Հայոց լեզու 11

1.Նախադասությունների ներքևում տրված բառերը անհրաժեշտ փոփոխություններով տեղադրիր բաց թողած տեղերում։

Եվ շրջելով հայացքը՝ նայեց երկնքին՝ արշալույսի մեջ թաթախուն, կապույտի մեջ ճախրող թռչուններին։ Նա վերադարձավ տուն, կանանց շտապով ձի նստեցրեց և ճանապարհ դրեց, իսկ ինքը մնաց գյուղում՝ զինված սպասելով թշնամու գալստյանը։ Խորշոմած ճակատը սեղմած ծնկներին, ձեռքերը հյուսած մրրկածեծ գլխի վրա՝ հոգնած ու հուսաբեկ ընկավ դռան առջև և սպասեց դրա բացվելուն։ Ի վերջո կըմբռնի, որ ստիպված է դուրս ելնել, այլապես պիտի ջախջախվի և թաղվի պատերի ու ձեղունի ծանր գերանների տակ։ Քույր ու եղբայր վաղուց նստած են իրենց հին տան առջև՝ կեռասի չորացած ծառի տակ, որի դժգույն տերևները մեղմորեն թափվում էին նրանց վրա։ Գնացքը դանդաղ սահեց, իսկ կառամատույցին կանգնած երիտասարդը, ձեռքերը գրպանում, ոտքերը լայն բացած, անտարբեր դիտում էր նրա աստիճանաբար արագացող ընթացքը։ Դաժան էր կայսրի հրամանը, խիստ պատժի սպառնալիքով հրամայեց՝ պատերի քարերն այնպես ագուցել, որ երկու քարերի միջև անհնար լիներ նույնիսկ ասեղ խրել։ Դժվարանում եմ ասել՝ ինչքան ժամանակ է անցել նրա գնալուց հետո. ժամանակի զգացողությունը կորել է և այլևս չեմ պատկերացնում, թե ինչ պիտի անեմ առանց նրա։

2.Գտիր ընդգծված գոյականների հոլովն ու հոլովումը։

կանանց — հայցական հոլով, ոջ արտաքին հոլովում

ձի — հայցական հոլով, ու արտաքին հոլովում

թշնամու — սեռական հոլով, ու արտաքին հոլովում

գալստյանը — տրական հոլով, ան արտաքին հոլովում

Քույր — ուղղական հոլով, ոջ արտաքին հոլովում

եղբայր — ուղղական հոլով, ո ներքին հոլովում

կայսրի — սեռական հոլով, այլաձև հոլովում

ժամանակ — ուղղական հոլով, ի արտաքին հոլովում

Էկոլոգիա 11

Մարդու միջամտությունը և անտառները

Մարդու գործունեությունը մեծ ազդեցություն ունի շրջակա միջավայրի վրա, հատկապես՝ անտառների։ Անտառները շատ կարևոր են, քանի որ մաքրում են օդը, արտադրում թթվածին, պահպանում են հողը և ջուրը։ Դրանք նաև բազմաթիվ կենդանիների ու բույսերի բնական բնակավայրն են։

Մարդիկ անտառները հիմնականում հատում են փայտանյութ ստանալու, թուղթ և վառելիք արտադրելու, գյուղատնտեսական տարածքներ ստեղծելու, ճանապարհներ ու շենքեր կառուցելու և հանքարդյունաբերության համար։ Անտառների ոչնչացման պատճառ կարող են լինել նաև հրդեհները և անտառների ոչ ճիշտ օգտագործումը։

Ըստ FAO-ի՝ 2015–2025 թվականներին աշխարհում տարեկան միջինում մոտ 10,9 միլիոն հեկտար անտառ է անտառահատվել, իսկ անտառների ընդհանուր զուտ կորուստը կազմել է տարեկան մոտ 4,12 միլիոն հեկտար։

Անտառների ոչնչացումը բազմաթիվ խնդիրներ է առաջացնում։ Կենդանիները կորցնում են իրենց բնակավայրերը, նվազում է բույսերի և կենդանիների բազմազանությունը, հողը սկսում է ավելի արագ քայքայվել, իսկ կլիմայի փոփոխությունն ավելի է ուժեղանում։

Պատմության 11

Նիդեռլանդական և անգլիական հեղափոխությունները տեղի են ունեցել տարբեր ժամանակներում, բայց երկուսն էլ մեծ ազդեցություն են ունեցել պատմության վրա։ Նիդեռլանդական հեղափոխությունը սկսվեց 1566 թվականին և հիմնականում ուղղված էր Իսպանիայի տիրապետության դեմ։ Դրա պատճառներն էին բարձր հարկերը, կրոնական հակասությունները և Նիդեռլանդների բնակիչների՝ ազատ ու անկախ ապրելու ցանկությունը։ Պայքարի ընթացքում մեծ դեր ունեցավ Վիլհելմ Օրանացին։ Երկար պայքարից հետո Նիդեռլանդների հյուսիսային նահանգները կարողացան անկախանալ, իսկ 1648 թվականին նրանց անկախությունը վերջնականապես ճանաչվեց։ Արդյունքում Նիդեռլանդները դարձան անկախ պետություն և արագ զարգացան առևտուրը, ծովագնացությունը և գաղութային գործունեությունը։ Եվրոպայի համար դա նշանակեց Իսպանիայի ազդեցության թուլացում, իսկ աշխարհի համար՝ Նիդեռլանդների վերածվելը կարևոր առևտրային ու ծովային տերության։

Անգլիական հեղափոխությունը սկսվեց 1640 թվականին։ Դրա հիմնական պատճառը թագավորի և խորհրդարանի միջև պայքարն էր, ինչպես նաև կրոնական և տնտեսական խնդիրները։ Հեղափոխության ընթացքում տեղի ունեցավ քաղաքացիական պատերազմ, որի արդյունքում խորհրդարանական ուժերը հաղթեցին։ 1649 թվականին թագավոր Չարլզ I-ը մահապատժի ենթարկվեց, իսկ Անգլիան որոշ ժամանակ դարձավ հանրապետություն։ Այս պայքարում կարևոր դեր ունեցավ Օլիվեր Կրոմվելը։ Հետագայում՝ 1688 թվականի Փառահեղ հեղափոխությունից հետո, Անգլիայում ամրապնդվեց խորհրդարանի իշխանությունը և ձևավորվեց սահմանադրական միապետություն։ Դրա հետևանքով Անգլիայում ավելի արագ զարգացան առևտուրը, տնտեսությունը և կապիտալիստական հարաբերությունները։ Եվրոպայում մեծացավ Անգլիայի ազդեցությունը, իսկ աշխարհում այն հետագայում դարձավ հզոր առևտրային և գաղութային պետություն։

Այս երկու հեղափոխությունների գլխավոր նմանությունն այն էր, որ երկուսն էլ պայքար էին հին կարգերի դեմ և նպաստեցին նոր քաղաքական ու տնտեսական հարաբերությունների զարգացմանը։ Սակայն դրանց հիմնական տարբերությունն այն էր, որ Նիդեռլանդական հեղափոխությունը հիմնականում ազգային-ազատագրական պայքար էր Իսպանիայի դեմ, իսկ անգլիական հեղափոխությունը՝ պայքար թագավորի և խորհրդարանի միջև իշխանության համար։ Երկու հեղափոխություններում էլ առանձին մարդկանց դերը կարևոր էր․ Նիդեռլանդներում՝ Վիլհելմ Օրանացու, իսկ Անգլիայում՝ Օլիվեր Կրոմվելի և հետագայում Վիլհելմ III-ի։

Նիդեռլանդական հեղափոխություն

1566 թ. – սկսվեց Նիդեռլանդական հեղափոխությունը՝ Իսպանիայի տիրապետության դեմ։

1568 թ. – սկսվեց Նիդեռլանդների անկախության համար երկարատև պատերազմը։

1581 թ. – հյուսիսային նահանգները հայտարարեցին, որ այլևս չեն ճանաչում Իսպանիայի թագավորի իշխանությունը։

1609 թ. – կնքվեց Տասներկուամյա զինադադարը Իսպանիայի և Նիդեռլանդների միջև։

1648 թ. – Վեստֆալյան հաշտությամբ Իսպանիան պաշտոնապես ճանաչեց Նիդեռլանդների անկախությունը։

Անգլիական հեղափոխություն

1640 թ. – սկսվեց Անգլիական հեղափոխությունը և գումարվեց Երկարատև խորհրդարանը։

1642–1649 թթ. – տեղի ունեցավ քաղաքացիական պատերազմ թագավորի և խորհրդարանի կողմնակիցների միջև։

1649 թ. – մահապատժի ենթարկվեց թագավոր Չարլզ I-ը, իսկ Անգլիան դարձավ հանրապետություն։

1653–1658 թթ. – Օլիվեր Կրոմվելը կառավարեց Անգլիան։

1660 թ. – վերականգնվեց միապետությունը։

1688 թ. – տեղի ունեցավ Փառահեղ հեղափոխությունը։

1689 թ. – ընդունվեց Իրավունքների մասին օրենքը, և ավելի ամրապնդվեց խորհրդարանի իշխանությունը։

English 11

Examination Card 1.

Task 1. Self-presentation
Task 2. Read the text, and choose the right option
Task 3 Listening.  Examination Card 1
Task 4.  Talk about the given topic
 SOS – Save Our Space. We need your help to clean up our city. What have you ever done or are going to do to keep it clean?

Text 1

Once a sailor went ashore on the coast of South America. He had a number of blue woollen caps with him, which he wanted to sell. On his way to the town some distance from the coast, he had to pass through a forest in which there were great numbers of monkeys. At noon, with the sun directly overhead and the heat intense, the sailor decided to take a rest. He lay down under the shade of a large tree, took one of the caps, put it on his head, and soon fell asleep.

When he awoke, he found, to his surprise, that the caps were all gone! Soon he heard a loud noise among the thick branches above him, and he looked up. He saw the trees alive with monkeys, and on the head of each monkey was a blue woollen cap! The monkey had watched his actions, had stolen his caps while he slept and had put them on, and now they did not pay any attention to his shouts.

When the sailor saw that he could not get his caps back, he pulled off the one that he had on his head and threw it on the ground, crying out, “If you want to keep the rest, you may take this one too!” To his great surprise, the little animals did the same. Each took the cap off its head and threw it on the ground. The sailor got his caps back and went away in triumph.

1. There were a lot of monkeys.

a) at some distance from the forest

b) in the wood not very far from the coast

c) on the coast of South America

2. What did the sailor decide to do at noon?

a) to try on one of the woollen caps

b) to take off his cap as it was very hot

c) to lie down and rest

3. What did the sailor see when he woke up?

a) The monkeys were wearing his caps.

b) His companions had all gone.

c) There were a lot of birds singing in the trees.

4. Seeing that he could not take the caps back, the sailor

a) sat down and began to cry

English 11

Exercise 1: Practice Sentences: Fill in the Blanks
If I were you, I would take the job. (Second Conditional)
If we had left earlier, we would have arrived on time. (Third Conditional)
If she studies harder, she will pass the test. (First Conditional)
If the sun sets, it gets dark. (Zero Conditional)
If they had invited us, we would have gone to the party. (Mixed Conditional)


Exercise 2: Fill in the Blanks with the Correct Verb Form
If you study hard, you will pass the exam. (First Conditional)
If I were rich, I would travel around the world. (Second Conditional)
If she had woken up earlier, she would not have missed the bus. (Third Conditional)
If you heat water to 100°C, it boils. (Zero Conditional)
If he did not eat so much junk food, he would be healthier. (Second Conditional)
If we do not hurry, we will miss the train. (First Conditional)
If I knew her address, I would send her a letter. (Second Conditional)
If they had not spent so much money, they would have had enough to buy a car. (Third Conditional)
If the weather is nice tomorrow, we will go to the beach. (First Conditional)
If she had not lost her phone, she would have called us. (Third Conditional)


Exercise 3: Rewrite the Sentences Using Conditionals
She didn’t go to the party because she was sick. (Use the third conditional.)
➡ If she hadn’t been sick, she would have gone to the party.
I don’t have a car, so I take the bus every day. (Use the second conditional.)
➡ If I had a car, I would not take the bus every day.
He eats too much fast food, so he is overweight. (Use the second conditional.)
➡ If he didn’t eat so much fast food, he wouldn’t be overweight.
I forgot my umbrella, so I got wet. (Use the third conditional.)
➡ If I hadn’t forgotten my umbrella, I wouldn’t have got wet.
You must work hard, or you won’t succeed. (Use the first conditional.)
➡ If you don’t work hard, you won’t succeed.

Exercise 4: Choose the Correct Answer
If I (were) you, I (would) take that job. (Second Conditional)
If she (had studied), she (would have passed) the test. (Third Conditional)
If it (rains), we (will stay) inside. (First Conditional)
If you (don’t exercise), you (will be) unhealthy. (First Conditional)
If they (had invited) us, we (would have gone) to the party. (Third Conditional)

Երկրաչափություն 11

  1. Գլանի հիմքի շառավիղը r=4 սմ է, իսկ բարձրությունը՝ h=7 սմ։ Գտնել գլանի հիմքի մակերեսը և կողմնային մակերևույթի մակերեսը։

P=πr²

P=π•4²=16πpսմ²

P=2π•4•7=56սմ

2.Գլանի շառավիղը 5 սմ է, իսկ բարձրությունը՝ 12 սմ։ Գտնել գլանի լրիվ մակերևույթի մակերեսը։

    P=2πr²+2πr

    P=2π•5²+2π•5•12=50π+120π=170πpսմ²

    3.Գլանի շառավիղը 3 սմ է, բարձրությունը՝ 10 սմ։ Գտնել գլանի ծավալը։

      V=πr²h

      V=π•3²•10

      V=90πսմ³

      4.Գլանի ծավալը 200π սմ³ է, իսկ բարձրությունը՝ 8 սմ։ Գտնել հիմքի շառավիղը։

        200π=πr²•8

        200=8r²

        r²=25

        r=5սմ

        5.Գլանի լրիվ մակերեսը 90π սմ² է, իսկ շառավիղը՝ 3 սմ։ Գտնել գլանի բարձրությունը։

          90π=2π•3²+2π•3h

          90π=18π+6ph

          72π=6πh

          h=12

          6.Գլանի առանցքային հատույթը ուղղանկյուն է, որի կողմերն են 10 սմ և 16 սմ։ Գտնել գլանի շառավիղը, բարձրությունը և ծավալը։

            2r=10

            r=5սմ

            h=16սմ

            V=πr²h

            V=π•5²•16

            V=400π սմ³

            r=5սմ h=16սմ v=400π

            8.Գլանի կողմնային մակերևույթի բացվածքը քառակուսի է՝ 12 սմ կողմով։ Գտնել գլանի շառավիղը, բարձրությունը և ծավալը։

            9.Գլանի հիմքի շառավիղը 6 սմ է։ Գլանի առանցքային հատույթի անկյունագիծը 10 սմ է։ Գտնել գլանի բարձրությունը և ծավալը։

            10Գլանի շառավիղը r է, իսկ բարձրությունը՝ 2r։ Գլանի ծավալը 128π սմ³ է։ Գտնել r-ը, h-ը և գլանի լրիվ մակերեսը։

            Երկրաչափություն 11

            Առաջադրանքներ

            1. Գլանի հիմքի շառավիղը R=3 սմ է։ Գտնել մեկ հիմքի մակերեսը։

            S=πR² S=π•3²=9πսմ2

            Պատասխան`9πսմ²

            2. Գլանի հիմքի շառավիղը R=5 սմ է։ Գտնել հիմքի շրջանագծի երկարությունը։

            C=2πR

            C=2π•5=10π սմ

            Պատասխան`10π սմ

            3. Գլանի շառավիղը 4 սմ է, իսկ բարձրությունը՝ 7 սմ։ Գտնել գլանի ծավալը։

            V=πr²h

            V=π•4²•7=112π սմ

            Պատասխան `112սմ

            4. Գլանի շառավիղը 3 սմ է, բարձրությունը՝ 10 սմ։ Գտնել կողմնային մակերևույթի մակերեսը։

            S=2πrh

            S=2π•3•10=60πսմ

            Պատասխան `60π սմ²

            5. Գլանի շառավիղը 2 սմ է, բարձրությունը՝ 5 սմ։ Գտնել լրիվ մակերևույթի մակերեսը։

            S=2πr²+2πrh

            S=2π•2²+2π•2•5

            S=8π+20π=28πսմ

            Պատասխան `28π սմ

            6. Գլանի շառավիղը 6 սմ է, բարձրությունը՝ 4 սմ։ Գտնել՝
            ա) հիմքի մակերեսը,
            բ) կողմնային մակերևույթի մակերեսը։

            ա)Sπr2=π•6²=36π սմ

            բ)S=2πrh=2π•6•4=48π սմ

            7. Գլանի հիմքի շառավիղը 5 սմ է, բարձրությունը՝ 8 սմ։ Գտնել լրիվ մակերևույթի մակերեսը։

            S=2πr²+2πrh

            S=2π•5²+2π•5•8

            S=50π+80π=130π

            8. Գլանի շառավիղը 3 սմ է, իսկ ծավալը՝ 45π սմ³։ Գտնել բարձրությունը։

            9. Գլանի բարձրությունը 7 սմ է, իսկ ծավալը՝ 63π սմ³։ Գտնել հիմքի շառավիղը։

            10. Գլանի հիմքի տրամագիծը 10 սմ է, իսկ բարձրությունը՝ 12 սմ։ Գտնել գլանի ծավալը։

            15. Գլանի ծավալը 100π սմ³ է, իսկ բարձրությունը՝ 4 սմ։ Գտնել հիմքի շառավիղը և լրիվ մակերևույթի մակերեսը։

            Հայոց լեզու

            1. Հեծյալները (ելումուտ, երթևեկ) էին անում պարսպադռնից Հոլով՝ բացառական
              Հոլովում՝ ի հոլովում:
            2. Միշա Գլինկան հազիվ 13 տարեկան էր, բայց արդեն հրաշալի նվագում էր (դաշնամուր, դաշնամուրի վրա):
            3. Միշան իջեցրեց ջութակը և (վճռականորեն, վճռորոշ) պատասխանեց. «Հայրի՛կ, չէ՞ որ երաժշտությունը— Հոլով՝ ուղղական
              Հոլովում՝ ի հոլովումիմ հոգին Հոլով՝ հայցական
              Հոլովում՝ ի հոլովում»:
            4. Եղել էին երջանիկ ժամանակներ, երբ (հաղթանակած, հաղթական) փառքով— Հոլով՝ գործիական
              Հոլովում՝ ի հոլովում վերադառնում էին պատերազմից, և ամբոխը ողջունում էր նրանց։
            5. Անհնարին (խռովքի, խռովության) մեջ կանգնած էր նա հայրենական տան մուտքի առաջ:
            6. Գիշերային այդ (տագնապալից, տագնապող) պահին երկու ձիավորներ անցնում էին Մուշի դաշտով:
            7. (Այս ու այն կողմ, այստեղ-այնտեղ) շուռումուռ գալուց հետո իշխանը չկարողացավ քնել և դուրս եկավ վրանից։
            8. Նա ցատկոտեց (տեղից, տեղում) և չընկնելու համար բռնեց սյունից:
            9. Մռայլ (խորհրդի, խորհրդածության) մեջ խորասուզված, գլուխը կրծքին թեքած՝ կանգնած
              էր Սմբատը։
            10. Նրա և անդամալույծի միջև սկսվեց մի (անօրինակ, անօրինական) պայքար:
            11. Եվ ահա մի անգամ (շառաչուն, շառաչյուն) հողմին չդիմացավ դարավոր հսկա կաղնին:
            12. Չնայած պարկեշտ, բայց (թեթևամիտ, թեթևաբարո) կին էր տիկին Բախտամյանը:
            13. Հագարացիների վրաններն սկսեցին բոցավառվել, և նրանք (հանկարծակի եկած, հանկարծակիի եկած) փախան խուճապահար:
            14. Նա նայում էր հոնքերի տակից և հայացքը գամում այնպես անդիմադրելի, որ մարդ ստիպված էր լինում (տեղի տալ, տեղիք տալ):
            15. Հենց որ ստացան այդ լուրը, ամրոցի բնակիչներն իսկույն (խառնվեցին, խռնվեցին) պատանու շուրջը՝ հաղթության մանրամասները նրանից լսելու:
            16. Մարզպետունին ժպտաց և այդ ժպիտի տակ փորձեց թաքցնել այն կասկածը, որով (վերաբերում, վերաբերվում) էր իր սպարապետին:
            17. Այսօրվանից նա դառնում է մեր ստեղծագործական միության (լիիրավ, լիակատար) անդամ:
            18. Սեփական գիտելիքի պակասի (զգացմունքը, զգացումը) կախված է ունեցած գիտելիքի
              ծավալից ու խորացումից:
            19. Հիվանդանոցներն այսօր չեն կարողանում սոցիալապես խոցելի խավերին (ապահովագրել, ապահովել) անվճար բուժօգնությամբ:
            20. Ծառայության սկզբում նորակոչիկները ծանոթանում են կանոնագրքի (պահանջներին, պահանջմունքներին)։
            21. (Հոգեբարձուների, հոգաբարձուների) խորհուրդը հուշարձանի պեղման նախագծի և հողային աշխատանքների իրականացման համար նախատեսել է անհրաժեշտ գումար:
            22. Քաղաքի տեսարժան վայրերը (դիտելուց, դիտարկելուց) հետո ճանապարհ ընկանք դեպի Վենետիկ:

            Հանրահաշիվ

            1. Տրված է f(x)=x⁶−3x²+2։ Գտնել f(−2)-ը և f(1)-ը։

            f=(-2)=-2⁶-3-2²+2=64-12+2=54

            1. Որոշել f(x)=xn ֆունկցիայի զրոները, եթե n∈N։

            xn=0

            y=0

            1. Համեմատել՝ առանց հաշվիչի օգտագործման․

            (−2)⁷=-128,(−3)⁵=-243,(−4)⁴256։

            1. Գտնել n-ը, եթե

            2n=32⋅2⁴

            2⁵•2⁴=9

            n=9

            1. Որոշել n-ի բոլոր բնական արժեքները, որոնց դեպքում f(x)=xn ֆունկցիան զույգ է։
            2. Որոշել n-ի բոլոր բնական արժեքները, որոնց դեպքում f(x)=xn ֆունկցիան կենտ է։
            3. Հետազոտել f(x)=x5 ֆունկցիայի աճման և նվազման միջակայքերը։
            4. Կառուցել f(x)=x4 ֆունկցիայի գրաֆիկը և նշել դրա հիմնական հատկությունները։
            5. Գտնել a-ն, եթե f(x)=ax4 և f(2)=48։
            6. Գտնել f(3), եթե f(x)=xn, իսկ f(2)=16։

            Education in Armenia and Finland

            Education in Armenia and Finland

            Education is very important in Armenia and Finland. Children in both countries go to school and learn many subjects. Both countries want students to have a good future.

            There are some differences between the schools. In Armenia, students usually have a lot of homework, tests, and exams. Teachers explain the lessons, and students listen and answer questions.

            In Finland, students often do more group work and practical activities. They can also have more time to rest and play. Teachers try to make learning easy and interesting.

            However, there are also similarities. Students in both countries study math, languages, history, and science. They also have teachers who help them learn.

            In conclusion, schools in Armenia and Finland are different, but they also have many things in common. Both countries want students to learn and have a good future.