9-6 դասարան
Խոնարարդի ծավալը 125 է
1) Պանել՝ խորանարդի կողի երկարությանը:
2) Գանել խորանարդի լրիվ մակերևույթի մակեր
3) հանել խորանարդի անկյունագծի երկարության քառակուսին:
Խորանարդի ծավալը 64 է
1) Գտնել խորանարդի կողի երկարությունը
2) Գանել խորանարդի լրիվ մակերևույթի մակերեսը
3) Գանալ խորանարդի անկյունագծի երկարության քառակուսին
Պատասխաններ՝
2)a=4
S=96
4)
a=3
Անկյունագծի քառակուսին՝ 27
Լրիվ մակերեսը՝ 54
5)a=6.6
S=261.36
6)
3. Կարդա՛ , դիտի՛ ր և սովորի՛ ր մենիմաստ և բազմիմաստ բառերին
Գրի՛ր հետևյալ բառերի բոլոր իմաստները: Մի քանի բազմիմաստ բառ էլ մտածի՛ր դու:
մարտ —
կետ-
խնդիր-
խորհուրդ-
քանոն-
ներշնչել-
դատարկ-
խնամի-
գլուխ-
4. Տուն բազմիմաստ բառը նախադասությունների մեջ գործածի՛ր քեզ հայտնի բոլոր իմաստներով: Ընդգծի՛ր այն նախադասությունները, որտեղ այն փոխաբերական իմաստով է գործածված:
Մենք նոր տուն ենք գնել քաղաքից դուրս՝ բնության գրկում։
Նրա տունը մեծ այգի ունի և հին հայկական է հիշեցնում։
Նաիր տունն էր թողել, բայց սրտում միշտ կրում էր իր անցյալը։
Այս գրականությունը պատկանում է արևմտահայ գրականության տանը։
Երեխաներն արդեն տուն են գնում՝ դպրոցն ավարտելուց հետո։
Այս կազմակերպությունը դարձել է իր աշխատակիցների համար իսկական տուն՝ ջերմ մթնոլորտով։
Նրա խոսքերի մեջ զգացվում էր կարոտ՝ դեպի մի տուն, որը ոչ թե շենք էր, այլ սեր, ջերմություն ու հուշեր։
Հաց, ծով, ալեկոծվել, քար, երկաթե։
2.Փակագծերում տրվածներից ընտրել այն բառը, որը
փոխաբերական իմաստով կլրացնի տողասկզբի բառին։
1. առվակ (կարկաչուն, մոլորված, լայն)
2. ժայռ (բարձր, մտախոհ, ուղղաձիգ)
3. ծաղիկ (բուրավետ, դեղին, ժպտուն)
4. փողոց (ուրախ, ասֆալտապատ, լայն)
5. սենյակ (կահավորված, նորոգված, հյուրընկալ)
6. հուշարձան (քարե, նախշազարդ, հպարտ)
7. բերդ (կիսավեր, ալևոր, հինավուրց)
8. ցայտաղբյուր (գեղեցիկ, քանդակազարդ, զվարթ)
9. ամպ (ճերմակ, թավահոնք, անձրևաբեր)
10. գիրք (կաշեպատ, մաշված, իմաստուն)
առվակ – կարկաչուն
(«Կարկաչուն առվակ» փոխաբերություն է՝ աղմկոտ, կենդանի հոսք)
ժայռ – ուղղաձիգ
(«Ուղղաձիգ ժայռ»՝ կանգուն, բարձր, հաստատուն – բնորոշ փոխաբերություն)
ծաղիկ – ժպտուն
(«Ժպտուն ծաղիկ»՝ բացված, ուրախ տեսքով – փոխաբերական նկարագրություն)
փողոց – ուրախ
(«Ուրախ փողոց»՝ աշխույժ, կյանքով լի – փոխաբերական)
սենյակ – հյուրընկալ
(«Հյուրընկալ սենյակ»՝ ջերմ, բաց մարդկանց առաջ – վերացական իմաստով)
հուշարձան – հպարտ
(«Հպարտ հուշարձան»՝ կանգնած է հիշեցնելու՝ մարդկային հատկություն)
բերդ – ալևոր
(«Ալևոր բերդ»՝ հին, փորձառու, հնության խորհրդանիշ)
ցայտաղբյուր – զվարթ
(«Զվարթ ցայտաղբյուր»՝ ցնցող, ուրախ շարժում ունեցող – փոխաբերական)
ամպ – թավահոնք
(«Թավահոնք ամպ»՝ ծածկող, խիտ, ասես մազի նման – կերպարային)
գիրք – իմաստուն
(«Իմաստուն գիրք»՝ լի գիտությամբ ու խորությամբ – փոխաբերություն)
Հովհաննես Աղայան (1911 – 1982) եղել է հայ մեծանուն գրող, մանկագիր, թարգմանիչ և հասարակական գործիչ։ Նա իր գրական գործունեությամբ մեծապես նպաստել է հայ մանկական գրականության զարգացմանը։
Պատմվածքում ներկայացվում է մի տղայի՝ Կարոյի պատմությունը, ով դպրոցում մաքրություն է անում։ Նա համեստ ու պարտաճանաչ երեխա է։ Երբ ուսուցիչը փորձում է ժամանակավորապես նրան փոխարինել մեկ ուրիշով՝ Կարոն նախ ցավ է զգում, բայց հետո պարզվում է, որ նա իր գործը կատարում է ամենալավ ձևով։ Ուսուցիչը վերջում հասկանում է՝ Կարոն իսկապես անփոխարինելի է։
Ցանկանու՞մ ես սա Word-ով ձևավորել կամ PowerPoint ներկայացման համար դարձնել։ Կարող եմ օգնել պատրաստել։
4o
Երկու խոշոր չարիք» արտահայտությունը լայնորեն կիրառվում է տարբեր համատեքստերում, բայց ամենից հաճախ այն հանդիպում է քաղաքական կամ բարոյական ընտրության իրավիճակներում, երբ մարդը կանգնած է երկու բացասական տարբերակների միջև և պետք է ընտրություն կատարի՝ ընտրելով «ավելի քիչ վնասակար» տարբերակը։ Այս գաղափարի վերլուծությունը կարելի է բաժանել մի քանի հարթությունների՝ փիլիսոփայական, բարոյական և քաղաքական։
«Երկու խոշոր չարիք» հայեցակարգը հաճախ կապվում է բարոյական ռելատիվիզմի և պարագայական էթիկայի հետ։ Այն ենթադրում է, որ որոշ իրավիճակներում ամբողջությամբ «լավ» ընտրություն գոյություն չունի, և մարդը պետք է ընտրի այն տարբերակը, որը կպակասեցնի վնասը կամ չարը։
Օրինակ՝ եթե մեկը ստիպված է ընտրել պատերազմ սկսելու և բռնապետության պահպանման միջև, ապա «փոքր չարիք» կարող է ընկալվել որպես այն տարբերակը, որը պակաս մարդկանց կվնասի կամ ավելի քիչ տառապանք կբերի։
Այս տեսակետից, երբ ընտրում ենք երկու չարիքներից մեկը, առաջ է գալիս մի շարք էթիկական հարցեր՝
Բարոյագիտության որոշ ուղղություններ, օրինակ դեոնտոլոգիան, կարող են այս մոտեցումը մերժել՝ պնդելով, որ չարիքը չարիք է՝ անկախ համատեքստից։
Քաղաքական դաշտում սա հաճախ օգտագործվում է ընտրությունների կամ ռազմավարական որոշումների ժամանակ։ Օրինակ՝ երբ ընտրողը երկու անբավարար թեկնածուներից մեկին է ընտրում՝ հանուն կայունության կամ ավելի մեծ չարիքը կանխելու։
Պատմության մեջ նման ընտրության օրինակ է Վաշինգտոնյան քաղաքականությունը during WWII՝ երբ արևմտյան դաշնակիցները ստիպված էին համագործակցել Խորհրդային Միության հետ՝ Նացիստական Գերմանիային հաղթելու համար։ Երկուսն էլ կարող էին դիտվել որպես ռեժիմներ, որոնք իրենց մեջ կրում էին չարիքի տարրեր։
«Երկու խոշոր չարիք» գաղափարը մեզ կանգնեցնում է շատ կարևոր հարցի առաջ՝ արդյո՞ք միշտ հնարավոր է չարիքի դեմ պայքարել առանց ինքդ դրա մասնակիցը դառնալու։ Դա ցույց է տալիս, որ իրական կյանքում բարոյականությունը հաճախ միանշանակ չէ, և ընտրություններն ավելի բարդ են, քան սև ու սպիտակ ընկալումները։
Եթե քեզ հետաքրքրում է, կարող եմ նաև կոնկրետ օրինակ վերլուծել՝ գրականությունից, պատմությունից կամ ժամանակակից քաղաքականությունից։
1.Գրիր P(23;2) կետի հեռավորությունը աբսցիսների առանցքից:
P(23; 2) կետի հեռավորությունը աբսցիսների առանցքից (այսինքն՝ x-առանցքից) հավասար է այդ կետի y-կոորդինատի մոդուլին, այսինքն՝ Հեռավորությունը=∣y∣=∣2∣=2\text{Հեռավորությունը} = |y| = |2| = 2Հեռավորությունը=∣y∣=∣2∣=2
Պատասխան․ P(23; 2) կետի հեռավորությունը աբսցիսների առանցքից հավասար է 2 միավորի։
2.Գտիր հեռավորությունը G(−16;3) և N(−16;0) կետերի միջև:
Ունենք երկու կետ՝
G(−16;3)G(-16; 3)G(−16;3) և N(−16;0)N(-16; 0)N(−16;0)
Քանի որ երկու կետերն էլ ունեն նույն x=−16x = -16x=−16 աբսցիսը, նրանք գտնվում են նույն ուղղահայաց ուղղում (մեկ ուղղահայաց գծի վրա), և հեռավորությունը նրանց միջև հավասար է միայն yyy-կոորդինատների տարբերության մոդուլին։ Հեռավորությունը=∣3−0∣=∣3∣=3\text{Հեռավորությունը} = |3 — 0| = |3| = 3Հեռավորությունը=∣3−0∣=∣3∣=3
Պատասխան․ G(−16; 3) և N(−16; 0) կետերի միջև հեռավորությունը հավասար է 3 միավորի։
Պարզիրկոորդինատային հարթության վրա նշված AC հատվածի միջնակետի կոորդինատները:
4.
Պարզիր, թե կոորդինատային ո՞ր առանցքի վրա է գտնվում D(6;0) կետը և հաշվիր նրա հեռավորությունը մյուս առանցքից:
1. D(6;0) կետը գտնվում է օրդինատներիաբսցիսների
առանցքի վրա:
2. D(6;0) կետի հեռավորությունը մյուս կոորդինատային առանցքից հավասար է
-ի
Դիտարկենք D(6;0)D(6; 0)D(6;0) կետը:
Պատասխան․ D(6;0) կետը գտնվում է աբսցիսների առանցքի վրա։
Պատասխան․ D(6; 0) կետի հեռավորությունը օրդինատների առանցքից հավասար է 6 միավորի։
Ամբողջական պատասխան՝
D(6;0) կետը գտնվում է աբսցիսների առանցքի վրա։
D(6;0) կետի հեռավորությունը օրդինատների առանցքից հավասար է 6 միավորի։
5.Գտիր կոորդինատային հարթության վրա M(5;12) կետի հեռավորությունը կոորդինատների սկզբնակետից:
M(5; 12) կետի հեռավորությունը կոորդինատների սկզբնակետից հավասար է 13 միավորի։
Վաչե թագավորը ուներ մի որդի` անունը Վաչագան։ Վաչագանի ծնողները ուզում էին Վաչագանին ամուսնացնել հարուստի աղջկա հետ, բայց Վաչագանը չէր ուզում ամուսնանալ այնպիսի աղջկա հետ ում, որ չէր սիրում։ Վաչագանը, հոգնելով ծնողների խոսքերից, սկսում է որսով զբաղվել իր հավատարիմ ծառայի` Վաղինակի և իր շան լակոտի հետ, որը շատ փոքր էր, բայց արդեն մի հսկա շան նման էր։ Այդպես Վաչագանը նաև տեղեկություն է ստանում իր քաղաքից։ Մի անգամ նրանք երկուսով հոգնած կանգ են առնում Հացիկ գյուղի աղբյուրի մոտ, որտեղից գյուղի աղջիկները ջուր էին տանում իրենց գյուղ։ Վաչագանի լեզուն չորացել էր, նա աղջիկիներից ջուր է խնդրում։ Մի աղջիկ լցնում է իր սափորը և ուզում էր ջուրը տալ տղաներին, բայց մի ուրիշ աղջիկ վերցնում է նրա սափորը և դատարկում։ Հետո այդ աղջիկը լցնում է իր սափորը, նորից դատարկում. այդպես մի քանի անգամ։ Վաչագանը հարցնում է աղջկան, թե ինչո՞ւ էր ինքը սափորը լցնում և հետո դատարկում, աղջիկը պատասխանում է, որ նրանք շատ հոգնած և քրտնած էին, և եթե խմեին այդքան սառը ջուր, կհիվանդանային։ Վաչագանին դուր է գալիս այդ իմաստուն աղջկը և հետաքրքրվում է նրանով։ Վաչագանը պարզում է, որ նրա անունը Անահիտ է, նա նախրչու աղջիկ է, գորգագործ է և շատ իմաստուն։ Վաչագանը այնքան է սիրում Անահիտին, որ հայտարարում է` նա Անահիտից բացի ոչ մի աղջկա հետ չի ամուսնանա։ Թագավորն ու թագուհին տեսնում են, որ իրենց տղան իր ասածից հետ չի կանգնում, իշխաններ է ուղարկում Անահիտի ձեռքը խնդրելու, բայց Անահիտը իշխաններին ասում է, որ տղան իրեն շատ է դուր եկել, բայց արդյոք նա արհեստ գիտի, իշխանները ասում են, որ նա թագավոր է, և նրան արհեստը պետք չի գա։ Անահիտը ասում է, որ եթե տղան արհեստ չսովորի, նա չի ամուսնանա Վաչագանի հետ։ Վաչագանը մի դիպակագործ է վարձում և դիպակ գործել է սովորում, հետո մի դիպակ է գործում ուղարկում Անահիտին։ Անահիտը համաձայնվում է և ամուսնանում Վաչագանի հետ։ Մի քանի տարի հետո Վաչագանի ծնողները մահանում են, իսկ Վաչագանը թագավոր է դառնում։ Վաղինակն անհետացած է լինում, և Անահիտը Վաչագանին ուղարկում է նրան փնտրելու։ Վաչագանը ճանապարհ է ընկնում։ Հետ վերադառնալիս, Պերոժ քաղաքում նա փորձանքի մեջ է ընկնում ու բանտարկվում։ Վաչագանին տանում են սպանդանոց, որտեղ անարհեստ մարդկանց սպանում էին և եփում, հետո լինում է մի սրահում, որտեղ մարդիկ նստած արհեստով են զբաղվում։ Վաչագանը ևս սկսում է աշխատել։ Նա մի դիպակ է պատրասում, որտեղ թալիսմաններով Անահիտին հայտնում է իր տեղը և պատվիրում է մշակներին դիպակը վաճառել թագուհուն։ Ագահ մշակը այդ դիպակը տանում է Անահիտի մոտ Անահիտը ուշադիր զննում է դիպակը և հրամայում, որ բռնեն մշակին, հետո զորք է հավաքում և գնում Պերոժ քաղաք։ Զորքը կոտրում է դարպասի դռները, և այնտեղից դուրս են գալիս հոգնած ու սոված մարդիկ։ Անահիտը գտնում է նաև Վաչագանին ու Վաղինակին։
Վերլուծություն
Վերլուծություն
Активная лексика урока
кожа – մաշկ
голова — գլուխ
глаз — աչք
ухо — ականջ
нос — քիթ
рот — բերան
язык — լեզու
зубы — ատամներ
челюсть — ծնոտ
подбородок — դունչ
лицо — դեմք
щека — այտ
шея — վիզ
горло — կոկորդ
плечи — ուսեր
рука — ձեռք
нога — ոտք
локоть — արմունկ
пальцы — մատներ
позвоночник — ողնաշար
грудь — կրծքավանդակ
живот — փոր
колено — ծունկ
ресницы — թարթիչներ
брови — ունքեր
Задание 1. Посмотри на картинку. Покажи и назови части лица
и тела.
Задание 2. Переведи на русский язык названия частей тела и лица․
Задание 3. Вставь пропущенные буквы в словах․
Задание 4. Соедини части тела лтниями на картинке с надписями
язык нога рука колено голова тело пальцы кулак глаз нос рот ухо
1.Ինչ է ոսպնյակը: Ոսպնյակների ինչ տեսակներ գիտեք:
Ոսպնյակները հիմնականում բաժանվում են երկու մեծ խմբի՝ կախված դրանց ձևից և լույսի ճառագայթների վրա ազդեցությունից․
2. Որ ուղիղն են անվանում ոսպնյակի գլխավոր օպտիկական առանցք:
Ոսպնյակի գլխավոր օպտիկական առանցք են անվանում այն ուղիղը, որը անցնում է ոսպնյակի երկու կենտրոնների (կորության կենտրոնների) կամ՝ առավել պարզ՝ օպտիկական կենտրոնով և երկու կոր մակերեսների կենտրոններով։
👉 Գլխավոր օպտիկական առանցքը ուղիղ գիծ է, որը անցնում է ոսպնյակի միջով և ուղղված է այնպես, որ սիմետրիկ է ոսպնյակի կառուցվածքի նկատմամբ։
3. Որ ոսպնյակներն են կոչվում ուռուցիկ. և որ ոսպնյակները՝ գոգավոր:
Ուռուցիկ (կոնվեքս) ոսպնյակներ — այն ոսպնյակներն են, որոնք
կենտրոնում ավելի հաստ են, քան եզրերում։
Այս ոսպնյակները հավաքում են լույսի ճառագայթները՝ բերելով դրանք մեկ կետի (կենտրոնացնում են)։
📌 Օրինակ՝ օգտագործվում են՝
🔹 Գոգավոր (կոնկավ) ոսպնյակներ — այն ոսպնյակներն են, որոնք
եզրերում ավելի հաստ են, քան կենտրոնում։
Այս ոսպնյակները ցրում են լույսի ճառագայթները՝ շեղելով դրանք տարբեր ուղղություններով։
📌 Օրինակ՝ օգտագործվում են՝
4. Ինչ է բարկ ոսպնյակը: Որ կետն են անվանում ոսպնյակի օպտիկական կենտրոն: Ինչ հատկությամբ է այն օժտված:
Բարկ ոսպնյակ են անվանում ուռուցիկ (կոնվեքս) ոսպնյակը, քանի որ այն բարկացնում է լույսի ճառագայթները, այսինքն՝ կենտրոնացնում է ճառագայթները մի կետի վրա։
Այդ պատճառով այն երբեմն անվանում են նաև հավաքող ոսպնյակ։
📌 Օրինակ՝ եթե արևի լույսն անցկացնել բարկ ոսպնյակի միջով, այն կարող է հավաքել լույսը մի կետի ու նույնիսկ այրել թուղթը։
Օպտիկական կենտրոնը ոսպնյակի այն կենտրոնական կետն է, որը գտնվում է ոսպնյակի ներսում՝
երկու կոր մակերեսների միջև (մոտավորապես միջինում)։
5. Ինչով են իրարից տարբերվում հավաքող և ցրող ոսպնյակները:
Ուռուցիկ (հավաքող) ոսպնյակը կենտրոնացնում է լույսը → 🔥 կարող է նույնիսկ այրել թուղթ։
Գոգավոր (ցրող) ոսպնյակը տարածում է լույսը տարբեր կողմեր։
6. Որ կետն է կոչվում հավաքող ոսպնյակի կիզակետ: Իսկ ցրող ոսպնյակի կեղծ կիզակետ?
Հավաքող (ուռուցիկ) ոսպնյակի կիզակետը (ֆոկուսային կետ) այն իրական կետն է, որտեղ
զուգահեռ ընկնող լույսի ճառագայթները՝
անցնելով ոսպնյակի միջով, հավաքվում են մի կետի վրա։
📌 Այս կետը գտնվում է գլխավոր օպտիկական առանցքի վրա, որոշակի հեռավորությամբ՝
ոսպնյակի կենտրոնից։
Սա է իրական կիզակետը, որովհետև ճառագայթները իրականում անցնում են այդ կետով։
7. Ինչ է ոսպնյակի կիզակետային հեռավորությունը: Ինչով են տարբերվում հավաքող և ցրող ոսպնյակների կիզակետային հեռավորությունները:
Հավաքող ոսպնյակում՝
լույսի ճառագայթները իրականում հավաքվում են,
այնպես որ կիզակետային հեռավորությունը լինում է դրական։
🔹 Ցրող ոսպնյակում՝
ճառագայթները ցրվում են, և միայն նրանց երկարացումները են հատվում երևակայական կետում։
Այդ պատճառով կիզակետային հեռավորությունը լինում է բացասական։
8. Որ մեծությունն է կոչվում ոսպնյակի օպտիկական ուժ: Ինչ միավորով է այն արտահայտվում, և ինչպես է արտահայտվում այդ միավորը:
Ոսպնյակի օպտիկական ուժը այն ֆիզիկական մեծությունն է,
որն արտահայտում է՝ ** որքան ուժեղ է ոսպնյակը շեղում լույսի ճառագայթները**։
Այն համեմատ inversely է կապված կիզակետային հեռավորության հետ։
D=1f\boxed{D = \frac{1}{f}}D=f1
📍 Որտեղ՝
Կարևոր է՝ fff-ը միշտ չափում ենք մետրերով, ոչ թե սանտիմետրերով։
9. Առարկայի բարձրությունը 70 սմ է, իսկ նրա պատկերի բարձրությունը 52 սմ: Որքա՞ն է ոսպնյակի գծային խոշորացումը:
Ոսպնյակի գծային խոշորացումը ≈ 0.74
🔹 Քանի որ K<1K < 1K<1, նշանակում է՝
պատկերը փոքրացված է՝ համեմատած առարկայի հետ։
Ցանկանո՞ւմ ես հիմա խնդիրներ՝ մեծացված պատկերով, կամ տես՝ ինչպես է խոշորացումը կապված տարածական հեռավորությունների հետ։
10.Որքա՞ն է 0.8 մետր բարձրությամբ առարկայի պատկերի բարձրությունը, եթե ոսպնյակի գծային խոշորացումը 2.5 է: Պատասխանը գրել տասնորդականի ճշտությամբ:
Արտավազդ Մկրտչյան 10 դասարան 