Գործնական քերականություն 9

1․Յուրաքանչուր եռյակից կազմի՛ր երեքական բարդ բառ:

Սենյակ, հյուր, խաղ- հյուրասենյակ, խաղասենյակ, հյուրախաղ

Ձյուն, ծաղիկ, շատ-Ձնծաղիկ,Ձնաշատ,ծաղկաշատ

Սեր, ընկեր, զրույց-ընկերասեր,զրուցաընկեր,զրուցասեր

Գիծ, ուղիղ, անկյուն-անկյունագիծ-ուղագիծ,գծանկյուն

Երգ, պար, խումբ-պարախումբ,երգչախումբ,երգապար

Քաղաք, պետ, գյուղ-քաղաքապետ,գյուղապետ,

2․Բառաշարքում ընդգծել —ուկ վերջածանց ունեցող բառերը:

Արդուկ, օձաձուկ, շուտասելուկ, ավելուկ, թզուկ, հայդուկ, սնդուկ, մածուկ, խղճուկ, արջամուկ, հեղուկ, թևանցուկ, շնաձուկ, պոչուկ, կաուչուկ, մժղուկ, շիկամուկ, դիպուկ, ջերմուկ, խենթուկ:

3․Բառաշարքում ընդգծել —ոց վերջածանց ունեցող բառերը:

Փողոց, սփռոց, դմբդմբոց, զնգոց, կրակոց, լիտրանոց, ծածկոց, դեղնաբոց, հյուրանոց, թրջոց, ջնջոց, արտառոց, դեղնաբոց, միջոց, մթերանոց, ծովածոց, արգելոց, հյուրանոց, սղոց, ծերանոց:
4․Բառաշարքում ընդգծել –ոտ վերջածանց ունեցող բառերը:

Ժանգոտ, ծխախոտ, եռանդոտ, կարճաոտ, կորիզոտ, ստորոտ, նավթոտ, արոտ, կրքոտ, առավոտ, աղմկոտ, բամբասկոտ, յուղոտ, սրտամոտ, թախծոտ, հիվանդոտ, ձյունոտ:

Բառաշարքում ընդգծել —որդ վերջածանց ունեցող բառերը:

Ժառանգորդ, ավելորդ, երիզորդ, հաճախորդ, խորդուբորդ, յոթերորդ, դահուկորդ, գնորդ, ակորդ, անձրևորդ, առաջնորդ, միջնորդ, ռեկորդ, պակասորդ, որսորդ, գարնանահորդ, վարորդ, երրորդ:

5․Բառաշարքում ընդգծել —ակ վերջածանցն ունեցող բառերը:

Բանակ, սահնակ, դռնակ, բամբակ, պահակ, ամբարտակ, գնդակ, զսպանակ, կատակ, կայծակ, վրիպակ, մանկասայլակ, մշակ, սոխակ, ելակ, վահանակ, բռնակ, բարակ:

6․Գրել -գույն բաղադրիչով երեքական գունանուն`  բույսերի անուններից, տարբեր առարկաների անուններից,  մետաղների անուններից:

7․Տրված բայերից ածանցավոր գոյականներ կազմի՛ր և ածանցներն ընդգծի՛ր:

Նկարել, գրել, զարթնել, թափել, ուսուցանել, քերել, վարել, հաճախել, բախել, հնչել, վազել, հանել, շարժել, մոտենալ, կոշտանալ:

8Տրված գոյականակերտ ածանցներից յուրաքանչյուրով երկու գոյական կազմի՛ր և գրի՛ր, թե ո՛ր բառերից կազմեցիր:

դնել (դիր) — դրածո, պարսավել — պարսավանք:

Անք, ցի, ածո, ք, ուկ, իք, իչ, ուտ, ան, իկ, պան, ստան, ուհի:

9․ Տրված բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկ բառով: Ո՞ր հոլովներով են դրվում այդ բառերը:

Կիրճի մեջ, հանրապետության մեջ, ամպերի մեջ, գոմի մեջ, օվկիանոսի մեջ:
Գագաթի վրա, հողի վրա, այգիների վրա, սեղանի վրա, աստիճանների վրա:

10․ Տրված բառերը հոլովիր․ գրիր՝ որ հոլովման են պատկանում

տուն, վարդ, հայր, քույր, աշուն, շուն, օր, մայր

11․Տրված բայերից ածականներ կազմի՛ր և ընդգծի՛ր ածականակերտ ածանցները:

Վստահել, համակրել, բացատրել, դյութել, գրավել, հուզել, բարկանալ, վախենալ, ամաչել, պարծենալ:

12Տրված բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր ածականներով  և ընդգծի՛ր ածականակերտ ածանցները:

Յոթ գյուխ ունեցոդ, երկու երես ունեցող, երկու փող ունեցող, եռանդով օժտված, շատ բուրդ ունեցոդ, գույն ունեցող, թևեր ունեցող, մեծ ուժ ունեցող, երեք տարի (ամ) տևող, տասը տարեկան:

13․Ընդգծված բառերն ու բառակապակցությունները փոխարինի՛ր համապատասխան ածականներով:

Օրինակ`

Երկրին մոտ տարածությունում  տիեզերանավի հանդիպեցին: — Երկրամերձ տարածությունում տիեզերանավի հանդիպեցին:

Հայոց աշխարհում` Արարատի դաշտի հարավում, մի հրաշքով լի ու ձեռքով չկերտված կոթող կա: Դա Արարատն է՝ երկինք սլացող, մեկուսի լեռների զանգված՝ կոնի նմանվող զույգ գագաթներով: Մասիսն ու Սիսը հանգած հրաբուխներ են: Մասիսի ժայռերով պատված գագաթը ծածկված է  հավերժական ձյունով:  Սիսի գագաթի  մասը նույնպես քարերով ծածկված է : Լանջերը կտրտված են  ճառագայթի ձև ունեցող ձորակներով ու հեղեղատներով: Լանջերին խոտով առատ արոտներ ու թփուտներ կան, ներքևի գոտում՝ այլևայլ թռչուններ ու կենդանիներ: Հնում լեռը հռչակված էր որպես արքաների որսատեղի:

Մասիսը զերծ չի մնացել  բնության աղետներից: Նրա հյուսիս-արևելքի լանջի խորխորատը, հայտնի «Մասյաց վիհ» անունով, որ գագաթին մոտ (մերձ) մասում ավելի քան հազար մետր խորություն ունի, առաջացել է երկրաշարժից:

14․Տեքստում ավելացրու՛ տրված ածականները: Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:

Ա. Սարսափելի, բազմաթիվ, անհրապույր, իսկական, բազմազան, սարսափազդու, փոքրիկ, սուր:

Թմբկահար ձկան արձակած որոտը հավանաբար վախեցնում է նրա թշնամիներին: Դոդոշաձուկն էլ բոցմանի սուլիչի ձայն է հանում կարծես թե զուգավորման շրջանում:

Մյուս ձկների արձակած ձայների նշանակության մասին քիչ բան է հայտնի: Իհարկե, կան ձկներ էլ, որոնք իսկապես համր են:

Բ. Լայն, հետաքրքիր, ծանծաղ, զանազան, հնագույն, ամենատաք, ծովային, անվնաս, գեղեցիկ, մեծ, չքնաղ:

Լամանտինը մի կենդանի է, որը հավանաբար նախատիպ է եղել լեգենդների ջրահարսերի համար: Այս կենդանու առջևի վերջավորությունները հետաճել են, իսկ մարմինը հենվում է պոչի վրա: Նա բնակվում է ծովափնյա ջրերում և սնվում է բացարձակապես բուսական սննդով: Ապրելու համար նա ընտրել է տեղը, նրան կարելի հանդիպել հասարակածի երկու կողմերում:

15․Տրված տեքստում մտքին համապատասխանող ածականներ ավելացրո՛ւ: Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:

Մագելանի արշավախմբի մնացորդները  ճամփորդության հոգնությունը դեռ չէին թոթափել, երբ կաթոլիկ եկեղեցին նրանց կանչեց հաշիվ տալու: Բանն այն է, որ ճամփորդների օրացույցում մեկ օր պակասում էր: Իսկ դա նշանակում էր, որ եկեղեցական տոները ժամանակին չէին նշվել: Հավատի կանոններից այդպիսի շեղումն  այն ժամանակ պատժվում էր: Բայց գիտնականները շուտով գտան, թե որտեղ էր մնացել «կորած» օրը: Ճանապարհորդելով երկրագնդի շուրջը դեպի արևմուտք՝ Արևի շարժման ուղղությամբ , ծովագնացները իբրև թե մեկ օր հետ էին գնացել: Շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը  դեպի արևելք, ընդհակառակը, նրանց օրացույցին մեկ օր կավելացներ:

Ներկայումս նման խառնաշփոթությունից խուսափելու համար Խաղաղ օվկիանոսի միջով՝ բևեռից բևեռ, մի գիծ են անցկացրել, որն անցնելիս նավերը կամ անմիջապես ընկնում են «վաղը»  կամ վերադառնում են «երեկվան»:

Ռեալտոյի կամուրջի

Ռեալտոյի կամուրջը (Ponte di Rialto) Վենետիկի ամենահայտնի և պատմական կամուրջներից մեկն է, որը անցնում է Մեծ ջրանցքի (Canal Grande) վրայով։ Այն կառուցվել է 16-րդ դարում՝ դառնալով Վենետիկի ինժեներական և ճարտարապետական հրաշալիքներից մեկը։ Կամուրջը Վենետիկի երկու կարևոր թաղամասեր՝ Սան Պոլո և Սան Մարկո, կապող հիմնական օղակն է։

Սկզբնական շրջանում այստեղ կանգնած էր փայտե կամուրջ, սակայն 1588-1591 թվականներին կառուցվեց ներկայիս քարե կամուրջը՝ ճարտարապետ Անտոնիո դա Պոնտեի նախագծով։ Կամուրջը հայտնի է իր նուրբ կամարաձև կառուցվածքով, ինչպես նաև խանութներով, որոնք շարունակում են կամրջի երկու կողմերին։ Շատ այցելուներ գալիս են հենց այստեղից գնելու ավանդական վենետիկյան ապրանքներ, իսկ կամրջի գագաթից բացվում է հիասքանչ տեսարան Մեծ ջրանցքի վրա։

Ռեալտոյի կամուրջը ոչ միայն կապող միջոց է, այլև քաղաքի առևտրային սրտերից մեկն է։ Վաղ ժամանակներում այս շրջանում էր գտնվում քաղաքի հիմնական շուկան, որտեղ տեղի էին ունենում վաճառքներն ու ֆինանսական գործարքները։

Այսօր Ռեալտոյի կամուրջը Վենետիկի ամենաշատ այցելվող զբոսաշրջային վայրերից մեկն է՝ հանդիսանալով քաղաքի խորհրդանիշներից մեկը։

Հանրահաշիվ 9

156.(x-3) (x+2)-14:


(
𝑥

3
)
(
𝑥
+
2
)
(x−3)(x+2):

(
𝑥

3
)
(
𝑥
+
2
)
=
𝑥
2
+
2
𝑥

3
𝑥

6
=
𝑥
2

𝑥

6
(x−3)(x+2)=x
2
+2x−3x−6=x
2
−x−6
Subtract 14 from the result

𝑥
2

𝑥

6

14
=
𝑥
2

𝑥

20
x
2
−x−6−14=x
2
−x−20


𝑥
2

𝑥

20
x
2
−x−20



157. (x-5) (x-7)=48:

x
2


𝑥
2

12
𝑥
+
35

48
=
0
x
2
−12x+35−48=0


𝑥
2

12
𝑥

13
=
0
x
2
−12x−13=0



159, (x-4)(+8)-11:


8
𝑥

32

11
=
8
𝑥

43
8x−32−11=8x−43


8
𝑥

43
8x−43

161. (2x-1) (x-3)-2:

Համանիշ գործնական քերականություն 9

1. ակնդետ, անխոս, անթարթ
2. մշտապես, հանապազորդ, լռելյայն
3. անձայն, անքթիթ, անշեղ
բ) Գեղեցիկ
1. անբարետես, դեղձան, չքնաղ
2. գեղանի, կախարդական, լուսավոր
3. բյուրեղյա, չնաշխարհիկ, պատկերավոր
գ) Գովել
1. նախատել, բաղդատել, դրվատել
2. հարատևել, պարսավել, ներբողել
3. փառաբանել, ըմբոշխնել, կենսագործել
դ) Երեկո
1. արշալույս, վերջալույս, աստղալույս
2. տիվանդորր, արևամուտ, արեգնափայլ
3. ծեգ, իրիկնամուտ, ցայգ
ե) Ցանկալի
1. հանդուրժելի, զմայլելի, բաղձալի
2. տենչալի, պատկառելի, անհերքելի
3. նշմարելի, անդրդվելի, ըղձալի

3. Տրված բառերից առանձնացնե՛լ հականշային 10 զույգ։
Փութաջան, ամպոտ, դալար, ծույլ, ուսյալ, երկչոտ, հինավուրց, գագաթ,
օրինական, անջրդի, ապօրինի, ինքնահավան, նոսր, ողորկ, հեռավոր,
արատավոր, խորդուբորդ, ջրարբի, համարձակ, ջինջ, տգետ, հմուտ, ստորոտ,
թանձր, անբասիր:

փութաջան — ծույլ
ուսյալ — տգետ
օրինական — ապօրինի
ամպոտ — ջինջ
հմուտ — անբասիր
հեռավոր — մոտ
գագաթ — ստորոտ
գագաթ — ձոր
նոսր — թանձր
խորդուբորդ — ողորկ
4. Յուրաքանչյուր շարքում գտնե՛լ հականշային տարարմատ
զույգը և յուրաքանչյուր բառով կազմե՛լ մեկական նախադասություն։
1. մոտ-հեռու, արագ-դանդաղ, տգետ-գիտուն
2. շոգ-ցուրտ, մարդկային-տմարդի, հին-նոր
3. սառը-տաք, երկար-կարճ, վախկոտ-անվախ
4. վճարովի-անվճար, վախկոտ-արի, մաքուր-կեղտոտ
5. ամառ-ձմեռ, մուտք-ելք, հաճելի-տհաճ
6. թեք-ուղիղ, հասուն-տհաս, կայուն-խախուտ:

Ահա 10 հականշային զույգ տրված բառերից.

փութաջան — ծույլ
ուսյալ — տգետ
օրինական — ապօրինի
ամպոտ — ջինջ
հմուտ — անբասիր
հեռավոր — մոտ
գագաթ — ստորոտ
գագաթ — ձոր
նոսր — թանձր
խորդուբորդ — ողորկ

Սեպտեմբերի 30-հոկտեմբերի 4

Ֆիզիկական և  քիմիական  երևույթներ: Քիմիական  ռեակցիաների  հատկանիշները: Քիմիական  ռեակցիաների  տեսակները՝ միացման, քայքայման, տեղակալման, փոխանակման, կատալիտիկ, օքսիդավերականգնման:

Լաբորատոր  փորձեր` <<Քիմիական  ռեակցիաների տեսակները>>.

Տեղակալման   և  միացման  ռեակցիաներ՝ ջրածնի  ստացումը  և  այրումը

Փոխանակման   ռեակցիա՝ պղնձի (II) հիդրօքսիդի  ստացումը

Քայքայման  ռեակցիա՝ ամոնիումի  երկքրոմատի  քայքայումը:

Առաջադրանք. Գրեք  կատարած  ռեակցիաների  քիմիական  հավասարումները, հավասարեցրեք  և  նշեք  ռեակցիայի  տեսակը:

Վերջնարդյունքները. Սովորողը.

Գիտի  բաղադրության  հաստատունության  օրենքը` նյութերի  որակական  և  քանակական բաղադրությունը
Կազմում  է  նյութերի  քիմիական  բանաձևերը  ըստ  ատոմների  օքսիդացման  աստիճանի և  հակառակը, նյութի բանաձևում  որոշում  է  տարրերի օքսիդացման. աստիճանները
Ըստ քիմիական բանաձևի որոշում  է  նյութի  որակական և  քանակական  բաղադրությունը՝ ինչպիսի՞ տարրերից  է  կազմված նյութը, ատոմների  քանակը (ինդեքսները)
Հաշվում  է նյութերի հարաբերական  մոլեկուլային զանգվածները՝Mr, որոշում է տարրերի  զանգվածային  բաժինները՝w,  զանգվածային  հարաբերությունները և  տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում
Հաշվում  է նյութերի  մոլային  զանգվածները` M(գ/մոլ)  և  տրված նյութաքանակով  մասնիկների թիվը՝ N, զանգվածը`m  և հակառակը
Գիտի  քիմիական  ռեակցիաների  ընթանալու  6  հատկանիշները,  ռեակցիայի ջերմէֆեկտը, միացման, քայքայման, տեղակալման, փոխանակման, վերօքս  և  ոչվերօքս, կատալիտիկ,  ոչկատալիտիկ  ռեակցիաների  օրինակներ
Սահմանում է   նյութի  զանգվածի  պահպանման  օրենքը, այդ  օրենքի  հիման  վրա կազմում  է  ռեակցիաների  հավասարումները և հավասարեցնում
Կատարում  է   հաշվարկային  առաջադրանքներ  ըստ  քիմիական  ռեակցիաների  հավասարումների
Գիտի  գազի մոլային ծավալը` Vm(ն.պ.)  և  կատարում  է  հաշվարկներ`եթե  տրված է  գազի նյութաքանակ՝ մոլը(n), մոլեկուլների  թիվը`N  կամ  զանգվածը`m
Գիտի   գազերի հարաբերական  խտություն  հասկացությունը`(D)  և որոշում,համեմատում  է գազերի  խտությունն   ըստ  օդի, ջրածնի , հելիումի և այլն:

Ֆիզիկա9

1․Ինչպիսի՞ շարժում են կատարում ազատ էլեկտրոնները մետաղե հաղորդչում, երբ այն անջատված է գալվանական էլեմենտից:

չեն շարժվում
քաոսային և միաժամանակ ուղղորդված
միայն քաոսային
միայն ուղղորդված
2․Շիկացման թելիկով հոսանքի անցման ժամանակ հոսանքի  ո՞ր ազդեցությունն է՝ ջերմային, կենսաբանական, քիմիական, թե մագնիսական, նպաստում լուսարձակման  առաջացմանը:


3․Նկարում հոսանքի ո՞ր ազդեցությունն է պատկերված:


քիմիական
մագնիսական
կենսաբանական
ջերմային
4․Դրական իոնների ուղղորդված շարժման ժամանակ հոսանք կառաջանա, թե՞ չի առաջանա:

կառաջանա


5․Ինչո՞վ (ջրով, սովորական կրակմարիչով, թե չոր ավազով) կարելի է հանգցնել հոսանքի աղբյուրին միացված հաղորդչում առաջացած կրակը:

Մեկից ավելի պատասխանի դեպքում դրանք անջատեք ստորակետով:


6․Ո՞ր մասնիկների շարժումով է պայմանավորված էլեկտրական հոսանքը աղաջրի լուծույթում:


էլեկտրոնների
նեյտրոնների
դրական իոնների
բացասական իոնների

Հոմանիշներ գործնական քերականություն

1.Տրված բառերից առանձնացնե՛լ հոմանշային 10 զույգ։
Հսկայական, ողորկ, համեստ, վիթխարի, դժվար, հավաքել, դյութիչ, հուզիչ,
հմայիչ, ծավի, ստերջ, բիլ, դրվատել, դեղձան, գովել, դատարկել, սնապարծ,
անպտուղ, պարպել, խոնավ, ժողովել, տամուկ, խրթին, հարթ: մի

Հսկայական — Վիթխարի
Համեստ — Անպտուղ
Դժվար — Խրթին
Հավաքել — Ժողովել
Դյութիչ — Հմայիչ
Հուզիչ — Գովելի
Ողորկ — Հարթ
Սնապարծ — Դեղձան
Ստերջ — Պարպել
Դրվատել — Դատարկել

Քիմիա9

Ֆիզիկական երևույթ

Գազի ճնշում — Գազերի վարքագիծը տարբեր ճնշումների տակ:
Մեկուսացում — Ջերմության փոխանցման նվազեցում:
Ակուստիկա — Սնապներ և ձայնի տարածումը:
Զառերի շարժում — Դինամիկա, տրանսպորտի և շարժման օրենքները:
Մատենագիտություն — Էլեկտրականության և մագնիսության փոխազդեցությունը:
Լուսային երևույթներ — Լուսային ճառագայթներ, անալոգներ:
Գրավիտացիա — Երկրի քաշքի ուժ և նրա ազդեցությունը:

Հանրահաշիվ 9

61.Գտնել բաժանելին, եթե բաժանարարը 9 է, քանորդը՝ 8. իսկ մնացորդ`0 9×8=72

63.Քանի՞ պարզ թիվ կա (7:19) միջակայքում:11,13,17,19

65. Քանի՞ պարզ թիվ կա (29-43) միջակայքում:29,31,37,41,43

68. Քանի՞ պարզ թիվ կա (0;19) միջակայքում2,3,5,7,11,13,17,19

70. Քանի՞ պարզ թիվ կա (56;71] միջակայքում:56,59,61,67,71

72. Գտնել 6 թվի և նրա հակադիր թվի գումարը:6+(-6)=0

74. Գտնել 4 թվի և նրա հակադիր թվի տարբերությունը:4-(+4)

76.Գտնել -2 թվի և նրա հակադիր թվի արտադրյալը:-2x(+2)

78. Գտնել -14 թվի և նրա հակադիր թվի քանորդը:-14(+14)

80. Գտնել 9 և 15 թվերից մեծի և փոքրի տարբերության հակադիր թիվը:15-9=6. 6+(-6)