Գործնական քերականություն

1.Կետերը փոխարինիր ներքևում տրված համապատասխան բառերով։

Հզոր արծիվն ու խելացի աղվեսը հաշտ էին ապրում։
Ագահ գյուղացին պատահաբար բռնեց մեղավոր թզուկին

Կիրթ մարդիկ նահանջում են ամոթալի գործից

2.նախադասությամբ ցյուց տուր թե ինչ են նշանակում հետևեալ բառեր արի,սեր,հոտ,հոր;

Արի զինվոր պաշպանումեր իր թագավորություն

Արման Հենրիկի  տեսավ և ասեց արի;

Հենրի տեսավ Անուշին և սիրեց

Տատիկ իմ համար կաթեր եռացնում։ և հայտնվեց կաթի սեր

Ես Կայնածեյ կանգառում և մի տղայի վրից անուշ հոտեր գալիս

Կով արածումեր և նրա վրայից վատ հոտեր գալիս

3.

1)3)145

2)1)2,3,5

3)4)

4)4)432

5)3)

6)3

7)2

8)4

9)4

🕢 7:30 – Արթնանում եմ, հագնվում և պատրաստվում օրին
🏫 8:00-8:30 – Դեպի դպրոց գնալու ժամանակ
📚 9:00 — 14:20 – Դասերի ժամանակահատված
🕒 14:50 – Նստում ես ավտոբուս՝ տուն վերադառնալու համար։
🕟 15:30 – Հասնում ես քո կանգառ։
🏡 15:40 –  հասնում ես տուն։

🏫16:30-գնումեմ պարապունքի

🏫6:00-պրտնումեմ

🏡6:30հասնուեմ տուն

🏡7:00դասեմ անում

📚 10;00պրտնումեմ դասերոս

🌙10:30քնումեմ

2.Վատ սովորություն ձերբազատվում

Ենարգեըիկ ըմպելիքներ,ծխախոտ,ալկոհոլ,դեղանյութեր

Այս պատմությունը սկսվում է շատ տխուր և ավարտվում ավելի տխուր :Սկսվում է այն նկարագրությամբ,որ շատ ցուրտ է լինում,քան նախորդ տարի,բոլորը պատրաստվում են Նոր Տարվան,իսկ մի գեղեցիկ աղջնակ ոտաբոբիկ թափառում էր ցուրտ փողոցներով`փորձելով վաճառել լուցկիներ,քանի որ նա ուներ դաժան հայր:Նա ոչ մի տուփ չէր վաճառել,և տուն չէր կարող գնալ,քանի որ իր դաժան հայրը կծեծեր իրեն:Եվ նա մի պատի տակ կուչ եկավ ոտքերը փորձեց տաքացնել`կպցնելով իր մարմնին,բայց ավելի սառեց,քանի որ իր ոտքերը այնքան սառն էին:Աղջիկը սոված էր,մրսում էր,բայց վախենում էր վառել գոնե մեկ հատ լուցկի,բայց նա այնքան էր մրսում ,որ վառեց և…և տեսավ գեղեցիկ սեղան,վրան սագը,լուցկին հանգավ նա մեկ ուրիշը վառեց և տեսավ գեղեցիկ տոնածառ,այս մի լուցկին էլ հանգավ և աղջնակը նորից վառեց ,տեսավ իր սիրելի տատիկին,ով իրեն շատ էր սիրում,տեսավ երկնքից աստղ է ընկնում և հիշեց իր տատիկի խոսքերը,որ նա ասում էր մահացած մարդու հոգին է գնում Աստծու մոտ,նա նորից վառեց արդեն մի փունջ լուցկի `խնդրելով  իր տատիկին,որ իրեն գրկի և իր հետ տանի:Հաջորդ օրը այդ շիկահեր գեղեցիկ աղջկան գտան մահացած ցրտից և սովից,նա երևի իր տատիկի մոտ էր`տաք և պաշտպանված:

Սարդարապատի հուշահամալիրն ուղղակիորեն կապված է Հայաստանի պատմության մեջ կարևորագույն իրադարձություններից մեկի՝ 1918 թվականի Սարդարապատի ճակատամարտի հետ, որը տեղի ունեցավ մայիսին՝ Թուրքիայի և Հայաստանի նորաստեղծ Հանրապետության միջև։ Սա մի բուռ հաղթանակ էր, որը թույլ տվեց պահպանել Հայաստանի անկախությունը:

Տարածաշրջանային նշանակություն
Սարդարապատի հուշահամալիրը գտնվում է Արմավիրի մարզի Սարդարապատ գյուղում, Եռաբլուրի հատվածում։ Այն կառուցվել է 1968 թվականին՝ հայ ժողովրդի պատմության կարևոր այդ հաղթանակը հավերժացնելու նպատակով։ Հուշահամալիրն իր մեջ ներառում է մի քանի բաղադրիչներ՝ հուշարձաններ, այգիներ, հավաքատեղիներ, որոնք պատմական հիշողությունները կենդանի պահելու միջոց են հանդիսանում։

Հուշարձանները
Սարդարապատի հուշահամալիրը հիմնականում հայտնի է իր մի քանի կարևոր բաղադրիչներով՝

Հիշատակի հուշարձան՝ որը պատկերացնում է Սարդարապատի ճակատամարտում հայոց բանակի հաղթանակը։
Արվեստի տեղաբաշխված տառեր՝ հիշատակելով այն իրադարձությունը, որը վերականգնեց Հայաստանի անկախությունը։
Մեմորիաներ և ցուցադրություններ՝ որոնք պատմում են ճակատամարտի կարևորության մասին։
Սարդարապատի ճակատամարտ
Սարդարապատի ճակատամարտը, որը տեղի ունեցավ մայիսի 21-26-ին, հայոց բանակի մեծ հաղթանակն էր Օսմանյան բանակի դեմ, որն ուներ շատ ավելի մեծ թվով զորքեր։ Ամբողջ հայ ժողովուրդը համախմբվեց ու պայքարեց՝ կանխելու թուրքերի առաջխաղացումը։ Սարդարապատում տեղի ունեցած այս բախտորոշ ճակատամարտը նաև կանխեց Հայոց ցեղասպանությունից հետո Թուրքիայի կողմից Հայաստանի նկատմամբ նոր հարձակումները։

Սարդարապատի ճակատամարտը և այդ հաղթանակը դարձան կարևոր խորհրդանիշ՝ ի նշան անկախության, ազգային միասնության և պատմական հիշողության:

Հուշահամալիրի համալիրված արժեքը
Սարդարապատի հուշահամալիրը ծառայում է որպես հուշահամալիր միայն բուն պատմական իրադարձության հիշատակման համար, այլև այն խորհրդանշում է հայ ժողովրդի ուժը և համախմբումը։ Այն հաճախ օգտագործվում է որպես տոնակատարությունների ու հիշատակի միջոցառումների վայր՝ հատկապես մայիսի վերջին շաբաթ օրը, երբ տեղի է ունենում Սարդարապատի հերոսների հիշատակման միջոցառումը։

1․Յուրաքանչուր եռյակից կազմի՛ր երեքական բարդ բառ:

Սենյակ, հյուր, խաղ- հյուրասենյակ, խաղասենյակ, հյուրախաղ

Ձյուն, ծաղիկ, շատ-Ձնծաղիկ,Ձնաշատ,ծաղկաշատ

Սեր, ընկեր, զրույց-ընկերասեր,զրուցաընկեր,զրուցասեր

Գիծ, ուղիղ, անկյուն-անկյունագիծ-ուղագիծ,գծանկյուն

Երգ, պար, խումբ-պարախումբ,երգչախումբ,երգապար

Քաղաք, պետ, գյուղ-քաղաքապետ,գյուղապետ,

2․Բառաշարքում ընդգծել —ուկ վերջածանց ունեցող բառերը:

Արդուկ, օձաձուկ, շուտասելուկ, ավելուկ, թզուկ, հայդուկ, սնդուկ, մածուկ, խղճուկ, արջամուկ, հեղուկ, թևանցուկ, շնաձուկ, պոչուկ, կաուչուկ, մժղուկ, շիկամուկ, դիպուկ, ջերմուկ, խենթուկ:

3․Բառաշարքում ընդգծել —ոց վերջածանց ունեցող բառերը:

Փողոց, սփռոց, դմբդմբոց, զնգոց, կրակոց, լիտրանոց, ծածկոց, դեղնաբոց, հյուրանոց, թրջոց, ջնջոց, արտառոց, դեղնաբոց, միջոց, մթերանոց, ծովածոց, արգելոց, հյուրանոց, սղոց, ծերանոց:
4․Բառաշարքում ընդգծել –ոտ վերջածանց ունեցող բառերը:

Ժանգոտ, ծխախոտ, եռանդոտ, կարճաոտ, կորիզոտ, ստորոտ, նավթոտ, արոտ, կրքոտ, առավոտ, աղմկոտ, բամբասկոտ, յուղոտ, սրտամոտ, թախծոտ, հիվանդոտ, ձյունոտ:

Բառաշարքում ընդգծել —որդ վերջածանց ունեցող բառերը:

Ժառանգորդ, ավելորդ, երիզորդ, հաճախորդ, խորդուբորդ, յոթերորդ, դահուկորդ, գնորդ, ակորդ, անձրևորդ, առաջնորդ, միջնորդ, ռեկորդ, պակասորդ, որսորդ, գարնանահորդ, վարորդ, երրորդ:

5․Բառաշարքում ընդգծել —ակ վերջածանցն ունեցող բառերը:

Բանակ, սահնակ, դռնակ, բամբակ, պահակ, ամբարտակ, գնդակ, զսպանակ, կատակ, կայծակ, վրիպակ, մանկասայլակ, մշակ, սոխակ, ելակ, վահանակ, բռնակ, բարակ:

6․Գրել -գույն բաղադրիչով երեքական գունանուն`  բույսերի անուններից, տարբեր առարկաների անուններից,  մետաղների անուններից:

7․Տրված բայերից ածանցավոր գոյականներ կազմի՛ր և ածանցներն ընդգծի՛ր:

Նկարել, գրել, զարթնել, թափել, ուսուցանել, քերել, վարել, հաճախել, բախել, հնչել, վազել, հանել, շարժել, մոտենալ, կոշտանալ:

8Տրված գոյականակերտ ածանցներից յուրաքանչյուրով երկու գոյական կազմի՛ր և գրի՛ր, թե ո՛ր բառերից կազմեցիր:

դնել (դիր) — դրածո, պարսավել — պարսավանք:

Անք, ցի, ածո, ք, ուկ, իք, իչ, ուտ, ան, իկ, պան, ստան, ուհի:

9․ Տրված բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկ բառով: Ո՞ր հոլովներով են դրվում այդ բառերը:

Կիրճի մեջ, հանրապետության մեջ, ամպերի մեջ, գոմի մեջ, օվկիանոսի մեջ:
Գագաթի վրա, հողի վրա, այգիների վրա, սեղանի վրա, աստիճանների վրա:

10․ Տրված բառերը հոլովիր․ գրիր՝ որ հոլովման են պատկանում

տուն, վարդ, հայր, քույր, աշուն, շուն, օր, մայր

11․Տրված բայերից ածականներ կազմի՛ր և ընդգծի՛ր ածականակերտ ածանցները:

Վստահել, համակրել, բացատրել, դյութել, գրավել, հուզել, բարկանալ, վախենալ, ամաչել, պարծենալ:

12Տրված բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր ածականներով  և ընդգծի՛ր ածականակերտ ածանցները:

Յոթ գյուխ ունեցոդ, երկու երես ունեցող, երկու փող ունեցող, եռանդով օժտված, շատ բուրդ ունեցոդ, գույն ունեցող, թևեր ունեցող, մեծ ուժ ունեցող, երեք տարի (ամ) տևող, տասը տարեկան:

13․Ընդգծված բառերն ու բառակապակցությունները փոխարինի՛ր համապատասխան ածականներով:

Օրինակ`

Երկրին մոտ տարածությունում  տիեզերանավի հանդիպեցին: — Երկրամերձ տարածությունում տիեզերանավի հանդիպեցին:

Հայոց աշխարհում` Արարատի դաշտի հարավում, մի հրաշքով լի ու ձեռքով չկերտված կոթող կա: Դա Արարատն է՝ երկինք սլացող, մեկուսի լեռների զանգված՝ կոնի նմանվող զույգ գագաթներով: Մասիսն ու Սիսը հանգած հրաբուխներ են: Մասիսի ժայռերով պատված գագաթը ծածկված է  հավերժական ձյունով:  Սիսի գագաթի  մասը նույնպես քարերով ծածկված է : Լանջերը կտրտված են  ճառագայթի ձև ունեցող ձորակներով ու հեղեղատներով: Լանջերին խոտով առատ արոտներ ու թփուտներ կան, ներքևի գոտում՝ այլևայլ թռչուններ ու կենդանիներ: Հնում լեռը հռչակված էր որպես արքաների որսատեղի:

Մասիսը զերծ չի մնացել  բնության աղետներից: Նրա հյուսիս-արևելքի լանջի խորխորատը, հայտնի «Մասյաց վիհ» անունով, որ գագաթին մոտ (մերձ) մասում ավելի քան հազար մետր խորություն ունի, առաջացել է երկրաշարժից:

14․Տեքստում ավելացրու՛ տրված ածականները: Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:

Ա. Սարսափելի, բազմաթիվ, անհրապույր, իսկական, բազմազան, սարսափազդու, փոքրիկ, սուր:

Թմբկահար ձկան արձակած որոտը հավանաբար վախեցնում է նրա թշնամիներին: Դոդոշաձուկն էլ բոցմանի սուլիչի ձայն է հանում կարծես թե զուգավորման շրջանում:

Մյուս ձկների արձակած ձայների նշանակության մասին քիչ բան է հայտնի: Իհարկե, կան ձկներ էլ, որոնք իսկապես համր են:

Բ. Լայն, հետաքրքիր, ծանծաղ, զանազան, հնագույն, ամենատաք, ծովային, անվնաս, գեղեցիկ, մեծ, չքնաղ:

Լամանտինը մի կենդանի է, որը հավանաբար նախատիպ է եղել լեգենդների ջրահարսերի համար: Այս կենդանու առջևի վերջավորությունները հետաճել են, իսկ մարմինը հենվում է պոչի վրա: Նա բնակվում է ծովափնյա ջրերում և սնվում է բացարձակապես բուսական սննդով: Ապրելու համար նա ընտրել է տեղը, նրան կարելի հանդիպել հասարակածի երկու կողմերում:

15․Տրված տեքստում մտքին համապատասխանող ածականներ ավելացրո՛ւ: Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:

Մագելանի արշավախմբի մնացորդները  ճամփորդության հոգնությունը դեռ չէին թոթափել, երբ կաթոլիկ եկեղեցին նրանց կանչեց հաշիվ տալու: Բանն այն է, որ ճամփորդների օրացույցում մեկ օր պակասում էր: Իսկ դա նշանակում էր, որ եկեղեցական տոները ժամանակին չէին նշվել: Հավատի կանոններից այդպիսի շեղումն  այն ժամանակ պատժվում էր: Բայց գիտնականները շուտով գտան, թե որտեղ էր մնացել «կորած» օրը: Ճանապարհորդելով երկրագնդի շուրջը դեպի արևմուտք՝ Արևի շարժման ուղղությամբ , ծովագնացները իբրև թե մեկ օր հետ էին գնացել: Շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը  դեպի արևելք, ընդհակառակը, նրանց օրացույցին մեկ օր կավելացներ:

Ներկայումս նման խառնաշփոթությունից խուսափելու համար Խաղաղ օվկիանոսի միջով՝ բևեռից բևեռ, մի գիծ են անցկացրել, որն անցնելիս նավերը կամ անմիջապես ընկնում են «վաղը»  կամ վերադառնում են «երեկվան»: