Երկրաչափություն 11

  1. Գլանի հիմքի շառավիղը 3 սմ է, իսկ բարձրությունը՝ 5 սմ։ Գտնել գլանի ծավալը։

V=πr²h

V=π•3²•5=45π

Պատասխան `45π

  1. Գլանի հիմքի շառավիղը 4 սմ է, բարձրությունը՝ 7 սմ։ Գտնել գլանի կողմնային մակերևույթի մակերեսը։

S=2πrh

S=2π•4•7=56π

3.Գլանի հիմքի շառավիղը 5 սմ է: Գտնել հիմքի մակերեսը և հիմքի շրջանագծի երկարությունը։

    S=πr²=π•5²=25π

    C=2πr=2π•5=10π

    4.Կոնի հիմքի շառավիղը 3 սմ է, իսկ բարձրությունը՝ 4 սմ։ Գտնել կոնի ծնորդը:

      l=√r²+h²

      l=√3²+4²=√9+16

      5.Կոնի հիմքի շառավիղը 6 սմ է, իսկ բարձրությունը՝ 8 սմ: Գտնել կոնի ծավալը։

        V=⅓πr²

        V=⅓π•6²•8

        English 11

        1. …… a tribe
        2. …… fake
        3. …… to support
        4. …… to worship
        5. …… origin
        6. …… a spirit
        7. …… a weapon
        8. …… to invade
          a. the explanation for how something started
          b. the part of a living thing which is not the body and you can’t
          see or touch it
          c. to pray to
          d. a group of people, usually connected to each other by place or
          culture
          e. something used to hit or hurt people
          f. to attack a place with an army
          g. to make something stronger
          h. looks real but is not
        1. d
        2. h
        3. g
        4. c
        5. a
        6. b
        7. e
        8. f

        Պատմության 11

        1. Ձեր ընտրած ձևաչափով վերարտադրեք հասարակության մեկ օրը հայկական որևէ բնակավայրում;
        2. Գրեք Էսսե (խոհագրություն) «Անհատը և տնտեսությունը արդյունաբերական հեղափոխության ժամանակաշրջանում» թեմայով (ծավալը էական չէ):

        English 11

        5.to hurt someone’s feelings

        to take responsibility

        to improve a relationship

        a sincere apology

        behaviour

        6.

        sincere

        blame

        responsibility

        excuse

        respectful

        behaviour

        7.

        7. WHAT MAKES AN APOLOGY GOOD?

        Match the two halves.

        1. I’m sorry…
        2. I understand…
        3. I shouldn’t have…
        4. I take…
        5. I’ll make sure…
        6. I hope…

        a. responsibility for my actions.
        b. I don’t make the same mistake again.
        c. that I hurt your feelings.
        d. that you can forgive me.
        e. spoken to you like that.
        f. for what I said.

        1. f
        2. c
        3. e
        4. a
        5. b
        6. d

        Հետազոտական Աշխատանք Բույսեր 2026-2027

        Սովորող`Արտավազդ  Մկրտչյան

        Դասավանդող`Շողեր

        Թեմա` Բույսեր

        Ստորև ներկայացնում եմ թեման հետազոտական աշխատանքի ձևաչափով՝ ներածությամբ, նպատակով, խնդիրներով, հիմնական մասով, եզրակացությամբ և առաջարկություններով։

        Մոլախոտերի դեմ պայքարի բնական և էկոլոգիապես անվտանգ միջոցների ուսումնասիրություն

        Մոլախոտերի դեմ պայքարի բնական և էկոլոգիապես անվտանգ միջոցների ուսումնասիրություն

        Ներածություն

        Մոլախոտերը գյուղատնտեսության և այգեգործության կարևոր խնդիրներից են։ Դրանք աճում են մշակաբույսերի, պտղատու ծառերի և բանջարեղենի շրջակայքում՝ մրցակցելով օգտակար բույսերի հետ հողի սննդանյութերի, ջրի, լույսի և տարածության համար։ Մոլախոտերի մեծ տարածումը կարող է բացասաբար անդրադառնալ մշակաբույսերի աճի և բերքատվության վրա։

        Մոլախոտերի դեմ պայքարի տարածված միջոցներից են քիմիական թունաքիմիկատները, սակայն դրանց ոչ ճիշտ կամ չափից ավելի օգտագործումը կարող է վնասել շրջակա միջավայրին, հողի կենդանի օրգանիզմներին և ջրային պաշարներին։

        Այդ պատճառով կարևոր է ուսումնասիրել բնական և էկոլոգիապես անվտանգ մեթոդները, որոնք կարող են նվազեցնել մոլախոտերի տարածումը՝ հնարավորինս քիչ վնաս հասցնելով բնությանը։

        Հետազոտության նպատակը

        Ուսումնասիրել մոլախոտերի դեմ պայքարի բնական միջոցները, բացահայտել դրանց արդյունավետությունը և գնահատել շրջակա միջավայրի վրա ունեցած ազդեցությունը։

        Հետազոտության խնդիրները

        1. Ուսումնասիրել մոլախոտերի առաջացման և տարածման պատճառները։
        2. Բացահայտել մոլախոտերի վնասակար ազդեցությունը մշակաբույսերի վրա։
        3. Ուսումնասիրել մոլախոտերի դեմ պայքարի բնական մեթոդները։
        4. Համեմատել բնական մեթոդների առավելություններն ու թերությունները։
        5. Առաջարկել էկոլոգիապես անվտանգ լուծումներ։

        Հիմնական մաս

        1. Մոլախոտերի առաջացման պատճառները

        Մոլախոտերը տարածվում են սերմերի, արմատների և ստորգետնյա ընձյուղների միջոցով։ Դրանց աճին նպաստում են հողի խոնավությունը, արևի լույսը, բարենպաստ ջերմաստիճանը և հողի սննդանյութերը։

        Որոշ մոլախոտեր կարող են արագ տարածվել և կարճ ժամանակում զբաղեցնել մեծ տարածքներ։

        2. Մոլախոտերի դեմ պայքարի բնական միջոցները

        2.1. Ձեռքով և մեխանիկական եղանակով հեռացում

        Մոլախոտերի հեռացման ամենապարզ և անվտանգ եղանակներից մեկը դրանք ձեռքով կամ համապատասխան այգեգործական գործիքներով արմատախիլ անելն է։ Այս մեթոդը հատկապես արդյունավետ է փոքր տարածքներում։ Արմատների ամբողջական հեռացումը նվազեցնում է բույսի կրկնակի աճի հավանականությունը։

        2.2. Մուլչավորման մեթոդ

        Մուլչավորումը հողի մակերեսը բնական նյութերով ծածկելու գործընթացն է։ Այդ նպատակով կարելի է օգտագործել ծղոտ, չոր խոտ, տերևներ կամ փայտի մանրացված կեղև։

        Մուլչի շերտը սահմանափակում է արևի լույսի ներթափանցումը դեպի հող՝ խոչընդոտելով մոլախոտերի սերմերի ծլմանը և աճին։ Բացի այդ, այն պահպանում է հողի խոնավությունը և նպաստում հողի կառուցվածքի բարելավմանը։

        2.3. Եռման ջրի օգտագործում

        Եռման ջուրը կարող է ոչնչացնել մոլախոտերի վերգետնյա հատվածները։ Այն հատկապես կիրառելի է սալիկների և քարերի արանքներում աճող մոլախոտերի դեմ պայքարում։

        Սակայն այս մեթոդը կարող է վնասել նաև հարակից օգտակար բույսերը, իսկ բազմամյա մոլախոտերի արմատները երբեմն պահպանվում են։

        2.4. Քացախի կիրառություն

        Քացախը պարունակում է քացախաթթու, որն ազդում է բույսերի տերևների վրա՝ առաջացնելով դրանց չորացում։

        Այն առավել արդյունավետ է երիտասարդ մոլախոտերի դեպքում։ Սակայն քացախը կարող է վնասել նաև մշակաբույսերը, իսկ հող ներթափանցելու դեպքում բարձր կոնցենտրացիաներով կարող է բացասաբար ազդել հողի որոշ օրգանիզմների վրա։ Հետևաբար այն չի կարելի համարել ամբողջովին անվնաս բնական միջոց։

        2.5. Սև թաղանթով ծածկում

        Հողի մակերեսը անթափանց թաղանթով ծածկելու միջոցով սահմանափակվում է արևի լույսի հասանելիությունը։ Արդյունքում մոլախոտերը չեն կարողանում իրականացնել բնականոն ֆոտոսինթեզ և աստիճանաբար ոչնչանում են։

        Այս մեթոդը հատկապես արդյունավետ է այն տարածքներում, որտեղ նախատեսվում է նախապես մաքրել հողը և հետագայում մշակաբույսեր տնկել։

        3. Բնական մեթոդների առավելություններն ու թերությունները

        Բնական մեթոդներն ունեն մի շարք առավելություններ.

        • Նվազեցնում են քիմիական նյութերի օգտագործման անհրաժեշտությունը։
        • Հնարավորություն են տալիս պահպանել հողի բնական միջավայրը։
        • Շատ դեպքերում մատչելի են և հեշտ կիրառելի։
        • Կարող են նպաստել հողի խոնավության պահպանմանը։
        • Հարմար են փոքր այգիներում և տնամերձ տարածքներում կիրառելու համար։

        Միևնույն ժամանակ կան նաև որոշ սահմանափակումներ։ Բնական մեթոդները երբեմն պահանջում են ավելի շատ ժամանակ և պարբերական աշխատանք։ Բացի այդ, ոչ բոլոր միջոցներն են արդյունավետ բազմամյա և խոր արմատներ ունեցող մոլախոտերի դեմ։

        Հետազոտական փորձի առաջարկ

        Բնական մեթոդների արդյունավետությունը գնահատելու նպատակով կարելի է իրականացնել փոքր փորձ։

        Փորձի համար ընտրել հողի երեք հավասար հատված։

        • Առաջին հատվածում մոլախոտերը հեռացնել ձեռքով։
        • Երկրորդ հատվածում հողը ծածկել ծղոտով։
        • Երրորդ հատվածը թողնել առանց միջամտության՝ որպես համեմատության տարբերակ։

        Երկու-երեք շաբաթվա ընթացքում դիտարկել յուրաքանչյուր հատվածում նոր մոլախոտերի առաջացման քանակը։

        Արդյունքները գրանցել աղյուսակում և համեմատել՝ պարզելու համար, թե որ մեթոդն է տվյալ պայմաններում առավել արդյունավետ։

        Եզրակացություն

        Ուսումնասիրության արդյունքում կարելի է եզրակացնել, որ մոլախոտերի դեմ պայքարը պարտադիր չէ իրականացնել միայն քիմիական նյութերի միջոցով։ Գոյություն ունեն մի շարք բնական մեթոդներ, որոնք կարող են արդյունավետորեն սահմանափակել մոլախոտերի աճն ու տարածումը։

        Առավել նպատակահարմար մեթոդներից են ձեռքով հեռացումը, մուլչավորումը և հողի ծածկումը։ Դրանք հնարավորություն են տալիս նվազեցնել քիմիական թունաքիմիկատների օգտագործումը և նպաստել շրջակա միջավայրի պահպանությանը։

        Այսպիսով, բնական մեթոդների ճիշտ համադրումը կարող է դառնալ մոլախոտերի դեմ պայքարի արդյունավետ և էկոլոգիապես պատասխանատու միջոց։

        Հետազոտական աշխատանքի կարևոր առաջարկություն․ եթե աշխատանքը ներկայացվելու է որպես գիտական ուսումնասիրություն, ցանկալի է իրականացնել առաջարկված փորձը, գրանցել դիտարկումների արդյունքները և դրանց հիման վրա կատարել վերջնական համեմատություն։

        English 11

        1. Constant connectivity helps us communicate with people anytime.

        2. Fragmented concentration makes it difficult for students to study.

        3. Many apps compete for our attention every day.

        4. I sometimes check my phone out of habit.

        5. We should develop healthy digital habits.

        6. Self-discipline helps us control our phone use.

        7. Smartphones give us immediate access to information.

        8. Social interaction is important for everyone.

        9. We should learn to tolerate boredom without using our phones.

        10. Noise can be a distraction when I study.

        11. We shouldn’t romanticise the past because it also had problems.

        12. A phone call with a friend can be a valuable connection.

        English 11

        Could We Life Better Without Smartphones?

        Smartphones are an important part of everyday life. We use them to communicate, study, work, find places, take photos and have fun.

        However, many people check their phones out of habit, even when they do not need to. For example, they may check their phones while waiting for a bus or sitting with friends. Instead of being bored, they immediately look at a screen.

        Smartphones can also affect our concentration. When we stop studying to check messages or notifications, our attention is interrupted. It can become more difficult to finish a difficult task.

        Phones can also affect social interaction. Sometimes people are together but look at their screens instead of talking to each other. They may not give their full attention to the people around them.

        However, smartphones have many benefits. They give us immediate access to information, maps, educational materials and communication. They also help us stay connected with family and friends who live far away.

        We should not think that life was perfect before smartphones. People had other distractions, such as television and computers. The important question is whether we control our phones or our phones control us.

        1. People check their phones out of habit and because they want to see new messages or notifications.

        2. For example, people check their phones while waiting for a bus, even when they have nothing to do.

        3. Phones can distract students and make it difficult for them to concentrate on their lessons.

        4. Smartphones can reduce face-to-face communication because people spend too much time looking at their screens.

        5. Smartphones give us useful information, help us learn, communicate with others, and find different places.

        6. We shouldn’t romanticise the past because it also had problems, and smartphones make many things easier today.

        7. It means that we should use our phones wisely and not let them control our time and lives.

        8. The main idea of the text is that smartphones are useful, but we should control how we use them.

        Գրականություն 11

        Արծիւ եւ նետ
        Արծիւն երթայր յերկինս, եւ հարին զնա նետիւ: Եւ նա զարմացաւ, թէ ո՞վ զայս արար: Հայեցաւ եւ ետես զնետն` զփետուրն իւր եւ ասէ.
        — Վա՛յ ինձ, զի յինէն է պատճառ սպանման իմոյ:

        Աշխարհաբար

        Արծիվը թռչում էր երկնքում, երբ նրան նետով խոցեցին։ Նա զարմացավ և մտածեց՝ ո՞վ արեց դա։ Նայեց և տեսավ նետը, որի վրա իր իսկ փետուրներն էին։ Արծիվը ասաց.

        — Վա՜յ ինձ, որովհետև իմ իսկ փետուրներն են դարձել իմ մահվան պատճառը։

        Աշխհարաբար

        Որսորդը բռնեց մի կաքավի և ուզում էր մորթել։ Կաքավն ասաց.

        — Մի՛ սպանիր ինձ, որովհետև ես կխաբեմ շատ կաքավների և կբերեմ քո թակարդի մեջ։

        Որսորդն ասաց.

        — Հիմա հաստատ իմ ձեռքով կմեռնես, որովհետև դու քո ընկերներին և հարազատներին ես մատնում մահվան։

        Աշխհարաբար

        Մի իմաստուն մարդ աղքատ էր և ուներ ծույլ որդիներ։ Մահվան ժամին նա կանչեց որդիներին և ասաց.

        — Ո՛վ որդիներ, մեր այգում շատ գանձ կա թաքցրած, բայց ես ձեզ չեմ ցույց տա տեղը։ Նա, ով աշխատի և ավելի խոր փորի, կգտնի գանձը։

        Հոր մահից հետո որդիները սկսեցին մեծ աշխատասիրությամբ փորել այգին։ Յուրաքանչյուրը ջանում էր, որ ինքն առաջինը գտնի գանձը։

        Այգին սկսեց աճել ու լավ բերք տալ։ Այն շատ պտուղ տվեց և հարստացրեց որդիներին։

        Իրավունք 11

        Խոսքի ազատություն

        Խոսքի ազատությունը մարդու հիմնական իրավունքներից է։ Այն նշանակում է, որ յուրաքանչյուր մարդ իրավունք ունի ազատ արտահայտելու իր կարծիքը, մտքերը և տեսակետները՝ առանց անհիմն արգելքների կամ ճնշումների։

        Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ երաշխավորվում է կարծիքի ազատ արտահայտման իրավունքը։ Մարդը կարող է իր կարծիքը հայտնել խոսքի, գրավոր ձևով, համացանցում կամ այլ միջոցներով։

        Սակայն խոսքի ազատությունը չի նշանակում, որ մարդը կարող է անել ամեն ինչ առանց սահմանափակումների։ Օրենքով կարող են սահմանվել որոշ սահմանափակումներ, օրինակ՝ ուրիշների իրավունքները և պատիվը պաշտպանելու համար։

        Խոսքի ազատությունը կարևոր է ժողովրդավարական հասարակության համար, քանի որ մարդիկ կարողանում են ազատ քննարկել տարբեր հարցեր, հայտնել իրենց տեսակետները և քննադատել պետական կամ հասարակական երևույթները։

        Իրավունք 11

        Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը

        Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը երկրի հիմնական օրենքն է։ Այն ընդունվել է 1995 թվականի հուլիսի 5-ին։ Սահմանադրությունը սահմանում է, թե ինչպես է կառավարվում Հայաստանը, ինչ իրավունքներ և պարտականություններ ունեն քաղաքացիները, ինչպես են գործում պետական մարմինները։

        Սահմանադրության համաձայն՝ Հայաստանը ինքնիշխան, ժողովրդավարական, սոցիալական և իրավական պետություն է։ Հայաստանի իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, որն այն իրականացնում է ընտրությունների, հանրաքվեների և պետական մարմինների միջոցով։

        Սահմանադրությամբ պաշտպանվում են մարդու հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները։ Դրանցից են կյանքի իրավունքը, ազատության և անձնական անվտանգության իրավունքը, կրթության իրավունքը, աշխատանքի իրավունքը, խոսքի ազատությունը և օրենքի առաջ հավասարությունը։

        Սահմանադրությունը նաև սահմանում է պետական իշխանության հիմնական մարմինների՝ Ազգային ժողովի, Կառավարության և դատարանների գործունեության սկզբունքները։ Այն կարևոր դեր ունի երկրի օրենսդրության և պետական կառավարման համար։

        Հայաստանի Սահմանադրությունը ժամանակի ընթացքում փոփոխվել է։ Ամենակարևոր փոփոխություններից մեկը տեղի է ունեցել 2015 թվականին, երբ հանրաքվեով ընդունվեցին սահմանադրական փոփոխություններ, և կառավարման համակարգը անցում կատարեց խորհրդարանական կառավարման ձևի։

        Այսպիսով, Սահմանադրությունը Հայաստանի Հանրապետության հիմքն է։ Այն պաշտպանում է քաղաքացիների իրավունքները, սահմանում է պետության կառուցվածքը և կարգավորում պետական իշխանության գործունեությունը։