազմազանությունը, հողը սկսում է ավելի արագ քայքայվել, իսկ կլիմայի փոփոխությունն ավելի է ուժեղանում։

    Քաղաքագիտություն 11 Սեպտեմբերի 28

    1․ Անձ-պետություն վարչաիրավական հարաբերությունների օրինակներ

    Անձ-պետություն վարչաիրավական հարաբերություններ են առաջանում այն ժամանակ, երբ քաղաքացին հարաբերությունների մեջ է մտնում պետական մարմնի կամ պաշտոնատար անձի հետ։

    Օրինակներ՝

    Քաղաքացին դիմում է անձնագրային և վիզաների բաժին՝ անձնագիր ստանալու կամ փոխելու համար։

    Քաղաքացին դիմում է ոստիկանություն՝ վարորդական իրավունքի վկայական ստանալու համար։

    Վարորդը խախտում է ճանապարհային երթևեկության կանոնները, և ոստիկանության աշխատակիցը նրան վարչական տուգանք է նշանակում։

    Քաղաքացին դիմում է պետական մարմին՝ սոցիալական նպաստ կամ աջակցություն ստանալու համար։

    Անձը դիմում է համայնքապետարան՝ որևէ թույլտվություն կամ փաստաթուղթ ստանալու նպատակով։

    Քաղաքացին խախտում է հասարակական կարգը, և համապատասխան պետական մարմինը նրա նկատմամբ վարչական պատասխանատվության միջոց է կիրառում։

    Անձը դիմում է պետական մարմին՝ որևէ գրանցում կատարելու համար, օրինակ՝ անշարժ գույքի կամ մեքենայի գրանցում։

    Այս բոլոր դեպքերում մի կողմում քաղաքացին է, իսկ մյուս կողմում՝ պետությունը կամ պետական մարմինը, որը գործում է օրենքով իրեն տրված լիազորությունների շրջանակում։

    2․ Ինչո՞վ են տարբերվում զանցանքները հանցանքներից

    Զանցանքը և հանցանքը երկուսն էլ իրավախախտումներ են, սակայն դրանց միջև կարևոր տարբերություններ կան։ Հանցանքը հասարակության համար ավելի վտանգավոր արարք է և առաջացնում է քրեական պատասխանատվություն, իսկ զանցանքը համեմատաբար ավելի քիչ վտանգավոր իրավախախտում է և սովորաբար առաջացնում է վարչական պատասխանատվություն։

    Զանցանքի օրինակներ․

    ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտում,

    հասարակական վայրում հասարակական կարգը խախտելը,

    սահմանված կանոնները չպահպանելու համար վարչական տուգանք ստանալը,

    որոշ դեպքերում առանց համապատասխան թույլտվության գործունեություն իրականացնելը։

    Հանցանքի օրինակներ․

    գողություն,

    կողոպուտ,

    դիտավորյալ ծանր մարմնական վնաս պատճառելը,

    սպանություն,

    խարդախություն։

    Պատմության 11

    Նիդեռլանդական և անգլիական հեղափոխությունները տեղի են ունեցել տարբեր ժամանակներում, բայց երկուսն էլ մեծ ազդեցություն են ունեցել պատմության վրա։ Նիդեռլանդական հեղափոխությունը սկսվեց 1566 թվականին և հիմնականում ուղղված էր Իսպանիայի տիրապետության դեմ։ Դրա պատճառներն էին բարձր հարկերը, կրոնական հակասությունները և Նիդեռլանդների բնակիչների՝ ազատ ու անկախ ապրելու ցանկությունը։ Պայքարի ընթացքում մեծ դեր ունեցավ Վիլհելմ Օրանացին։ Երկար պայքարից հետո Նիդեռլանդների հյուսիսային նահանգները կարողացան անկախանալ, իսկ 1648 թվականին նրանց անկախությունը վերջնականապես ճանաչվեց։ Արդյունքում Նիդեռլանդները դարձան անկախ պետություն և արագ զարգացան առևտուրը, ծովագնացությունը և գաղութային գործունեությունը։ Եվրոպայի համար դա նշանակեց Իսպանիայի ազդեցության թուլացում, իսկ աշխարհի համար՝ Նիդեռլանդների վերածվելը կարևոր առևտրային ու ծովային տերության։

    Անգլիական հեղափոխությունը սկսվեց 1640 թվականին։ Դրա հիմնական պատճառը թագավորի և խորհրդարանի միջև պայքարն էր, ինչպես նաև կրոնական և տնտեսական խնդիրները։ Հեղափոխության ընթացքում տեղի ունեցավ քաղաքացիական պատերազմ, որի արդյունքում խորհրդարանական ուժերը հաղթեցին։ 1649 թվականին թագավոր Չարլզ I-ը մահապատժի ենթարկվեց, իսկ Անգլիան որոշ ժամանակ դարձավ հանրապետություն։ Այս պայքարում կարևոր դեր ունեցավ Օլիվեր Կրոմվելը։ Հետագայում՝ 1688 թվականի Փառահեղ հեղափոխությունից հետո, Անգլիայում ամրապնդվեց խորհրդարանի իշխանությունը և ձևավորվեց սահմանադրական միապետություն։ Դրա հետևանքով Անգլիայում ավելի արագ զարգացան առևտուրը, տնտեսությունը և կապիտալիստական հարաբերությունները։ Եվրոպայում մեծացավ Անգլիայի ազդեցությունը, իսկ աշխարհում այն հետագայում դարձավ հզոր առևտրային և գաղութային պետություն։

    Այս երկու հեղափոխությունների գլխավոր նմանությունն այն էր, որ երկուսն էլ պայքար էին հին կարգերի դեմ և նպաստեցին նոր քաղաքական ու տնտեսական հարաբերությունների զարգացմանը։ Սակայն դրանց հիմնական տարբերությունն այն էր, որ Նիդեռլանդական հեղափոխությունը հիմնականում ազգային-ազատագրական պայքար էր Իսպանիայի դեմ, իսկ անգլիական հեղափոխությունը՝ պայքար թագավորի և խորհրդարանի միջև իշխանության համար։ Երկու հեղափոխություններում էլ առանձին մարդկանց դերը կարևոր էր․ Նիդեռլանդներում՝ Վիլհելմ Օրանացու, իսկ Անգլիայում՝ Օլիվեր Կրոմվելի և հետագայում Վիլհելմ III-ի։

    Նիդեռլանդական հեղափոխություն

    1566 թ. – սկսվեց Նիդեռլանդական հեղափոխությունը՝ Իսպանիայի տիրապետության դեմ։

    1568 թ. – սկսվեց Նիդեռլանդների անկախության համար երկարատև պատերազմը։

    1581 թ. – հյուսիսային նահանգները հայտարարեցին, որ այլևս չեն ճանաչում Իսպանիայի թագավորի իշխանությունը։

    1609 թ. – կնքվեց Տասներկուամյա զինադադարը Իսպանիայի և Նիդեռլանդների միջև։

    1648 թ. – Վեստֆալյան հաշտությամբ Իսպանիան պաշտոնապես ճանաչեց Նիդեռլանդների անկախությունը։

    Անգլիական հեղափոխություն

    1640 թ. – սկսվեց Անգլիական հեղափոխությունը և գումարվեց Երկարատև խորհրդարանը։

    1642–1649 թթ. – տեղի ունեցավ քաղաքացիական պատերազմ թագավորի և խորհրդարանի կողմնակիցների միջև։

    1649 թ. – մահապատժի ենթարկվեց թագավոր Չարլզ I-ը, իսկ Անգլիան դարձավ հանրապետություն։

    1653–1658 թթ. – Օլիվեր Կրոմվելը կառավարեց Անգլիան։

    1660 թ. – վերականգնվեց միապետությունը։

    1688 թ. – տեղի ունեցավ Փառահեղ հեղափոխությունը։

    1689 թ. – ընդունվեց Իրավունքների մասին օրենքը, և ավելի ամրապնդվեց խորհրդարանի իշխանությունը։

    English 11

    Examination Card 1.

    Task 1. Self-presentation
    Task 2. Read the text, and choose the right option
    Task 3 Listening.  Examination Card 1
    Task 4.  Talk about the given topic
     SOS – Save Our Space. We need your help to clean up our city. What have you ever done or are going to do to keep it clean?

    Text 1

    Once a sailor went ashore on the coast of South America. He had a number of blue woollen caps with him, which he wanted to sell. On his way to the town some distance from the coast, he had to pass through a forest in which there were great numbers of monkeys. At noon, with the sun directly overhead and the heat intense, the sailor decided to take a rest. He lay down under the shade of a large tree, took one of the caps, put it on his head, and soon fell asleep.

    When he awoke, he found, to his surprise, that the caps were all gone! Soon he heard a loud noise among the thick branches above him, and he looked up. He saw the trees alive with monkeys, and on the head of each monkey was a blue woollen cap! The monkey had watched his actions, had stolen his caps while he slept and had put them on, and now they did not pay any attention to his shouts.

    When the sailor saw that he could not get his caps back, he pulled off the one that he had on his head and threw it on the ground, crying out, “If you want to keep the rest, you may take this one too!” To his great surprise, the little animals did the same. Each took the cap off its head and threw it on the ground. The sailor got his caps back and went away in triumph.

    1. There were a lot of monkeys.

    a) at some distance from the forest

    b) in the wood not very far from the coast

    c) on the coast of South America

    2. What did the sailor decide to do at noon?

    a) to try on one of the woollen caps

    b) to take off his cap as it was very hot

    c) to lie down and rest

    3. What did the sailor see when he woke up?

    a) The monkeys were wearing his caps.

    b) His companions had all gone.

    c) There were a lot of birds singing in the trees.

    4. Seeing that he could not take the caps back, the sailor

    a) sat down and began to cry

    English 11

    Exercise 1: Practice Sentences: Fill in the Blanks
    If I were you, I would take the job. (Second Conditional)
    If we had left earlier, we would have arrived on time. (Third Conditional)
    If she studies harder, she will pass the test. (First Conditional)
    If the sun sets, it gets dark. (Zero Conditional)
    If they had invited us, we would have gone to the party. (Mixed Conditional)


    Exercise 2: Fill in the Blanks with the Correct Verb Form
    If you study hard, you will pass the exam. (First Conditional)
    If I were rich, I would travel around the world. (Second Conditional)
    If she had woken up earlier, she would not have missed the bus. (Third Conditional)
    If you heat water to 100°C, it boils. (Zero Conditional)
    If he did not eat so much junk food, he would be healthier. (Second Conditional)
    If we do not hurry, we will miss the train. (First Conditional)
    If I knew her address, I would send her a letter. (Second Conditional)
    If they had not spent so much money, they would have had enough to buy a car. (Third Conditional)
    If the weather is nice tomorrow, we will go to the beach. (First Conditional)
    If she had not lost her phone, she would have called us. (Third Conditional)


    Exercise 3: Rewrite the Sentences Using Conditionals
    She didn’t go to the party because she was sick. (Use the third conditional.)
    ➡ If she hadn’t been sick, she would have gone to the party.
    I don’t have a car, so I take the bus every day. (Use the second conditional.)
    ➡ If I had a car, I would not take the bus every day.
    He eats too much fast food, so he is overweight. (Use the second conditional.)
    ➡ If he didn’t eat so much fast food, he wouldn’t be overweight.
    I forgot my umbrella, so I got wet. (Use the third conditional.)
    ➡ If I hadn’t forgotten my umbrella, I wouldn’t have got wet.
    You must work hard, or you won’t succeed. (Use the first conditional.)
    ➡ If you don’t work hard, you won’t succeed.

    Exercise 4: Choose the Correct Answer
    If I (were) you, I (would) take that job. (Second Conditional)
    If she (had studied), she (would have passed) the test. (Third Conditional)
    If it (rains), we (will stay) inside. (First Conditional)
    If you (don’t exercise), you (will be) unhealthy. (First Conditional)
    If they (had invited) us, we (would have gone) to the party. (Third Conditional)

    Երկրաչափություն 11

    1. Գլանի հիմքի շառավիղը r=4 սմ է, իսկ բարձրությունը՝ h=7 սմ։ Գտնել գլանի հիմքի մակերեսը և կողմնային մակերևույթի մակերեսը։

    P=πr²

    P=π•4²=16πpսմ²

    P=2π•4•7=56սմ

    2.Գլանի շառավիղը 5 սմ է, իսկ բարձրությունը՝ 12 սմ։ Գտնել գլանի լրիվ մակերևույթի մակերեսը։

      P=2πr²+2πr

      P=2π•5²+2π•5•12=50π+120π=170πpսմ²

      3.Գլանի շառավիղը 3 սմ է, բարձրությունը՝ 10 սմ։ Գտնել գլանի ծավալը։

        V=πr²h

        V=π•3²•10

        V=90πսմ³

        4.Գլանի ծավալը 200π սմ³ է, իսկ բարձրությունը՝ 8 սմ։ Գտնել հիմքի շառավիղը։

          200π=πr²•8

          200=8r²

          r²=25

          r=5սմ

          5.Գլանի լրիվ մակերեսը 90π սմ² է, իսկ շառավիղը՝ 3 սմ։ Գտնել գլանի բարձրությունը։

            90π=2π•3²+2π•3h

            90π=18π+6ph

            72π=6πh

            h=12

            6.Գլանի առանցքային հատույթը ուղղանկյուն է, որի կողմերն են 10 սմ և 16 սմ։ Գտնել գլանի շառավիղը, բարձրությունը և ծավալը։

              2r=10

              r=5սմ

              h=16սմ

              V=πr²h

              V=π•5²•16

              V=400π սմ³

              r=5սմ h=16սմ v=400π

              8.Գլանի կողմնային մակերևույթի բացվածքը քառակուսի է՝ 12 սմ կողմով։ Գտնել գլանի շառավիղը, բարձրությունը և ծավալը։

              9.Գլանի հիմքի շառավիղը 6 սմ է։ Գլանի առանցքային հատույթի անկյունագիծը 10 սմ է։ Գտնել գլանի բարձրությունը և ծավալը։

              10Գլանի շառավիղը r է, իսկ բարձրությունը՝ 2r։ Գլանի ծավալը 128π սմ³ է։ Գտնել r-ը, h-ը և գլանի լրիվ մակերեսը։

              Քաղաքագիտություն Սեպտեմբերի 22-25

              1․ Ծնողների և երեխայի կարևորագույն իրավունքներն ու պարտականությունները

              ՀՀ Ընտանեկան օրենսգրքի համաձայն՝ ծնողներն ունեն հավասար իրավունքներ և հավասար պարտականություններ իրենց երեխաների նկատմամբ։ Ծնողները պարտավոր են դաստիարակել երեխային, հոգ տանել նրա առողջության, ֆիզիկական, հոգեկան, հոգևոր և բարոյական զարգացման մասին։ Նրանք նաև պարտավոր են ապահովել երեխայի կրթությունը և կարող են ընտրել կրթական հաստատությունն ու ուսուցման ձևը՝ հաշվի առնելով երեխայի կարծիքը։

              Օրինակ՝ եթե երեխայի ծնողները ցանկանում են նրան տեղափոխել այլ դպրոց, նրանք կարող են որոշել այդ հարցը, սակայն պետք է հաշվի առնեն երեխայի կարծիքը։ Միևնույն ժամանակ նրանք չեն կարող երեխային դաստիարակել այնպիսի ձևով, որը վնասում է նրա առողջությանը կամ արժանապատվությանը։ Օրինակ՝ արգելվում է երեխայի նկատմամբ դաժան, կոպիտ, նվաստացնող վերաբերմունքը կամ շահագործումը։

              Երեխայի կարևորագույն իրավունքներն են՝ ընտանիքում ապրելու և դաստիարակվելու, ծնողներին ճանաչելու և նրանց հոգատարությունն ստանալու իրավունքը։ Երեխան նաև իրավունք ունի ծնողների, տատիկ-պապիկների, եղբայրների, քույրերի և այլ ազգականների հետ շփվելու։

              Երեխան ունի նաև իր իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանության իրավունք։ Եթե ծնողները չեն կատարում իրենց պարտականությունները կամ չարաշահում են ծնողական իրավունքները, երեխան կարող է դիմել համապատասխան մարմինների պաշտպանության համար։

              Կարևոր է նաև, որ երեխան ունի սեփական կարծիքն արտահայտելու իրավունք։ 10 տարին լրացած երեխայի կարծիքը օրենքով նախատեսված մի շարք հարցերում պետք է հաշվի առնվի։ Օրինակ՝ երեխայի բնակության վայրի, ծնողներից որևէ մեկի հետ ապրելու կամ որոշ այլ կարևոր հարցերի ժամանակ նրա կարծիքը պետք է լսվի։

              Երեխան ունի նաև ապրուստի միջոց պահանջելու իրավունք իր ծնողներից և ընտանիքի այլ անդամներից։ Միաժամանակ ծնողները պարտավոր են ապահովել երեխայի անհրաժեշտ խնամքը, դաստիարակությունը և կրթությունը։

              Այսպիսով, ծնողների հիմնական պարտականությունն է երեխայի խնամքը, դաստիարակությունը, կրթությունը և իրավունքների պաշտպանությունը, իսկ երեխայի հիմնական իրավունքներն են՝ ընտանիքում ապրելու, խնամք ստանալու, կրթվելու, պաշտպանված լինելու, շփվելու և իր կարծիքն արտահայտելու իրավունքները։

              2․ Ի՞նչ է նշանակում աշխատանքի ազատ ընտրության իրավունք

              ՀՀ Սահմանադրության 57-րդ հոդվածով սահմանվում է, որ յուրաքանչյուր ոք ունի աշխատանքի ազատ ընտրության իրավունք։ )

              Աշխատանքի ազատ ընտրության իրավունքը նշանակում է, որ մարդն ինքն է որոշում՝ ինչ մասնագիտություն ընտրել, ինչ աշխատանքով զբաղվել և որ աշխատանքին համաձայնել։ Մարդուն չի կարելի ստիպել աշխատել իր կամքին հակառակ։ ՀՀ Աշխատանքային օրենսգիրքը աշխատանքի ազատության սկզբունքի մեջ ներառում է նաև աշխատանքային ունակությունները տնօրինելու, մասնագիտության և գործունեության տեսակի ընտրության իրավունքը։ Միաժամանակ արգելվում է պարտադիր կամ հարկադիր աշխատանքը։

              Օրինակ՝ եթե մարդը ցանկանում է դառնալ բժիշկ, նա իրավունք ունի ընտրելու այդ մասնագիտությունը և համապատասխան կրթություն ստանալ։ Եթե մեկ ուրիշը ցանկանում է աշխատել որպես ծրագրավորող, ուսուցիչ, վարորդ կամ խոհարար, նա նույնպես ազատ է ընտրելու իր գործունեության տեսակը։

              Այս իրավունքը նշանակում է նաև, որ մարդը կարող է ազատորեն ընտրել իր աշխատանքային պայմանները օրենքի շրջանակներում և համաձայնել կամ չհամաձայնել որոշակի աշխատանքի։ Օրինակ՝ գործատուն չի կարող մարդուն ստիպել աշխատել այնպիսի աշխատանքում, որի համար նա չի համաձայնել։

              Աշխատանքի ազատ ընտրությունը չի նշանակում, որ մարդը կարող է աշխատանքի վայրում անել ցանկացած բան։ Աշխատողը և գործատուն ունեն նաև օրենքով սահմանված իրավունքներ և պարտականություններ։ Աշխատանքային օրենսդրությունը նախատեսում է աշխատանքի արդար պայմաններ, անվտանգություն, հանգստի իրավունք և արդարացի վարձատրություն։

              Օրինակ՝ եթե մարդը ընդունվում է աշխատանքի, գործատուն պարտավոր է պահպանել աշխատանքային օրենսդրության պահանջները և ապահովել անվտանգ ու պատշաճ աշխատանքային պայմաններ։ Աշխատողն էլ պարտավոր է կատարել իր աշխատանքային պարտականությունները։