.Հոլովի՛ր պայուսակ, մայր, գարուն բառերը։

Ուղղական (ո՞վ, ի՞նչ)- պայուսակ, մայր, գարուն։

Սեռական (ո՞ւմ, ինչի՞)-պայուսակի, մոր, գարնան

Տրական (ո՞ւմ, ինչի՞ն)-պայուսակին, մոր գարնան

Բացառական (ումի՞ց, ինչի՞ց)-պայուսակից, մորից, գարունից,

Գործիական (ումո՞վ, ինչո՞վ)-պայուսակով, մորով, գարունով,

Ներգոյական (ո՞ւմ մեջ, ինչո՞ւմ, ինչի՞ մեջ) պայուսակի մեջ, մոր մեջ, գարնան մեջ։

2. Առանձնացրո՛ւ նախադասությունները, կետադրի՛ր։ Վերլուծի՛ր ստացված առակը։

Ձուկը գնաց տարբեր իմաստունների մոտ։ Նրանցից մեծ մասն ասելիք չուներ, բայց նրանք ամեն տեսակ անհեթեթություններ էին ասում,  որպեսզի հիմարների աչքերում մեծ ուսուցիչներ երևային։ Այդ ձկներից մեկն ասաց,  որ օվկիանոսին հասնելու համար պետք է աշխատել։ Անթերի լողացող ձկների ութնապատիկ ճանապարհի առաջին աստիճանին դիրք զբաղեցնել, մյուս գուրու ձուկը սովորեցրեց,  որ օվկիանոս տանող ճանապարհը պայծառատես ձկների աշխարհների ուսումնասիրություններում կգտնի, երրորդն ավելացրեց միակ միջոցը անընդհատ կրկնելն է   ռամ-ռամ-ռամ, միայն այդ դեպքում կբացվի ճանապարհը։   Հոգնելով տարբեր ուսմունքներից՝   ձուկը լողաց ջրիմուռներում հանգստանալու։ Եվ այնտեղ նա հանդիպեց մի ծեր,  ոչ մի բանով աչքի չընկնող ձկան։  Նա ասաց ձուկ-պրպտողին․

-Հիմարի՛կ,  օվկիանոսը,  որը դու փնտրում ես,  քո շուրջ է։ Դու էլ ես օվկիանոսի մի մաս,  չնայած որ չես նկատում դա։ Այն քո մեջ է,  քո շուրջ  և դու   նրա սիրելի մասնիկն ես։

3. Առանձնացրո՛ւ այն բառերը, որոնք ժխտական նախածանց ունեն:

Անարվեստ, անդեմ, անդուռ, անիվ, անսիրտ, անահ, անուշ, անմահ, անուն, դժողք, դժգոհ, դժբախտ, դժնի, դժկամ, ապագա, ապարդյուն, ապերախտ, ապուր, ապաշնորհ, ապուշ, ապտակ, տարի, տկար, տհաճ, տպել, տգեղ, տխուր, չամիչ,չտես, չկամ,չարիք

Անարվեստ, անդեմ, անդուռ, անսիրտ, անահ, անմահ, դժգոհ, դժբախտ, դժկամ, ապաշնորհ, տկար, տհաճ, տգեղ, չտես, չկամ։

Դաս 4.

3.Սովորական կոտորակների հիմնական հատկությունը և տասնորդական կոտորակները

Տեսական նյութ

Եթե տասնորդական կոտորակին աջից կցագրենք ցանկացած քանակով զրոներ, ապա նրա մեծությունը չի փոխվի։ Ելնելով սովորական կոտորակների հիմնական հատկությունից` կարելի է սահմանել նաև տասնորդական կոտորակները կարգային միավորներով բազմապատկելու և դրանց բաժանելու կանոնները։

1) Տասնորդական կոտորակը կարգային միավորով բազմապատկելու

համար պետք է ստորակետը դեպի աջ տեղափոխել այնքան թվանշանով, քանի զրո որ կա կարգային միավորում։ Եթե տասնորդական կոտորակում ստորակետից աջ գտնվող թվանշանների քանակը կարգային միավորի զրոների քանակից փոքր է, ապա տասնորդական կոտորակին նախապես պետք է աջից կցագրել պակասող քանակով զրոներ։

Օրինակ՝

0,32×10 = 32/100 x10 = 32/10 = 3,2

2,15 x 10 = 21,5

5,123 x100 = 512,3

0,5×10=5

0,5×100 = 50

2) Տասնորդական կոտորակը կարգային միավորի բաժանելու համար պետք է ստորակետը դեպի ձախ տեղափոխել այնքան թվանշանով, քանի զրո որ կա կարգային միավորում։ Եթե ստորակետից ձախ գտնվող թվանշանների քանակը փոքր է կարգային միավորի զրոների քանակից կամ հավասար է նրան,ապա անհրաժեշտ է տասնորդական  կոտորակին նախապես ձախից կցագրել պակասող քանակով զրոներ։

Օրինակ՝

15,2:10 = 152/10 : 10/1 = 152/10 x 1/10 = 152/100 = 1,52

25,12:10 = 2,512

25,12:100 = 0,2512

0,5:1000 = 0,0005

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Կատարե՛ք բազմապատկում.

ա) 65,103 ⋅ 10=651,03             գ) 7,393 ⋅ 10000, =73930          ե) –59,32 ⋅ 10,=-59320

բ) 0,329 ⋅ 1000,=39,9              դ) 0,999 ⋅ 100,=99,9               զ) –0,00018 ⋅ 100։

2) Ճի՞շտ է, որ`

ա) 75,30 = 75,3,          գ) 96 = 96,0,               ե) 40,3 = 40,300,

բ) 1,64 = 1,6400,         դ) 10,08 = 10,8,          զ) 17 = 170:

3) Կատարե՛ք բաժանում.

ա) 35,707 ։ 10, =35,707          դ) 2 ։ 10,=0,2                 է) –300 ։ 10000,=

բ) 0,98 ։ 100,=9,8              ե) 673,1 ։ 1000, =6731     ը) –0,06 ։ 10,=06,0

գ) 1,765 ։ 1000,=1765          զ) 829 ։ 100, =829           թ) 12,25 ։ 100=0,1228

4) Գործվածքի 1 մետրն արժե 8,5 հազար դրամ: Ի՞նչ կարժենա այդ գործվածքի 10 մետրը:

Լրացուցիչ(տանը)

5) Լուծե՛ք հավասարումը.

ա) 14,32 ⋅ x = 143,2,          գ) 503 = 50,3 ⋅ x,           ե) 80,45 : x = 8,045,

բ) 0,4 ⋅ x = 40,                    դ) 2,7 = 270 : x,              զ) 11,03 = 110,3 : x:

6) Գրե՛ք այն թիվը, որը 100 անգամ մեծ է տրված թվից.

ա) 81,2 ,8120    բ) 0,1 ,         գ) 0,002 , 00,002    դ) 125,1 ,12510       ե) 6,29:6290

7) Գրե՛ք այն թիվը, որը 100 անգամ փոքր է տրված թվից.

ա) 36,62 ,0,3662       բ) 81,543 ,081543          գ) 1,7 , 0,017         դ) 22,44 , 0,2244       ե) 0,003։0,00003

8) 100 կգ կոնֆետի համար վճարել են 72,5 հազար դրամ: Ի՞նչ արժե

այդ կոնֆետի 1 կիլոգրամը:

1)3x+8=65

65-8=57

57:3=19

2)44:2=22

22+14=36

3)x+3x=92

92:4=23

4)32+7=39

39×4=156

5)250-34=220

220:3=73

Տանը

3)218:4=54,5

428-54,5=373,5

4)49-11=38

38:2=19

5)66+15=81

81×3=243

Դաս 3.

Կրկնենք անցածը

///Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Լուծե՛ք հավասարումը.

ա) 2x = 1, 2/1      բ) 3x = 4, 3/4          գ) 4x = 20,4/20      դ) 8x = 7։8/7

2) Մարդու քայլի երկարությունը 34մ է։ Որքա՞ն է այն ճանապարհի

երկարությունը, որն անցնելու համար նա պիտի անի միլիոն քայլ։

100:4=25. 25×3=75.

75×1000000=75000000.

75000000÷10000=750

երկարությունը, որն անցնելու համար նա պիտի անի միլիոն քայլ։

3) Ուղղանկյունանիստի կողերի երկարություններն են՝ 2 սմ, 13սմ և 6 սմ։ Գտե՛ք նրա ծավալը։v=2x13x6.

6÷3×5=10

10÷2×7=37sm

4) Գծագրում, որի մասշտաբը 3 ։ 5 է, հատվածի երկարությունը 6 սմ է։ Ի՞նչ երկարություն կունենա այդ հատվածը այն գծագրում, որի մասշտաբը 7 ։ 2 է։

Ուղղական (ո՞վ, ի՞նչ)

Սեռական (ո՞ւմ, ինչի՞)

Տրական (ո՞ւմ, ինչի՞ն)

Բացառական (ումի՞ց, ինչի՞ց)

Գործիական (ումո՞վ, ինչո՞վ)

Ներգոյական (ո՞ւմ մեջ, ինչո՞ւմ, ինչի՞ մեջ)

2. Առանձնացրո՛ւ անձնանիշ և իրանիշ  գոյականները:
Գունդ, գնդապետ, գնդացիր, Եգիպտոս, եգիպտացի, եգիպտացորեն, թիզ, թզուկ, ձիակառք, կառապան, վաճառատուն, վաճառական, ուղեվարձ, ուղևոր, վերելք, վիրաբույժ, հնդկացի, հնդկացորեն, հայ, Հայաստան, դերբայ, դերասան, հացաբույս, հացթուխ, խոհարար, խոհանոց, լրագիր, լրտես, հետախույզ, հետևանք:

3. Առանձնացրո՛ւ թանձրացական և վերացական գոյականները:
Երամ, հույս, կասկած, պատիվ, վերարկու, ճաշակ, ճաշ, կարոտ, ծխախոտ, գութ, նախանձ, երաժիշտ, բնավորություն, քար, արձագանք, ծառ, հուշ, հուշարձան, վախ, նկար, բողոք, դասագիրք:

4.Ածանցների օգնությամբ հասարակ գոյականները դարձրո՛ւ անձնանուններ:
Լույս, լեռ, գառ, թագ, նազ, վարս, վարդ, ցող, արծիվ, սաթ, խաչ:
Օրինակ՝ լեռ-Լեռնիկ, Լեռնուհի:

5.Առաջին շարքի գոյականների հոմանիշները գտի՛ր երկրորդ շարքում և գրի՛ր կողք կողքի:
ա. սարսափ, ավարտ, գրոհ, տանջանք, ծիծաղ, որոշում:
բ.  հարձակում, տառապանք, քրքիջ, ահ, վճիռ, վերջ:

ա. հոտ, բողոք, հռչակ, ցավ, վախ, զայրույթ:
բ.   համբավ, կսկիծ, ցասում, գանգատ, բույր, երկյուղ:

հոտ-բույր բողոք-գանգատ հռչակ-համբավ ցավ-կսկիծ վախ-երկյուղ զայրութ-ցասուց

6.Յուրաքանչյուր շարքից վերցրո՛ւ մեկական գոյական և կազմի՛ր վեց բարդ գոյական:

ա. գիր, քաղաք, ծով, որս, լեռ, զարկ:
բ.  նկար, շղթա, սեղան, երակ, պետ, գող: գրասեղան քաղաքապետ ծովանկար որսագող

ա. մայր, պատկեր, ավազակ, ճակատ, գինի, պար:
բ.  սրահ, մարտ, գործ, խումբ, պետ, տուն:

7. Առաջին շարքի գոյականներից և երկրորդ շարքի վերջածանցներից հնարավոր բոլոր տարբերակներով կազմի՛ր ածանցավոր գոյականներ:
ա. արհեստ, խմոր, թագ, գազան, հավաք, հեծանիվ, որս, զինվոր, դատ, ճանապարհ, բառ, ներկ, առևտուր, երշիկ, խորհուրդ:
բ.  -անոց, -ական, -արար,- որդ, -ավոր, -արան, -եղեն:

8.Տրված գոյականների հոլովված ձևերը դարձրո՛ւ ուղիղ:
Երկնքի, ծերունու, տան, քրոջ, տարվա, առվի, մարդու, խմբում, սրտից, մոր, ծաղկով, փշատենու, գարնան, կավճով, վշտից, մանկության, պատվով, տիրոջ, շարժման, ամուսնու, թփի, արյան, հաշվից, աշնան, անկյան, կնոջից, քեռու, որդու, ձյան, ձկան, գրկից, աղավնու, գրքում, շան:
Օրինակ՝ երկնքի-երկինք, ծերունու-ծերունի:

Опубликовано 30.03.2022 автором Արևիկ Ներսիսյան

Գոյականների կրած փոփոխությունները հոլովների միջոցով կոչվում է հոլովում: Բառերը թեքվում կամ փոփոխության են ենթարկվում սեռական հոլովից:

1.Հոլովի՛ր գիրք, ամպ, սեղան բառերը։

Ուղղական (ո՞վ, ի՞նչ) գիրքը

Սեռական (ո՞ւմ, ինչի՞) գրքի

Տրական (ո՞ւմ, ինչի՞ն) գրքին

Բացառական (ումի՞ց, ինչի՞ց) գրքից

Գործիական (ումո՞վ, ինչո՞վ) գրքով

Ներգոյական (ո՞ւմ մեջ, ինչո՞ւմ, ինչի՞ մեջ) գրքի մեջ

2․Տրված խմբերի գոյականները հոգնակի դարձրո՛ւ և բացատրի՛ր օրինաչափությունը:

Ա Ուժ, տարր, ծով, նաև, կույտ, բերդ, շենք: ծովեր շեքեր

Բ. ճանապարհ, գաղտնիք, հրաշք, մեքենա, շրջան, շինություն, նավահանգիստ: ճանապարհներ գաղտնիքներ հրաշքներ մեքենաներ շրջաներ

Գ. Գառ, դուռ, մատ, մուկ, թոռ, ձուկ, լեռ, բեռ: գառներ դռներ մատեր մկներ թոռներ ձկներ լեռներ

Դ. Աստղ, արկղ, վագր, անգղ, սանր: աստղներ արկղներ վագրներ սանրներ

Ե. Ծովածոց, սուզանավ, դաշտավայր, շնագայլ, հեռագիր, լրագիր: սուզանավեր դաշտավայրեր

Զ. Քարտաշ, գրագիր, լեռնագործ, բեռնակիր:
Է. Մարդ, կին:

3․Փակագծում տրված բաոերը հոգնակի՛ դարձրու և համապատասխան ձևով գրի՛ր կետերի փոխարեն:

Մրցող լաստանավերը… (լաստանավ) մաքուր էին ու զարդարված գույնզգույն լաթերով:
հարթավայրերը… (հարթավայր) գարնան հորդացումների ժամանակ գետերը կարող են հակառակ ուղղությամբ հոսել:
օդերևութաբանները… (օդերևութաբան) զգուշացնում են քաղաքին սպառնացող նոր ցիկլոնի մասին:
Գետում ջրի մակարդակը բարձրացել էր …սառցադաշտերի(սառցադաշտ) պատճառով:
Ջրի հոսանքը դանդաղեցնում են հատակին լցված քարակույտներով… (քարակույտ):
Աշխարհի գեղեցիկ…ջրվեժներից (ջրվեժ) մեկը` Վիկտորիան, անցյալ դարում է հայտնագործվել եվրոպացիների կողմից:
Շատ ծովախորշեր… (ծովախորշ) վերածվել են ցամաքի:

4․Բառակապակցությունն անվանել մեկ բառով:

Օր․՝ յոթ գլխով- յոթգլխանի,․․․

ստրուկի մտքով, լի և առատ, կյանքի հյութ, ցավից լլկված, մոլոր մտքով, սուր ընթացող, խելքը կորցրած, նոր հայտնված, մենակ ապրող, խիստ բարքով, երկար ապրող, նոր եկած, աչքին հաճելի:

5․Բառերի ընդհանուր արմատները գտի՛ր, գրի՛ր դրանց ուղիղ ձևերը և տրված բառերը բացատրի՛ր արմատների միջոցով:

Ա.Ելևէջ, Իջևան, իջնել, վայրէջք:

Բ.Բանբեր, բանակռիվ, բանաստեղծ, բանասեր:
Գ.Սնափառ, սնամեջ, սնահավատ, սնապարծ:

Դաս 4.

Կրկնենք անցածը

Առաջադրանքներ

1) Եռանկյան պարագիծը 84 սմ է։ Գտե՛ք նրա կողմերի երկարությունները, եթե նրանք համեմատական են 7, 9, 12 թվերին։

28×3=84

x=3

7×3=21

9×3=27

12×3=36

2) Ո՞ր բնական թվերն են հետևյալ անհավասարումների լուծումներ.

ա)2<x<5 2<3<5 բ )3<x<7 3<4<7 գ ) x>0 1> դ )0<x<3 1/2 ե )0,<2<3 1/2 զ )x<4 3=4 է)2 1/3<x=5 1/6 2 1/3<3= 5 1/6

3) Ի՞նչ նշան կունենա արտադրյալը, եթե որպես արտադրիչներ

վերցվեն՝

ա) երկու բացասական և երկու դրական թվեր, +

բ) երկու բացասական և մեկ դրական թվեր, +

գ) երկու դրական և մեկ բացասական թվեր,-

դ) մեկ բացասական և երկու դրական թվեր։ —

4) 16 շինարարներ շենքի պատերը կառուցել են 81 օրում։ Քանի՞

շինարար կկառուցի նույնանման շենքի պատերը 36 օրում։

16×81=1296

1292:36=36

5) Արտակն ասաց.

– Ազատը տասից ավելի գիրք ունի։

– Ո՛չ, – առարկեց Արամը, – նա այդքան գիրք չունի։

– Մի գիրք նա հաստատ ունի, – ասաց Նարինեն։

Եթե ճիշտ է այս կարծիքներից միայն մեկը, ապա քանի՞ գիրք ունի

Ազատը։ոչ

Я очень люблю свою маму, она очень красивая, очень заботливая, очень кусна гатовит

1)x+7-4+8+13=18

x=18-7+4-8+13=20

2)Վ+Ա=10

Վ+6=3x(Ա-6)

Ա+10+6=3-(Ա-6)

x+16=3(x-6)

3)1)52-4=48

2)48:2=24

3)24+4=28

4)50x=350:50=7

350:50=7

5)280:14=20

120:20=60

7)(x=-13)*2=44

(44:2)+13=35

8)x+(3*x)=92

x-92:4=23

Դաս 3.

2. Հավասարումներին հանգող խնդիրների լուծումը

Տեսական նյութ

Հավասարումները շատ կարևոր դեր են կատարում տեքստային

խնդիրների լուծման ժամանակ։ Բանն այն է, որ խնդիրների պահանջները կարելի է գրի առնել հավասարման տեսքով։ Դրանով խնդրի լուծումը հանգեցվում է ստացված հավասարման լուծմանը։ Այդ հեշտ է անել, քանի որ հավասարման լուծման հաշվեկանոնը մեզ հայտնի է։

Օրինակ՝ Խնդիր 1։ Մինչև ճանապարհի վերջնակետին հասնելը գնացքը կանգ է առել մի կայարանում։ Այնտեղ գնացքից իջել է 151 ուղևոր, գնացք են նստել 89-ը։ Գնացքում քանի՞ ուղևոր է եղել մեկնակետից ճանապարհվելիս, եթե վերջնակետին է հասել 320 ուղևոր։

Լուծում։ x-ով նշանակենք մեկնակետում գնացք նստած ուղևորների

քանակը։ Այն բանից հետո, երբ 151 ուղևոր իջել է, ուղևորների քանակը

դարձել է x – 151։ Ապա՝ գնացք է նստել ևս 89 ուղևոր, ուրեմն երթուղու

վերջնակետին հասել է (x –151) + 89 ուղևոր։ Բայց խնդրի պայմանների

համաձայն՝ նրանց քանակը 320 է, ուստի ստանում ենք հետևյալ

հավասարումը. (x –151) + 89= 320։

Լուծենք հավասարումը հաշվեկանոնի միջոցով։ Ունենք.

x – 151 = 320 – 89,

x – 151 = 231,

x = 231 + 151,

x = 382։

Այսպիսով` տեքստային խնդիրները հավասարումների միջոցով

լուծելու համար, որպես կանոն, վարվում են հետևյալ կերպ.

1. այն (անհայտ) մեծությունը, որը պահանջվում է գտնել, նշանակում

են որևէ տառով, օրինակ` x-ով

.x+35=95

x= 95-35=60

2. ելնելով խնդրի պայմաններից` կազմում են հավասարում,

որում անհայտը տառով (x-ով) նշանակված մեծությունն է.

x

3. լուծում են կազմված հավասարումը և ստանում անհայտ

մեծության որոնելի արժեքը:

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Հետևյալ խնդիրները լուծե՛ք հավասարումներ կազմելու միջոցով.

Տուփի մեջ կոճակներ կային։ Երբ տուփի մեջ դրեցին ևս 30 կոճակ, նրանց քանակը դարձավ 95։ Քանի՞ կոճակ կար տուփի մեջ։

x+35=95

x=35-95=60

2) Գնացքը A քաղաքից B քաղաքն էր գնում 55 կմ/ժ արագությամբ,

իսկ B-ից A՝ 60 կմ/ժ արագությամբ։ A-ից B գնալու և վերադառնալու

համար, չհաշված կանգառները, գնացքին անհրաժեշտ եղավ 23 ժ։

Քանի՞ կիլոմետր է A-ից մինչև B։

s=v*t

1)x/60+x/55= 23

2)գտեք 60-ի և 55-ի ընդանուր բազմապատիկը =665

պատ 665կմ

3) Գործարանի երեք արտադրամասերում աշխատում են 900

բանվորներ։ Առաջին արտադրամասում բանվորների քանակը 3անգամ մեծ է, քան երկրորդում, իսկ երրորդում 150-ով փոքր է,

քան առաջինում։ Քանի՞ բանվոր է աշխատում ամեն մի արտադրամասում։

4) Առաջադրանքի համաձայն՝ բանվորների բրիգադը պետք է որոշ քանակությամբ մանրակներ պատրաստեր 12 օրում։ Սակայն բրիգադը, օրական պատրաստելով 60 մանրակ, առաջադրանքը կատարեց 8 օրում։ Օրական քանի՞ մանրակ պիտի պատրաստեր բրիգադը՝ առաջադրանքի համաձայն։

Լրացուցիչ(տանը) 

5) Լուծե՛ք խնդիրները՝ կազմելով հավասարում.

ABC եռանկյան պարագիծը 57 սմ է, AB կողմի երկարությունը՝

26 սմ, AC-ինը՝ 10 սմ։ Որքա՞ն է BC կողմի երկարությունը։

6) Ուղղանկյան և քառակուսու պարագծերը հավասար են։ Գտե՛ք քառակուսու կողմը, եթե ուղղանկյան չափումներն են՝ 60 սմ և 20 սմ։

7) Նավակի արագությունը գետի հոսանքի ուղղությամբ հավասար է 12 կմ/ժ-ի, իսկ հակառակ ուղղությամբ՝ 8 կմ/ժ-ի։ Գտե՛ք գետի հոսանքի և նավակի արագությունները։

8) Երկու թվերի գումարը հավասար է 1500-ի։ Գտե՛ք այդ թվերը, եթե մի թվի 5 %-ը հավասար է մյուսի 10 %-ին։