1)30

2)1)0,63

3)3)12_7

4)3)

5)2)40

6)4)

7)3)

8)1)

9)4)

11)99_2_22_3=33_11

11)4)

12)1)

13)2)

Բջիջները կենդանի օրգանիզմների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ հիմնական միավորներն են: Դրանք կազմված են բազմաթիվ կենսաբանական բաղադրիչներից, որոնք ապահովում են օրգանիզմի կենսագործունեությունը։

Բջիջների տեսակները

1. Պրոկարիոտ բջիջներ (առաջացանցային)
   Պարզ կառուցվածք ունեցող բջիջներ՝ առանց միջուկի:
   • Օրինակ՝ բակտերիաներ, կապտականաչ ջրիմուռներ (ցիանոբակտերիաներ):
   • Հիմնական առանձնահատկությունները.
     • ԴՆԹ-ն գտնվում է ցիտոպլազմայում՝ նուկլեոիդ կոչվող տարածքում:
     • Ոչ մի թաղանթային օրգանոիդ չկա:
2. Էուկարիոտ բջիջներ (իսկական միջուկով)
   Ավելի բարդ կառուցվածք ունեցող բջիջներ՝ միջուկով և բազմաթիվ օրգանոիդներով:
   • Օրինակ՝ կենդանական, բուսական, սնկային և պրոտիստների բջիջներ:
   • Հիմնական առանձնահատկությունները.
     • ԴՆԹ-ն տեղակայված է միջուկում, որն շրջապատված է միջուկաթաղանթով:
     • Կան բազմաթիվ օրգանոիդներ (միտոքոնդրիումներ, էնդոպլազմային ցանց և այլն):

---

Բջիջների հիմնական բաղադրիչները

1. Բջջաթաղանթ (պլազմային թաղանթ)
   • Ապահովում է բջջի արտաքին սահմանը, նյութափոխանակությունն ու պաշտպանությունը:
   • Կազմված է լիպիդներից և սպիտակուցներից:
2. Ցիտոպլազմա
   • Բջջի ներքին նյութը, որը պարունակում է օրգանոիդները:
   • Ապահովում է բջջի կենսաքիմիական ռեակցիաների միջավայրը:
3. Միջուկ
   • Կառավարում է բջջի գործունեությունը և պահպանում գենետիկ նյութը (ԴՆԹ):
   • Ընդգրկում է նուկլեոպլազմա, քրոմատին և միջուկաթաղանթ:

Աստվածները դատապարտել էին Սիզիփոսին` լեռան գագաթը բարձրացնել մի ժայռ, որը ամեն անգամ սեփական ծանրությունից գլորվում էր ետ։ Աստվածները որոշակի տրամաբանությամբ մտածել էին, որ ավելի ծանր անարգանք չի կարող լինել, քան անօգուտ և անիմաստ աշխատանքը։

Եթե Հոմերոսին հավատանք, Սիզիփոսը եղել է ամենախելացի ու ճարպիկ մահկանացուներից մեկը։ Իսկ ըստ մի այլ ավանդության, նա ապրել է գողությամբ։

Իմ կարծիքով այս տեսակետների մեջ հակասության չկա։ Պարզապես նրանցից ամեն մեկը ձգտում է յուրովի բացատրել, թե ինչու Սիզիփոսը դարձավ դժոխքի ամենադժբախտ սպասարկուն։ Նախ այդ նույն կարծիքները Սիզիփոսին համարյա աստվածացնում են։ Իբր նա գիտեր երկնքի գաղտնիքները։ Երբ Զևսը առևանգեց Ասոպոսի աղջկան` Էգինեին, դստեր անհետացումից ցնցված հայրը Սիզիփոսի մոտ փութաց վիշտը կիսելու։ Սիզիփոսը, որ նախօրոք գիտեր այդ դեպքի մասին, Ասոպոսին խոստացավ ասել աղջկա տեղը, այն պայմանով, որ նա ջուր տա Կորնթոսի տաճարին։ Սիզիփոսը ջուրը նախընտրեց երկնային շանթերից, որի համար, հասկանալի է, ծաղրուծանակի ենթարկվեց դժոխքում։ Հոմերոսը մեզ պատմում է նան, որ մի անգամ Սիզիփոսը գերել էր մահը և շդթայել։ Հադեսը չկարողանալով հանդարժել իր իշխանության դատարկությունն ու անապատային լռությունը, խնդրել էր պատերազմի աստծուն օգնել իրեն։ Վերջինս դժվարությամբ մահը խլել էր Սիգիփոսի ձեոքերից։

Պատմում են նաև, որ երբ Սիզիփոսը ծեր էր ու մահամերձ, անխոհեմաբար ուզեց ստուգել կնոջ սերը։ Նա կնոջը հանձնարարեց` մահվանից հետո իր մարմինը շպրտել փողոց և թաղման ոչ մի ծես չկատարել: Հանդերձյալ կյանքում Սիզիփոսին բաժին ընկավ դժոխքը։ Եվ այնտեղ՝ կատաղած կնոջ կույր հնազանդությունից, որը ոտնահարել էր ամեն մարդկային զգացմունք, նա Հադեսից երկիր վերադառնալու թույլտվության խնդրեց, որպեսզի պարսավի կնոջը։

Սակայն, երբ նա նորից հայտնվեց այս աշխարհում, վայելեց ջուրն ու արևը, քարերի տաքությանն ու ծովը, չուզեց հավիտենական խավարի գիրկը վերադառնալ: Ոչ բազմաթիվ կանչերը, ոչ էլ նախազգուշացումներն ու սպառնալիքները. ոչինչ չօգնեց։ Երկար տարիներ նա ինքնամոռաց ապրում էր ծովափին, վայելելով ալիքների պոռթկումն ու հողի ժպիտը։ Աստվածները ստիպված էին գողանալ նրան։ Հերմեսը անհնազանդ Սիզիփոսին գտավ հովտում և զրկելով նրան վայելքներից, բռնի մտցրեց դժոխք: Այստեղ նրան սպասում էր ծանր քարը։

Հասկանալի է արդեն, որ Սիզիփոսը աբսուրդ հերոս է։ Այդ են հաստատում նրա թե՛ զվարճությունները, թե՛ տառապանքները։ Աստվածներին արհամարհելու, մահվան նկատմամբ ունեցած ատելության և կյանքի կրքոտ սիրո համար նա արժանացավ մի պատժի, որը նրան հավիտյանս զրկել է որևէ գործ ավարտելու հաճույքից։ Ահա թե որքան թանկ նստեցին նրա վրա այս աշխարհի վայելքները։ Մեզ ոչինչ չի հասել այն մասին, թե Սիզիփոսը դժոխքում ինչ էր անում։ Առասպելները ստեղծված են, որպեսզի մենք երևակայությամբ կարողանանք լրացնել նրանց։ Տվյալ դեպքում կարելի է պատկերացնել մի ճկված մարմին, որը ուժերի վերջին լարումով ձգտում է հողից կտրել հսկա ժայռաբեկորը և բարձրացնել այն բյուրն ի վեր, որով արդեն հարյուր անգամ բարձրացել է։ Դժվար չէ պատկերացնել Սիզիփոսի կծկված դեմքը, ցեխոտված այտը, ամբողջ ծանրությունն իր վրա պահող ուսը, քարը արգելակող ոտքն ու ձեռքերը, որոնք մարդկային ինքնավստահությամբ քարը ուզում են շարժել տեղից։ Այս երկար տառապանքը, որը կարելի է չափել միայն աներկինք տիեզերքով և անժամանակ ժամանակով, ի վերջո, պսակվում է հաջողությամբ. Սիզիփոսը մի պահ կանգ է առնում և տեսնում, թե ինչպես է քարը մի ակնթարթում հովիտ գլորվամ, որտեղից նորից պետք է վեր բարձրացնել։ Նա իջնում է հովիտ։

Ահա այստեղ, վերադարձի ճանապարհին է, որ Սիզիփոսը հետաքրքրում է ինձ։ Այն դեմքը, որը ամեն վայրկյան քսվում էր քարին, արդեն ինքն էլ է քարացել։ Ես տեսնում եմ, թե ինչպես է նա ծանր, բայց հավասար քայլերով մոտենում իր տառապանքին, որից փրկության չունի:

Այս ճամփան, որը կարծես շունչ քաշելու համար է ստեղծված, որը ամեն անգամ կրկնվում է, ինչպես Սիզիփոսի տառապանքը, իրականում ինքնագիտակցության ուղի է։ Այն բոլոր պահերին, երբ Սիզիփոսը թողնում է գագաթը և աստիճանաբար իջնում աստվածների աշխարհը, վեր է բարձրանում իր ճակատագրից։ Նա դառնամ է ավելի ուժեղ, քան իր ժայռը։ Եթե այս առասպելը ողբերգական է, ապա միայն այն պատճառով, որ նրա հերոսը օժտված է մտածելու կարողությամբ։ Իսկապես, քանի՞ կոպեկ կարժենար նրա տառապանքը, եթե հաջողության հույսը ամեն վայրկյան ոգևորեր նրան։ Ժամանակակից ֆրանսիացի բանվորը ողջ կյանքում կատարում է միևնույն հոգնեցուցիչ աշխատանքը, և այս ճակատագիրը պակաս աբսուրդ չէ։ Բայց այն ողբերգական է դաոնում միայն այն եզակի օրերին, երբ մենք մտածում ենք այդ մասին։ Սիզիփոսը` աստվածների բանվորը, չնայած ըմբոստ է և անզոր, հասկանում է իր ճակատագրի էությունը։ Այդ մասին է նա մտածում հովիտ իջնելիս։ Լավատեսությունը, որին ամեն րոպե ձգտում է իր տառապանքը, փշրվում է հաղթանակի ձեռքերով։ Սիզիփոսի ճակատագիրը այնպիսին է, որ կարելի է միայն արհամարհել։

Սակայն հովիտ իջնելիս Սիզիփոսը կարող է ոչ միայն տխրել, այլ մինչև անգամ ուրախանալ: Այս բաոը չափազանցության չէ։ Ես նորից պատկերացնում եմ դեպի իր ժայռը վերադարձող Սիզիփոսին և այն վիշտը, որ ապրում էր նա սկզբում։ Բայց երբ երկնային հիշողությունները աստիճանաբար զարթնում են, երբ երջանկության կարիքը դառնում է անխասափելի, թախիծն անգամ չքանում է մարդու հոգուց։ Դա արդեն քարի հաղթանակն է, դա հենց ինքը` քարն է։ Խոր հուսահատությունը շատ ծանր է ապրել: Այդպիսի պահերը մեզ համար դառնում են Բեթանիայի գիշերներ։ Բայց ծանր է նաև հաշտվել ճնշող ճշմարտության հետ։ Այդպես Էդիպը հաշտվեց իր ճակատագրի հետ, որովհետև չգիտեր, թե իրեն ինչ է սպասում։ Ողբերգությունը սկսվեց այն պահից, երբ նա հասկացավ իր ճակատագրի էությունը։ Բայց նույն պահին, չնայած նա կույր էր ու հուսահատ, գտավ իրեն աշխարհին կապող կապ, որը մի դեռատի աղջկա ճերմակ ձեռք էր։ Այդ ժամանակ նրա ուղեղում ծնվեց այս անչափ խոր նախադասությունը.

— Չնայած այսչափ փորձություններին, իմ առաջացած տարիքն ու հոգաս մեծությունը ինձ բերում են այն եզրակացության, որ աշխարհում ամեն բան լավ է։

Սոֆոկլեսի Էդիպը, ինչպես նաև Դոստոևսկու Կիրիլովը այսպիսով ձևակերպում են աբսուրդ հաղթանակի բանաձևը։ Անտիկ խելքը հասնում է ժամանակակից հերոսականությանը:

Հնարավոր չէ հասկանալ աբսուրդը առանց երջանկության խոր ընկալման։ Թող սա ձեզ տարօրինակ չթվա, որովհետև աշխարհը մեկ է։ Երջանկությունը և աբսուրդը նույն հողի զավակներն են։ Նրանք անբաժանելի են իրարից։ Սխալ կլիներ, իհարկե, կարծել, որ աբսուրդի բացահայտումը անպայման երջանկացնում է մարդուն։ Հաճախ հենց երջանկությունն է առաջացնում աբսուրդի զգացողությանը։

— Ես կարծում եմ, որ աշխարհում ամեն բան լավ է, – իմաստուն ձևով նկատում է Էդիպը։

Նրա այս բառերը տարածվում են մարդու դաժան և սահմանափակ տիեզերքի վրա։ Նրանք մեզ սովորեցնում են, որ ամեն ինչ չէ, որ սպառված է։ Նրանք վռնդում են այս աշխարհից Աստծուն, որը իր հետ բերեց է անբավարարվածաթյան և անօգուտ վշտի ինչ-որ զգացմունք։ Նրանք ճակատագիրը դարձնում են մարդկային գործ, որը պիտի կանոնավորեն իրենք մարդիկ։

Ահա սա է Սիզիփոսի ամբողջ երջանկությունը։ Իր ճակատագիրը իրեն է պատկանում։ Իր գործը իր ժայռն է։ Իսկ աբսուրդ մարդը, երբ հրճվում է իր տառապանքով, բոլոր կուռքերը անզորությունից լռում են։ Հանկարծակի ստեղծված այս լռության մեջ սկսում են հնչել հարազատորեն մեղմ, հեքիաթային ձայներ։ Դրանք երկրի ձայներն են։ Անմեղ և գաղտնի կանչերը, ծանոթ դեմքերի հրավերները խիստ անհրաժեշտ են և ապահովում են մարդու հաղթանակը։ Առանց ստվերի արև չկա, և աշխարհում գոյության ունի գիշեր։ Դրա համար, երբ աբսուրդ մարդը հաշտվում է իրականության հետ, լցվում է անսպառ եռանդով։ Նա ունի միայն մի գերագույն ճակատագիր, որին հավատարիմ է, բայց որին արհամարհում է։ Մնացած բոյոր դեպքերում ինքն է իր տերը։ Այն անբացատրելի պահերին, երբ մարդը շրջվում է դեպի իր ապրած կյանքը, Սիզիփոսը ժայռին մոտենալով, հրճվում է այն անկապ գործողությունների հաջորդականությամբ, որը դառնում է իր ճակատագիրը, որ ինքն է ստեղծել, միավորել հիշողության հայացքի տակ և վավերացրել իր մահով։ Այսպիսով խիստ մարդկային համոզվածությամբ, այն կույրի նման, որը ուզում է տեսնել, բայց գիտի, որ գիշերը վերջ չունի, Սիզիփոսը միշտ քայլում է։ Նրա ժայռը գլորվում է դեռ։ Ես թողնում եմ Սիզիփոսին լեռան ստորոտում։ Ամեն մարդ էլ, ի վերջո, իր բեռը գտնում է։ Բայց Սիզիփոսը մեզ սովորեցնում է գերագույն հավատարմություն, որը ժխտում է աստվածները ու ժայռեր է բարձրացնում։ Նա էլ է կարծում, որ ամեն բան լավ է։ Այս տիեզերքը, որ տեր չունի, նրա համար ոչ դատարկ է, ոչ ունայն։ Իր ժայռի ամեն մի մասնիկը, լեռան ժայթքումը հավիտենական խավարի մեջ, նրա համար մի ամբողջ աշխարհ է։ Գագաթները նվաճելու պայքարը ինքնըստինքյան բավական է մարդու էությունը լցնելու համար։ Ուրեմն, Սիզիփոսին պետք է պատկերացնել երջանիկ։

Գործնական աշխատանք
1․տրված բառաշարքում ընդգծել բայերը
արևագալ,թնդալ,սխակ,կանպազգալ,բղավել,ցախավել,հողմարգել,համակարգել,կարդալիս,հանդես,քանդես,վազմել,շվառշել,թեղամաս,պրկես,կրկես,ալեհեր,կորանք

թնդալ
բղավել
կարդալիս
համակարգել

Արևագալ-

Թնդան

Սխալ

Կանխազգալ

Բղավել

Ցախավել

Համակարգել

Կարդալիս

Հանդես

Քանդես

Բազմեն

Շխարշեն

Տեղամաս

Պրկես

Կրկես

Ալեհեր

Կորանք

Էդվարդսի սինդրոմը (Edwards syndrome) կամ 18-րդ քրոմոսոմայի տրիսոմիան է, որը զարգանում է այն դեպքում, երբ մարդու 18-րդ քրոմոսոման ունի ավելացված մեկ պատճեն՝ ընդհանուր կազմում ունենալով երեք՝ ոչ երկու, քրոմոսոմաներ։ Այս խանգարումը, որպես կանոն, առաջացնում է լուրջ զարգացումային խնդիրներ և շտապ գործողություն պահանջող վիճակներ։

Այս սինդրոմի հիմնական առանձնահատկությունները ներառում են՝

1. Ֆիզիկական և մտավոր զարգացման խնդիրներ՝ այս երեխաները հաճախ ունենում են որոշակի մանրէաբառարաններ, և նրանց համար դժվար է հասնել հասակակիցների մակարդակին։
2. Հանրային զարգացման խնդիրներ՝ սովորաբար այս երեխաները ունեն դանդաղ աճ և կարող են ունենալ մասնակի կամ լրիվ կարգավիճակներ՝ կապված ոչ լիարժեք զարգացման կամ օրգանիզմում տարբեր գործառույթների խանգարումների հետ։
3. Բառային արտահայտման խնդիրներ՝ հաճախ դժվարություն կա խոսելու և լսելու մեջ։
4. Մարմնի կառուցվածքի փոփոխություններ՝ ենթադրում է տարբեր մկանային կամ այլ համակարգերի համալիրված խնդիրներ։

Ընդհանուր առմամբ, Էդվարդսի սինդրոմով երեխաներն ունեն ցածր կյանքային տևողություն, քանի որ նրանք հաճախ չեն համակերպվում ծանր խնդիրների հետ, իսկ շատերը մահանում են ծնունդից հետո մի քանի շաբաթների ընթացքում։

Համայնքի խնամքի և բուժման միջամտություններ կարող են օգնել որոշ մարդկանց

Առաջին մակարդակ

Ձևակերպել Ջոուլ-Լենցի օրենքը։

Գրի՛ր Ջոուլ-Լենցի օրենքի մաթեմատիկական արտահայտությունը:

Ինչպե՞ս է արտահայտվում էլեկտրական հոսանքի աշխատանքի բանաձևը:

Ինչպիսի՞ միավորներով է չափվում աշխատանքը:

Ինչպե՞ս է արտահայտվում հոսանքի հզորության բանաձևը:

Ի՞նչ միավորներով է չափվում հզորությունը:

Ո՞ր հոսանքն ունի ավելի մեծ հզորություն՝ 220 Վ լարման տակ գործող 5 Ա հոսանքը, թե՞ 110 Վ լարման տակ գործող 10 Ա հոսանքը:

Երկրորդ մակարդակ

1․Ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի 100 վ-ում 25 Օմ դիմադրություն ունեցող մետաղե պարույրում, եթե այն միացված է 120 Վ լարման ցանցին:

Q=(4.8)^2×25×100=23.04×25×100=57,600Ջ

Այսպիսով, 100 վայրկյանում արձակվող ջերմության քանակը կլինի 57,600 ջուլ (Ջ).

2․ Ջեռուցիչ տարրի դիմադրությունը 200 Օմ է, նրանով անցնող հոսանքի ուժը՝ 0.6 Ա:

Ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի նրանում 10 վ-ի ընթացքում:

3․ Շղթայի տեղամասում միմյանց հաջորդաբար միացված են R₁=20 Օմ և R₂=80 Օմ դիմադրություններով ռեզիստորներ: Տեղամասի ծայրերում լարումը 200 Վ է: 2 րոպեի ընթացքում ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի հաղորդիչներից յուրաքանչյուրում:

Q=(2)^2×20×120=4×20×120=9600Ջ

(2)^2×80×120=4×80×120=38,400Ջ

ռեզիստորում կանցնի 9600 ջուլ ջերմություն, ռեզիստորում կանցնի 38,400 ջուլ ջերմություն:

4․ Նույն չափերի 0.1 Օմ⋅մմ²/մ  տեսակարար դիմադրությամբ երկաթե և 1.1 Օմ⋅մմ²/մ տեսակարար դիմադրությամբ նիքրոմե հաղորդալարերը միացված են շղթային հաջորդաբար: Ինչի՞ է հավասար նույն ժամանակամիջոցում առաջին և երկրորդ հաղորդալարերում անջատված ջերմաքանակների հարաբերությունը:

5․ Էլեկտրական արդուկի 0.017 Օմ⋅մմ²/մ տեսակարար դիմադրությամբ պղնձե  սնուցող հաղորդալարի երկարությունը 2 մ է, լայնական հատույթի մակերեսը՝ 1.5մմ²։ Որքա՞ն ջերմաքանակ կանջատվի այդ հաղորդալարում 10 րոպեի ընթացքում, եթե շղթայում հոսանքի ուժը 3 Ա է:

(3)^2⋅22.67⋅600=9⋅22.67⋅600=122,010Ջ

ընթացքում պղնձե սնուցող հաղորդալարում կանցնի 122,010 ջուլ ջերմություն։

6․ Բնակարանի տաքացման համար օգտագործվող 100 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական ջերմատաքացուցիչը  նախատեսված է 3.5 Ա հոսանքի ուժի համար: Որքա՞ն էներգիա կծախսի այդ ջերմատաքացուցիչը 5 ժամ անընդհատ աշխատելու դեպքում:

(3.5)^2⋅100⋅18,000

12.25⋅100⋅18,000=12.25⋅1,800,000=22,050,000

5 ժամ անընդհատ աշխատելու ընթացքում ջերմատաքացուցիչը կծախսի 22,050,000 ջուլ (Ջ) էներգիա:

7․ Նկուղում էլեկտրական լամպը մոռացել էին անջատել: Որքա՞ն աշխատանք էր իզուր կատարվել 10 ժամում, եթե լամպը միացված էր 127 Վ լարման ցանցին և նրանով անցնող հոսանքի ուժը 0.8 Ա էր:

127⋅0.8⋅36,000=101.6⋅36,000=3,654,000Ջ

10 ժամվա ընթացքում կատարված իզուր աշխատանքը (էլեկտրական էներգիան), երբ լամպը մնացել է միացված, հավասար է 3,654,000 ջուլ (Ջ):

8․ 30 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական փոշեկուլը միացրեցին 120 Վ լարման ցանցին: Որքա՞ն աշխատանք կկատարի նրանում հոսանքը 8 րոպեի ընթացքում:

42×30×480=16×30×480=230400ջ

աշխատանքը, որը կկատարվի 8 րոպեի ընթացքում, հավասար կլինի 230400 ջոուլ։աշխատանքը, որը կկատարվի 8 րոպեի ընթացքում, հավասար կլինի 230400 ջոուլ։

9․ Էլեկտրական մսաղացի տեղեկագրում գրված է 127 Վ և 2.5 Ա: Որքա՞ն է նրա էլեկտրաշաժիչի հզորությունը:

127×2.5=317.5վատ

Այսպիսով, էլեկտրաշաժիչի հզորությունը 317.5 վատ է։

10․ 9 Վ լարման և 1 Ա հոսանքի ուժի դեպքում ռադիոընդունիչի մարտկոցի լիցքավորումը տևեց 1 ժամ:

Որոշե՛ք հոսանքի կատարած աշխատանքը այդ ընթացքում:

Պատմվածք խոսեի սանդալներ

ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆ
Պատմությունը բարության, սիրո և ինքնազոհողության կարևորության մասին է։ Խոսեն, չնայած իր աղքատ ու դժվար պայմաններին, սրտացավություն է դրսևորում՝ սանդալը տալով մեկ ուրիշ երեխայի։ Նրա անշահախնդիր արարքը բերում է անսպասելի օրհնություններ և փոխում թե՛ իր, թե՛ շրջապատողների վերաբերմունքը։ Պատմությունը ընդգծում է, որ նույնիսկ ամենափոքր բարությունը կարող է մեծ ազդեցություն ունենալ:

Ինչպես է կոչվել հին ժամանակ ամանորյա

Հին ժամանակներում ամանորյա տոնակատարությունները Հայաստանի տարբեր տարածաշրջաններում ունեցել են տարբեր անուններ, որոնցից որոշները սերտորեն կապված են տարբեր կրոնական կամ ժողովրդական սովորույթների հետ:

1. Սուրբ Ծնունդ – Հայկական ավանդույթի համաձայն, Սուրբ Ծնունդը միշտ եղել է հնում ամանորյա տոնակատարության հիմնական մասը, քանի որ հայերը դեռ վաղ քրիստոնեական ժամանակաշրջանից սկսել են տոնել այս տոնը, որը համընկնում է հունվարի 6-ին։
2. Սուրբ Աստվածածին – Հին ժամանակներում Սուրբ Ծնունդը հաճախ համադրվում էր նաև Սուրբ Աստվածածնի տոնի հետ, որն առանձնահատուկ նշանակություն ուներ Հայաստանում։
3. Նոր տարի – Հայոց հին ավանդույթներում նաև նշվում էր Նոր տարվա սկիզբը, որին հաջորդում էին տարբեր տոնախմբություններ, սակայն հին հայերը հիմնականում նշել են Սուրբ Ծնունդը, քանի որ դա ավելի կարևոր նշանակություն էր ունեցել։

Ինչ է ամանոր

Նոր տարին՝ որպես տոն, շեշտակիորեն կապված է ժամանակի անցման հետ՝ տարեսկզբի տոնախմբությունների, առօրյա կյանքից դադարելու ու նորից սկսելու ավանդույթներով: Նոր տարին խորհրդանշում է ոչ միայն ժամանակի շրջադարձը, այլև նոր հնարավորություններ, փոփոխություններ ու թարմ սկիզբներ:

Նոր տարվա նշանակությունը

1. Ժամանակի փոփոխություն: Նոր տարին մթնոլորտ ստեղծում է անցյալից ապագա անցնելու համար: Սա նշանակում է, որ տարին ավարտվում է, և սկսվում է նոր շրջան, որը կարող է բերել նոր հնարավորություններ ու նպատակներ: Սա նաև մարդու ներքին վերափոխման ու նոր սկսելու անհրաժեշտության խորհրդանիշ է:
2. Ապագայի հույս: Նոր տարին նոր երազանքներ, նպատակներ ու հույսեր է ներշնչում: Սկսվում է նոր ճանապարհ, որն կարող է հանգեցնել ավելի լավ և ավելի երջանիկ ապագայի:
3. Ժողովրդական ավանդույթներ: Աշխարհի տարբեր ժողովուրդների մոտ Նոր տարին նշվում է տարբեր ավանդույթներով: Հաճախ դա նշում է նաև բնական շրջադարձի՝ դեկտեմբերի 31-ից հունվարի 1-ին անցումը, ինչն ունի խորը խորհրդանշական նշանակություն՝ ինչպես ժամանակի, այնպես էլ տարվա եղանակների փոփոխությունը:
4. Ընդմիջում ու տոնախմբություն: Նոր տարին հաճախ նշվում է հանգստյան օրերին, և դա հնարավորություն է տալիս մարդկանց մի փոքր դադար առնելու աշխատանքից և ընդգրկվելու տոնակատարություններում, ընտանեկան հավաքույթներում կամ սոցիալական միջոցառումներում:

Հայկական ավանդույթները

Հայաստանի բնակիչները տարիներ շարունակ Նոր տարվա տոնը նշում են իրենց հատուկ ավանդույթներով: Նախկինում, հայկական տոնացույցում Նոր տարին տարբեր ժամանակներում էր նշվում, բայց այսօր ամենատարածվածը հունվարի 1-ն է, որ համընկնում է միջազգային Նոր տարվա տոնակատարությանը:

• Սուրբ Ծնունդ և Նոր տարի: Հայկական ավանդույթով Սուրբ Ծնունդը ու Նոր տարին նշվում են հունվարի 6-ին: Հավատում են, որ այս օրը շնորհիվ է Աստծո ծնունդի և հոգևոր վերածնունդի:
• Տոնական սեղան: Նոր տարվա երեկոյան հայկական սեղանին սովորաբար են լինում պլավ, քաթը, խոզի միս և տարբեր մթերքներ, որոնք խորհրդանշում են առատություն և բարեկեցություն:
• Սիմվոլիկ պտուղներ և նվերներ: Նոր տարվա ժամանակ հայերը հաճախ իրար նվերներ են տալիս, իսկ տոնական սեղանների վրա դրվում են մեղր, ընկույզ, դարեհ, գազար ու նարինջ, որոնք խորհրդանշում են կյանքում քաղցրություն, առատություն ու բարօրություն:

Եվրոպական երկրներում որ որերնեն նոր տարին

Եվրոպական երկրներում Նոր տարվա տոնը նշվում է տարբեր օրերով՝ կախված թե ինչպիսի տոնածեսներ ու ավանդույթներ ունեն։ Ավելի կոնկրետ, շատ երկրներ հետևում են միջազգային տոնացույցին՝ հունվարի 1-ին, բայց որոշ երկրներում տոնի նշումը կապված է նաև դավանական, պատմական կամ կալենդարային տարբերությունների հետ:

1. Հունվարի 1 (միջազգային Նոր տարի)

Եվրոպայի շատ երկրներում Նոր տարին նշվում է հունվարի 1-ին, որը համարվում է համաշխարհային Նոր տարվա սկիզբը, և այդ օրը տոնակատարություններն ու բացօթյա միջոցառումները տարածված են։ Այս օրը կիրառվում է գրեթե բոլոր եվրոպական երկրներում, այդ թվում՝

• Անգլիա
• Ֆրանսիա
• Գերմանիա
• Իտալիա
• Սպանիա
• Պորտուգալիա
• Նորվեգիա
• Շվեդիա
• Դանիա
  և այլ երկրներ։ Այս տոնը շատ տարածված է, ու այն նշվում է խոշոր փառատոներով, գիշերային հանդիպումներով, խարույկներով, համերգներով ու միջավայրի փոփոխությամբ:

2. Սուրբ Ծնունդը (Դեկտեմբեր 25)

Նմանապես, Եվրոպայում շատ երկրներ նշել են Սուրբ Ծնունդը՝ դեկտեմբերի 25-ին, որը կիսում է Նոր տարվա տոնակատարությունը։ Այս տոնը հատկապես կարևոր է քրիստոնյա երկրներում։ Օրինակ՝

• Հունաստան
• Պոլանդիա
• Իտալիա
• Լեհաստան
• Չեխիան
  կիրառում են Սուրբ Ծնունդը՝ որպես մի քանի օր տևող տոնակատարություն, և այն համարվում է Նոր տարվա նախօրեին կամ հետագայում:

3. Սուրբ Սիլվեստրի տոն (Դեկտեմբեր 31)

Շատ երկրներում, հատկապես գերմանախոս երկրներում, կարևոր է Սուրբ Սիլվեստրի օրը (հունվարի 1-ից առաջ՝ դեկտեմբերի 31-ին), որը Նոր տարվա գիշեր է։ Այս օրը տոնվում է որպես տարվա ավարտ, և փառատոներին մասնակցելու ավանդույթը շատ տարածված է։
Սուրբ Սիլվեստրը տոնվում է մի շարք եվրոպական երկրներում, ինչպիսիք են՝

• Ավստրիա
• Գերմանիա
• Շվեյցարիա
• Լյուքսեմբուրգ
• Բելգիա
  Եվ այդ օրը մեծ համերգներ, կրակոտ շոուներ, տոնավաճառներ ու գիշերային հանդիսություններ են կազմակերպվում։

4. Օրթոդոքսական Նոր տարի (Հունվարի 7)

Օրթոդոքսական եկեղեցիներն ու նրանց հետևորդները, որոնք օգտագործում են հին-Julian կալենդարը, նշում են Նոր տարին հունվարի 7-ին։ Սա վերաբերում է այնպիսի երկրներին, ինչպիսիք են՝

• Ռուսաստան
• Ուկրաինա
• Սերբիա
• Մոլդովա
• Բուլղարիա
• Հունգարիա
  Որոշ այլ երկրի բնակչություն ևս նշում է այս օրվան որպես Նոր տարվա սկիզբ։ Այստեղ նշվում է Սուրբ Ծնունդը հունվարի 7-ին՝ հունվարի 1-ը համարվում է Սուրբ Ծննդի նախօրեն։

5. Նոր տարվա տոնակատարություններն այլ օրերին

Եվրոպական որոշ երկրներում կան նաև հատուկ ավանդական տոնակատարություններ, որոնք կապված են Նոր տարվա հետ, բայց չեն համընկնում հունվարի 1-ին կամ հունվարի 7-ին: Օրինակ՝