Երկրաչափություն 10

1.Գնել սեղանի միջին գծի երկարությունը:

Mn=AD+BC/2=7+15/2=11

2. Գնել սեղանի սուր անկյան աստիճանական չափը:
AN=AD-BC/2=15-7/2=4

<ABH=30°(AH=AB/2)-<A=90-30=60°
3. Գնել սեղանի անկյունագծի երկարությունը:
AE=AH+NE=4+7=11

CE²=CD²-ED²=64-16=48

Ce=√48=4√3

AC²=AE²+CE²=121+48=169
4. Գննել սեղանի AB և DC սրունքները պարունակող ուղեկցների հատման կետի և B կետի հեռավարությունը։

<AFD<BFC

7/15=x/8+x

15x=56+7x

8x=56

x=7


1. Գնել OBC անկյան աստիճանական չափումը։
CE=3, ED=12 -CD=15։

<OBC=45∘
2. Գնել COD անկյան աստիճանական չափումը։
<COD=90∘
3. Գնել շրջանագծային շքեղության երկարությունը։
√CE⋅ED=√3⋅12=√36=6

2•6=12
4. Գննել սեգանիի մակերեսը։

AB+CD=AD+BC

S=6⋅15=90

Պատմություն 10

1.Բացատրել Կիլիկյան Հայաստանի ֆենոմենը;

Կիլիկյան Հայաստանի ֆենոմենը կարելի է հասկանալ որպես մի յուրահատուկ պատմական երևույթ, երբ հայ ժողովուրդը, կորցնելով իր հիմնական հայրենի տարածքները, nevertheless կարողացավ ստեղծել նոր, կենսունակ պետություն բոլորովին այլ աշխարհագրական միջավայրում՝ Միջերկրական ծովի ափերին։

Կիլիկյան Հայաստան ձևավորվեց 11–12-րդ դարերում, երբ սելջուկների արշավանքներից հետո շատ հայեր տեղափոխվեցին Կիլիկիա։ Այնտեղ նրանք ոչ միայն հաստատվեցին, այլև աստիճանաբար կառուցեցին պետական համակարգ՝ իշխանություններից անցնելով թագավորության։ Սա արդեն ինքնին արտասովոր էր, որովհետև պատմության մեջ հազվադեպ է պատահում, որ մի ժողովուրդ «տեղափոխի» իր պետականությունը և այն հաջողությամբ զարգացնի նոր վայրում։

Կիլիկիան նաև շատ նպաստավոր դիրք ուներ։ Այն գտնվում էր կարևոր առևտրային ուղիների խաչմերուկում և ուներ ելք դեպի ծով, ինչը մեծ հնարավորություն էր տալիս տնտեսական զարգացման համար։ Հայ իշխանները կարողացան օգտվել այդ պայմաններից՝ զարգացնելով առևտուրը, նավահանգիստները և քաղաքները։ Միաժամանակ կառուցվեցին ամրոցներ, որոնք ապահովում էին երկրի պաշտպանությունը։

Մյուս կարևոր կողմը արտաքին կապերն էին։ Կիլիկյան Հայաստանը սերտ հարաբերություններ ուներ եվրոպական երկրների, հատկապես խաչակիրների հետ։ Այս համագործակցությունը ոչ միայն ռազմական էր, այլև մշակութային․ երկրում զգացվում էր եվրոպական ազդեցությունը՝ թե՛ կառավարման, թե՛ կենցաղի մեջ։ 1198 թվականին Լևոն Բ-ի թագադրումը շատ կարևոր քայլ էր, քանի որ այն միջազգային ճանաչում ապահովեց հայկական թագավորությանը։

Կիլիկյան Հայաստանը նաև մշակութային վերելքի շրջան էր։ Զարգանում էին գրականությունը, արվեստը, հատկապես մանրանկարչությունը։ Ստեղծվում էին ձեռագրեր, որոնք այսօր էլ համարվում են հայկական մշակույթի կարևոր արժեքներ։ Քաղաքները՝ Սիսը և Այասը, ոչ միայն վարչական, այլև տնտեսական ու մշակութային կենտրոններ էին


2.Գրել խոհագրություն «Արաբական տիրապետությունը հայկական տարածքներում» թեմայով;

«Արաբական տիրապետությունը հայկական տարածքներում» թեման պարզապես պատմական փաստերի շարք չէ․ այն մի ժամանակաշրջան է, որը միաժամանակ բարդ էր, հակասական, բայց նաև որոշ առումներով ձևավորող հայ ժողովրդի համար։

7-րդ դարում, երբ արաբական խալիֆայությունը արագորեն ընդարձակվում էր, հայկական տարածքները նույնպես հայտնվեցին նրա ազդեցության տակ։ Սկզբում դա ընկալվում էր որպես հերթական օտար տիրապետություն, որը պետք է սահմանափակեր հայերի անկախությունը։ Եվ իսկապես, հարկերը, ռազմական պարտավորությունները և քաղաքական կախվածությունը ծանր բեռ էին ժողովրդի վրա։ Սակայն, եթե ավելի խորն նայենք, կտեսնենք, որ այդ ժամանակաշրջանը միայն ճնշումներով չէր պայմանավորված։

Արաբական իշխանությունը, հատկապես խալիֆայության կայուն փուլերում, հաճախ թույլ էր տալիս հայ իշխաններին պահպանել իրենց դիրքերը։ Հայ նախարարական տները շարունակում էին ղեկավարել իրենց տարածքները՝ որոշակի ինքնավարությամբ։ Այս հանգամանքը կարևոր էր, որովհետև այն հնարավորություն տվեց հայկական պետական մտածողությանը լիովին չկորել և շարունակել գոյություն ունենալ նույնիսկ օտար տիրապետության պայմաններում։

Հատկանշական է նաև, որ այս ժամանակաշրջանում Հայաստանը դարձավ մի յուրատեսակ կամուրջ տարբեր մշակույթների միջև։ Արաբական աշխարհը այդ ժամանակ գիտության, մշակույթի և առևտրի կարևոր կենտրոն էր, և դրա ազդեցությունը որոշ չափով զգացվեց նաև Հայաստանում։ Թեև այս ազդեցությունը լիովին չէր փոխում հայկական ինքնությունը, այն nonetheless նպաստում էր մշակութային շփումներին և զարգացման որոշ գործընթացներին։


3.Կազմել կրոսենս «Բագրատունյաց Հայաստան» թեմայով;

Աշոտ Ա — 885 թ․
Աշոտ Ա Բագրատունի-ը հենց 885 թվականին հռչակվեց թագավոր։

885 թ․ —  Թագավորություն
Այդ թվականին վերականգնվեց հայկական թագավորությունը։

Թագավորություն —  Բագրատունիներ
Թագավորական հարստությունը Բագրատունիների տոհմն էր։

Բագրատունիներ —  Գագիկ Ա
Բագրատունիների ամենահզոր թագավորներից էր Գագիկ Ա։

Գագիկ Ա-Զարգացում
Նրա օրոք երկիրը հասավ տնտեսական և մշակութային բարձր մակարդակի։

Զարգացում — Անի
Զարգացման կենտրոնը մայրաքաղաք Անի-ն էր։

Անի — Հայաստան


Հայաստան —  Անկախացում
Հայաստանը դուրս եկավ օտար տիրապետությունից։

Անկախացում →  Աշոտ Ա
Անկախացման գլխավոր նախաձեռնողներից էր Աշոտ Ա-ն։


4.Վերլուծել դեպի Հայաստան սելջուկյան, մոնղոլական և թուրքմենական արշավանքների պատճառները, ընթացքը և հետևանքները:

Էկոլոգիա Կոմոդոյի վիշապ

Ընդհանուր բնութագիր
Երկարությունը կարող է հասնել մոտ 3 մետր
Քաշը՝ մինչև 70–90 կգ
Մաշկը կոշտ է, ծածկված մանր թեփուկներով
Ունի ուժեղ պոչ և սուր ճանկեր
Կենսակերպ և սնունդ

Կոմոդոյի վիշապը գիշատիչ է։ Նա սնվում է՝

եղջերուներով
վայրի խոզերով
երբեմն նաև փոքր կենդանիներով

Հետաքրքիր է, որ նրա թքի մեջ կան վտանգավոր բակտերիաներ և թույն, որոնք օգնում են որսին թուլացնել։

Վարք և առանձնահատկություններ
Շատ արագ է՝ կարող է վազել մինչև 20 կմ/ժ
Լավ լողում է
Օգտագործում է երկար լեզուն՝ հոտերը զգալու համար
Վտանգվածություն


Հետաքրքիր փաստ

Կոմոդոյի վիշապները երբեմն կարող են ուտել նաև իրենց տեսակին (կանիբալիզմ)։

Ոսկե ցլիկ

Ոսկե ցլիկ ֆիլմը երգիծական պատմություն է մարդկանց ագահության, խորամանկության և թյուրըմբռնումների մասին։ Ֆիլմում հերոսները հաճախ հավատում են ասեկոսեներին, կիսատ լսված խոսքերին ու սկսում են խառնաշփոթ իրավիճակներ ստեղծել։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող է փոքր լուրը մեծ աղմուկի վերածվել։ Ֆիլմը նաև ծաղրում է մարդկանց, ովքեր հեշտ շահ ստանալու համար պատրաստ են հավատալ ամեն ինչի։

Մի օր քաղաքում լուր տարածվեց, թե «ոսկե ցլիկը» գտնվել է։ Բայց ոչ ոք չգիտեր՝ դա արձա՞ն է, կենդանի՞, թե՞ թաքնված գանձ։ Մարդիկ սկսեցին տարբեր բաներ պատմել։ Մեկն ասաց՝ ոստիկաններն են գալու, մյուսը լսեց, թե ոսկի են բաժանելու։ Քաղաքում խուճապ ու իրարանցում սկսվեց։ Վերջում պարզվեց, որ խոսքը պարզապես թատրոնի ոսկեգույն ցլիկի մասին էր։ Այդ ժամանակ բոլորը հասկացան, որ խառնաշփոթը ստեղծվել էր թյուրըմբռնումներից ու երկիմաստ խոսքերից։

Երկրաչափություն 10

1)(a+b)/2=( 2+14)/2=8

2)√H²+6²=√H²+36

3)S=(a+b)h/2=64

Տրված է AD և BC հիմքերով ABCD հավասարասրուն սեղանը: Հայտնի է, որ <BCA=15°, ∠CDA=30°, AD = = 2√2

1. Գտնել AC անկյունագծի երկարությունը:

AC²=AD²+CD²−2⋅AD⋅CD

BCA=15∘,∠CDA=30∘

AC=. AD/sin45∘
2. Գտնել ABC եռանկյանը և ABCD սեղանին արտագծած շրջանագծերի շառավիղների հարաբերությունը:

ABC=180∘−(15∘+15∘)=150∘


RABC=2⋅14 /½=4
3. Գտնել սեղանի անկյունագծերով կազմված սուր անկյան աստիճանային չափը:

15∘+15∘=30∘
4. Գտնել սեղանի մակերեսը:

English

1.describes somebody who uses their left hand to write
→ left-handed
another word for beautiful or handsome
→ good-looking
the opposite of part-time
→ full-time
an adjective which means that something lasts two minutes
→ two-minute
describes a shirt which has short sleeves
→ short-sleeved
describes a person who works hard
→ hard-working

2.easy + going → easy-going
home + made → home-made
five + star → five-star
over + priced → overpriced
second + hand → second-hand
well + known → well-known
English + speaking → English-speaking
500 + page → 500-page

4.easy-going home-made five-star overpriced second-hand well-known English-speaking 500-page

Հանրահաշիվ ինքնաստուգում

3-րդ տարբերակ 

1. Գտի՛ր թվաբանական պրոգրեսիայի 9 -րդ անդամը, եթե  a1= 6, d = — 0,5  : (1միավոր)

6+(9−1)⋅(−0.5)

6+8⋅(−0.5)

6−4=2

2. Հաշվի՛ր a1= 11 և  a16= 24  թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին 16  անդամների գումարը:

16/2(11+24)=35 8•35=280

(1 միավոր)

3. Տրված է հաջորդականության բանաձևը և առաջին անդամը։ Հաշվի՛ր չորրորդ անդամը    x1= 4 ,  xn+1=  xn -5 :    (1 միավոր)

-11

4. Հայտնի է, որ  x — 2, 5 , x + 6 թվերը կազմում են թվաբանական պրոգրեսիա: Գտի՛ր  x-ը։

5=(x−2)+(x+6)/2

2x+4/2

x=3

(1 միավոր)

5.Գտի՛ր թվաբանական պրոգրեսիայի տարբերությունը և առաջին անդամը անդամը, եթե  a3= 4, a8= 39 :   (1 միավոր)

(a1+7d)−(a1+2d)=39−4

5d=35

D=7

a1+2⋅7=4

a1+14-4

a1=10

6. Հաշվի՛ր  a1= 10  և  d = -0.5 թվաբանական պրոգրեսիայի  դրական անդամների գումարը:

a20=10+19(−0.5)=10−9.5=0.5

s20=10(10+0.5)=10⋅10.5=105

(1 միավոր)

7. Գտի՛ր երկրաչափական պրոգրեսիայի 4-րդ անդամը, եթե b1= 2 և  q= 3:            

b4=2⋅3³=2⋅27=54

 (1 միավոր)

8.Լուծել  (1 — x)(x + 4) > 0 անհավասարումը:

(−∞,−4)

(1 միավոր)

9. Գտնել երկրաչափական պրոգրեսիայի առաջին տասը անդամների գումարը, եթե b1= 4  և  q= 2 : (1 միավոր)

10.Գտնել   (-5;7) և (-6;6) միջակայքերի հատումին պատկանող ամբողջ թվերի քանակը:

-4,−3,−2,−1,0,1,2,3,4,5

(1 միավոր)

Էկալոգիա

1. Դոդո (Dodo)
Մավրիկիոս կղզու այս թռչունը չէր թռչում և չուներ բնական թշնամիներ, մինչև 17-րդ դարում կղզի հասան մարդիկ։

Պատճառը: Նավաստիները որսում էին նրանց սննդի համար, իսկ նրանց հետ բերված կենդանիները (խոզեր, առնետներ) ոչնչացնում էին դոդոների բները։

Անհետացման տարեթիվը: Մոտավորապես 1660-1680-ական թթ.:

2. Ստելլերյան կով (Steller’s Sea Cow)
Այս հսկայական ջրային կաթնասունը հայտնաբերվել է 1741 թվականին Բերինգի ծովում։ Այն ուներ մինչև 9 մետր երկարություն։

Պատճառը: Չափազանց արագ և անխնա որսը մսի և ճարպի համար։ Մարդկանցից պահանջվեց ընդամենը 27 տարի այս տեսակին լիովին բնաջնջելու համար։

Անհետացման տարեթիվը: 1768 թ.:

3. Թասմանյան վագր (Thylacine)
Չնայած անվանը՝ սա պարկավոր կենդանի էր, որն ապրում էր Ավստրալիայում և Թասմանիայում։

Պատճառը: Ֆերմերները կարծում էին, թե նրանք հարձակվում են ոչխարների վրա, ուստի կառավարությունը պարգևավճար էր սահմանել յուրաքանչյուր սպանված վագրի համար։ Նաև դեր խաղացին հիվանդությունները և շների ներմուծումը։

Անհետացման տարեթիվը: 1936 թ. (վերջին առանձնյակը սատկեց կենդանաբանական այգում)։

4. Թափառող աղավնի (Passenger Pigeon)
Ժամանակին սա Հյուսիսային Ամերիկայի ամենատարածված թռչուններից էր. երբ նրանց երամները թռչում էին, երկինքը մթնում էր։

Պատճառը: Զանգվածային որսը սննդի համար և անտառների հատումը։

Անհետացման տարեթիվը: 1914 թ.:

5. Արևմտյան սև ռնգեղջյուր (Western Black Rhino)
Այս ենթատեսակը ժամանակին տարածված էր Աֆրիկայի կենտրոնական հատվածում։

Պատճառը: Որսագողությունը (բրակոներություն)։ Մարդիկ սպանում էին նրանց բացառապես եղջյուրների համար, որոնք թանկարժեք էին համարվում արևելյան բժշկության մեջ։

Անհետացման տարեթիվը: Պաշտոնապես հայտարարվել է անհետացած 2011 թ.: