Կարծես թե դարձել եմ ես տուն,
Բոլորն առաջվանն է կրկին.
Նորից դու հին տեղը նստում,
Շաբժում ես իլիկը մեր հին.
Մանում ու հեքիաթ ես ասում,
Մանում ես անվերջ ու արագ.
Սիրում եմ պարզկա քո լեզուն,
Ձեռներըդ մաշված ու բարակ։
Նայում եմ, մինչև որ անզոր
Գլուխըս ծնկիդ է թեքվում.
Նորից ես մանուկ եմ այսօր,
Դրախտ է նորից իմ հոգում։
Արևը հանգչում է հեռվում,
Գետից բարձրանում է մշուշ,
Հեքիաթըդ անվերջ օրորում,
Իլիկըդ խոսում է անուշ…

1․ Դո՛ւրս գրիր անծանոթ բառերը, բացատրի՛ր։
2․ Ի՞նչ ընդհանրություն կա այս բանաստեղծությունների մեջ։
3․ Գրավո՛ր վերլուծիր բանաստեղծությունները։
4․ Ընտրի՛ր բանաստեղծություններից մեկը, անգիր սովորի՛ր։
5․ Տեսագրի՛ր կամ ձայնագրի՛ր բանաստեղծություններից

1.Գտնե եռանկյան մակերեսը,եթե կողմը հավասար է 12սմ,իսկ այդ կողմին տարված բարձրությունը 7 սմ։

S=7×12:2=42

2.Գտնել եռանկյան կողմերը,եթե նրա մակերեսը 24սմ² է ,իսկ կողմերին տարված բարձրությունները համապատասխանաբար 1սմ,4սմ,6սմ։

a=24×2:1=48սմ

B)24×2:4=12սմ

C)24×2:6=8սմ

3.Գտնել 3սմ և 4սմ էջերով ուղղանկյուն եռանկյան մակերեսը։

3×4:2=6սմ

4.Գտնել 16սմ ներքնաձգով հավասարասրուն եռանկյան մակերեսը։

5.Եռանկյան կողմերն են 8սմ և 12 սմ։Դրանցից փոքրին տարված բարձրությունը հավասար է 6սմ։Գտնել եռանկյան տրվ

1․ Նախադասության բառերը փոխարինի՛ր հարցում արտահայտող համապատասխան բառերով:

Օրիանկ՝ Արան հոգնած վերադարձավ դաշտից: — Ո՞վ ինչպե՞ս ի՞նչ արեց որտեղի՞ց:

Գնացքն անցավ: Եկեղեցու զանգերը ղողանջում են: Մարդը դաշտում բահով փորում էր: Մարդու ոտքը քարին կպավ: Լուսացավ: Ձին ախոռում անհանգիստ վրնջում էր: Աղջիկները ձորն իջան ջրի: Ինքնաթիռը թռչում էր արծաթե ամպերի վրայով:

Գնացքն անցավ:

Ինչը՞-գնացքը

ի՞նչ արեց-անցավ

Եկեղեցու զանգերը դողանջում են:

ինչի՞ զանգերը-եկեղեցու

ինչերը՞-զանգերը

ի՞նչ են անում-ղողանջում են

Մարդը դաշտում բահով փորում էր:

Ո՞վ-մարդը

Որտե՞ղ-դաշտում

ինչո՞վ-բահով

ի՞նչ է անում-փորում է

Մարդու ոտքը քարին կպավ:

Ու՞մ ոտքը-մարդու

Ի՞նչը-ոտքը

ո՞րտեղ կպավ-քարին

ի՞նչ արեց-կպավ

Փորելիս բահը կոշտ մի բանի առավ:

Ինչը՞-բահը

Ի՞նչ անելիս-փորելիս

Ինչպիսի՞ բանի առավ-կոշտ

Ի՞նչ արեց-մի բանի առավ(ինչ որ բանի կպավ)

Ձին ախոռում անհանգիստ վրնջում էր:

Ո՞վ-ձին

Ի՞նչ է անում-ախտոտում է

Ինչպիսի՞-անհանգիստ

Ի՞նչ էր անում-վրնջում էր

Աղջիկները ձորն իջան:

Ո՞վքեր-աղջիկները

Ո՞րտեղից իջան-ձորից

Ի՞նչ-արեցին-իջան

Ինքնաթիռը թռչում էր արծաթե ամպերի վրայով:

Ի՞նչը-ինքնաթիռը

Ի՞նչ էր անում-թռչում էր

Ի՞նչպիսի ամպերի վրայով-արծաթե

ի՞նչի վրայով-ամպերի

2․Նախադասությունից հանի՛ր ընդգծված բառը (ենթական): Ո՞ր բառերն ու բառակապակցությունները նրա հետ դուրս եկան:

Քամու ուժը երբեմն ապշեցնում է: Թունավոր շունչը կործանում է կենդանի ամեն բան: Կատաղի պտուտահողմը ճանապարհին ամեն ինչ կործանում է: Մրրիկի սյունը կարծես երկնային վիշապ լինի: Կործանարար մրրիկը մի անգամ ամբողջովին ավերել էր տունը՝ բացի ապակե սպասքների պահարանից (մի գավաթ անգամ չէր ջարդվել):

Ենթակայի հետ դուրս եկան հետևյալ բառակապակցությունները՝քամու ուժը,թունավոր շունչը,կատաղի պտուտահողմը,մրրիկի սյունը,կործանարար մրրիկը:

3․ . Նախադասությունն ընդարձակիր՝ ինչպիսի՞ կամ ո՞ր հարցերին պատասխանող բառեր կամ բառակապակցություններ ավելացնելով:

Օրինակ՝ Կինը հարցրեց: — Երիտասարդ կինը հարցրեց:

Լայնեզր գլխարկով կինը հարցրեց:

Շունը մտավ: Սիրտը քար է: Հայրն ընկեր է: Երկիրը պտտվում է:

Շունը մտավ:-Փափուկ մորթիով շունը մտավ:
Սիրտը քար է:-Կոպիտ սիրտը քար է:
Հայրն ընկեր է:-Բարի Հայրն ընկեր է:
Երկիրը պտտվում է:-Գույզգույն  երկիրը պտտվում է:

4․ Ինչպիսի՞ նախադասություններ են տրվածները: Դրանք ընդարձակի՛ր, դարձրո՛ւ յոթ-ութ բառանի:

Երկիրը պտտվում է: Հասկանում ենք: Ընկերները հեռանում են: Մոռացել ես: Գտա։

1. Քարտեզի վրա նշել Թուրքիայի հարևան պետությունները և ափերը ողողող ջրային ավազանները:
2. Բնութագրեք Թուրքիայի աշխարհագրական դիրքը:Թուրքիայի տարածքը գտնվում է համ Եվրոպայում, համ Ասիայում։ Բայց քանի որ ավելի մեծ մասը գտնվում է Ասիայում, այն համարվում է Հվ-Արմ Ասիայի պետություն։ Թուրքիայի ափերը ողողում են Միջերկրական և Սև ծովերը։
3. Ինչո՞վ է բացատրվում Թուրքիայի բնակչության ազգային կազմի խայտաբղետությունը։ Ինչպիսի՞ն է ազգային փոքրամասնությունների վիճակը։
4. Թուրքիայի բնառեսուրսային ներուժն ինչպիսի՞ դեր է խաղում նրա արդյունաբերության և գյուղատնտեսության մասնագիտացման վրա։
5. Պատրաստեք տեսանյութ Թուրքիայի մասին։

1.Ե՞րբ և ով է հայտնագործել թթվածին տարրը։
Անգլիացի գիտնական Ջոջեփ Փրիսթլի հայտնագործել է թթվածի տարրը։
2.Ո՞ր քիմիական միացության քայքայումից է թթվածին առաջին անգամ։ Գրե՛ք ռեակցիայի հավասարումը։
1774 թ․ սնդիկի օքսիդի քայքայումից ստացել է թթվածին և ուսումնասիրել նրա հատկությունները։
3.Ի՞նչու է հյուսիսային ծովերը ջրառատ։
Ջրածինում քիչ է լուծվում․ սովորական պայմաններում մեկ լիտր ջրում 30մլ թթվածին է լուծվում։
4.Ինչպե՞ս են ստանում թթվածին արդյունաբերության մեջ և լաբորատորիայում։
Թթվածինը պետք է ստանալ մաքուր վիճակում։ Շվեդացի գիտնական Կարլ Շելեն է 1771 թ․ առաջին անգամ ստացել Է թթվածին ապա գիտնական Ջոզեփ Փրիսթլին 1774 թ․ կարմիր սնդիկի օքսիդի՝ HgO-ի քայքայումից։
5.Ո՞ր, նյութերն են անվանում կատալիզատորներ։ Ի՞նչ գործառույթ ունեն դրանք։
Այն նյութերը, որոնց առկայությամբ քիմիական ռեակցիաները ընթանում են ավելի արագ, իսկ ռեակցիայի վերջում դրանց զանգվածը մնում է անփոփոխ, կոչվում են կատալիզատորներ։
6.Ո՞ր շարքի ներառված բոլոր ջերմային քայքայումից թթվածին կստացվի։
1) BaO, Fe3O4, AI(OH)3
2) Na2O, CaCO3, AI2O3
3) CaO, NH4NO3, BaO2
4) KMnO4, KNO3, KCIO3.
7.Հետևյալ գործընթացներից ո՞րն է կիրառվում լաբորատորիայում թթվածին ստանալու համար․
1) պղնձի(II) հիդրօքսիդի քայքայում․
2)հեղուկ օդի թորում․
3)ջրածնի պերօքսիդի քայքայումի

Урок 1. Волшебница-природа (часть 1)

Жила – была Волшебница- природа, и были у нее четыре
волшебные палочки: голубая, красная, желтая и белая.
Взмахнет Волшебница-природа голубой палочкой – сразу весна
наступает, красной взмахнет – лето, желтой – осень, белой – зима.
Однажды в дом Волшебницы пробрался маленький гномик по
имени Непоседа. Он был очень проказливым. Увидев
разноцветные палочки, он решил поиграть с ними.
Сначала он взял голубую палочку и взмахнул ею. Наступила
весна, и повсюду расцвели подснежники. Сама палочка тоже
превратилась в голубой цветочек – подснежник.

Մի ժամանակ կար մի կախարդուհի՝ բնությունը, և նա ուներ չորս
կախարդական փայտիկներ՝ կապույտ, կարմիր, դեղին և սպիտակ:
Կախարդ-բնությունը կթափահարի իր կապույտ գավազանը — անմիջապես գարուն կլինի
գալիս է, կարմիր ալիքները՝ ամառ, դեղինը՝ աշուն, սպիտակը՝ ձմեռ։
Մի օր մի փոքրիկ թզուկ գաղտագողի մտավ Կախարդուհու տուն:
անունով: Նա շատ չարաճի էր։ Տեսնելով
գունավոր ձողիկներ, նա որոշեց խաղալ դրանցով:
Նախ վերցրեց կապույտ գավազանը և թափահարեց այն։ Ժամանել է
Գարուն է, ու ամենուր ձնծաղիկներ են ծաղկում։ Ինքը՝ գավազանը նույնպես
վերածվել է կապույտ ծաղիկի՝ ձնծաղիկի:

Ответь на вопросы:

1. Какие палочки были у Волшебницы-природы?

---

2. Какого цвета были палочки?

---

3. Что означали эти палочки?

---

4. Что случилось с палочкой голубого цвета?

---

5. Что вы знаете о подснежнике?

---

1.природа голубой палочкой – сразу весна

2.белаяголубая, красная,желтой

3.

палочкиօн сменил времена года

4.

 1․Ընդգծիր ենթականերն ու ստորոգյալները:

1. Կենսաբանների փորձերից ձանձրացած դելֆինները հացադուլ են հայտարարում:

2. Օձի թույնը բժշկության մեջ շատ արժեքավոր է:

3. Գերմանացի մի կոնստրուկտոր մթության մեջ տեսնող և հաչող արհեստական շուն է պատրաստել:

4. Հնդկաստանի բնակիչները ութհ

արյուր լեզվով ու բարբառով են խոսում:

5. Աղմուկի միջից մեզ էին հասնում օգնության հուսահատ կանչերը:

2.Բաց թողած տեղերում դիր տրված ենթականերից մեկը՝ համաձայնեցնելով ստորոգյալի հետ:

1. Մի տան պատուհանից ճրագի սպիտակ շող երևաց(երևալ)

2. Գարնան արևոտ օրեր ինձ հիշեցնում ենլ, որ մայիսն է:

3. Քամին  հալածեց (հալածել) մառախուղի թանձր քուլաները:

4. Ճապոնիայում թողարկվեց(թողարկվել) ծայրին փոքրիկ լամպ ունեցող գրիչներ։

Քամին, օրեր, շող, գրիչներ

3. Գտիր համաձայնության սխալները:

• Մի մասը լռում է:

• Ընդունվում են պատվերներ:

• Ամեն մի զինվոր ու հրամանատար իրենց պարտքը պետք
կատարեն։

• Պահանջվում են վարորդներ:

4․ Ընդգծիր ենթակաները, ըստ անհրաժեշտության կետադրիր:

• Լճում ձկների տեսակները շատացել են, և կերի պակաս է նկատվում:

• Մեր Երկրի հետ ինչ-որ Աստղակերպ կամ փոքր մոլորակ է ընդհարվել:

• Չղջիկը շատ նուրբ լսողություն ունի:

• Ամենուրեք բավականաչափ կենդանիներ կային,  և մարդիկ չէին մտածում դրանց վերանալու մասին:

• Ժամանակին հսկաներ են ապրել , և այդ ձորերը նրանց համար առուներ են եղել:

• Դու քաջ ես ու անձնվեր ,և կարդարացնես մեր հույսերը:

• Մեղուներն ու ճանճերը այդ քիմիական միացությունից չափազանց ագրեսիվ են դառնում:

• Աշունը շուկան լցրել է մրգերով, և անտառները գույներով:

• Նավի հսկա սուր քիթը ճեղքում էր ջուրը, և առաջ սլանում:

• Վագրը ծառի ետևից մռնչաց ,և անտառը սարսափեց: