Արտաշես և Արտավազդ առասպելի

Վերլուծություն

Վերլուծություն

1. Հոգեբանություն և բարոյականություն

• Բարու և չարի պայքար. Արտաշեսը ներկայացված է որպես արդար և ուժեղ թագավոր, մինչդեռ Արտավազդը՝ որպես չար ուժերի կրող, որը չարաշահում է իշխանությունը։
• Վնասված ժառանգություն. Արտավազդի դաժան բնավորությունը առասպելում կապվում է մայրական ծագման հետ (ալան էթնոս), ինչը հնում հաճախ դիտարկվում էր որպես օտար ու վտանգավոր ազդակների մարմնացում։

2. Հեթանոսական աշխարհընկալում

• Մոգական տարրեր. Ախոռատենը, կախարդական ամուսնությունը և մարգարեների հալածանքը հստակ վկայում են հեթանոսական դարաշրջանի հավատալիքների մասին։
• Գերբնական պատիժը. Արտավազդի բանտարկությունը և «ավերածության սպառնալիքը» կապվում են հին աշխարհի համաշխարհային հավասարակշռության գաղափարի հետ։

3. Քաղաքական և ազգային խորհրդանշականություն

• Հայր ու որդի հակադրություն. Հիշեցնում է հնագույն թեման՝ հորն ընդդիմացող որդու։ Սա կարող է խորհրդանշել սերնդափոխության վտանգները կամ իշխանության ապակայունացումը։
• Արագածի լեռը որպես սրբազան կենտրոն. Արտավազդի բանտարկությունը Արագած լեռում ցույց է տալիս այդ վայրը որպես գերբնական կենտրոն՝ հավասար Մասիսին։

---

Եզրակացություն

«Արտաշես և Արտավազդ» առասպելը հայոց դիցաբանության, քաղաքական մտածողության և բարոյագիտական արժեքների յուրահատուկ համադրություն է։ Այն ոչ միայն պատմական կամ դյուցազնական առասպել է, այլև՝ փիլիսոփայական խորհրդածություն մարդկային բնության, իշխանության և մեղքի հետևանքների մասին։

Եթե կուզես՝ կարող եմ նաև թեմատիկ շարադրություն կամ վերլուծական էսսե կազմել։

Հայկ և Բել առասպել

Վերլուծություն

Վերլուծություն

1. Ազգայնական և ինքնության գաղափար

• Հայկը՝ ազգի նախահայր. Նա ներկայացվում է որպես անկախության, խիզախության ու հայրենասիրության մարմնացում։ Նրա դեմ կանգնած է բռնատիրության խորհրդանիշ Բելը։
• Ազատության մարտիկ. Հայկը հրաժարվում է ապրել բռնապետության պայմաններում և որոշում է սեփական ազատ կյանքն ապահովել։ Սա դառնում է հայ ազգի հպարտության հիմքերից։

2. Բարի ու չարի հակադրություն

• Հայկ՝ բարի հերոս, Բել՝ չար բռնակալ. Առասպելն ունի դասական դիցաբանական կառուցվածք, որտեղ գլխավոր հերոսը պայքարում է չար ուժի դեմ՝ ի նպաստ արդարության և ժողովրդի բախտի։
• Հայկի հաղթանակը ունի բարոյական արժեք․ այն դառնում է օրինակ՝ չհնազանդվելու ճնշմանը։

3. Դիցաբանական հենք

• Դիցաբանական հերոսի կերպար. Հայկը ունի սրբազան կամ գերբնական հատկանիշներ՝ ուժեղ է, սուր աչքով, հեռահար աղեղով։ Նրա կերպարը կարելի է համեմատել հին աշխարհի այլ դյուցազունների հետ։
• Դիցաբանական հակառակորդի կերպար. Բելը՝ միացյալ իշխանության, գերբնական ահաբեկման ու աստվածացման ձգտող դեմք է, ով պարտվում է մարդկային արժանապատվությանը։

4. Վայրաբանական և սիմվոլիկ իմաստներ

• Հայկյան սահմանազատում. Հայկի նոր բնակավայրն Արարատյան դաշտում դառնում է նոր սկիզբ՝ ազգային տարածքի սրբագործում։
• Հայրենիքի ծնունդը. Հայկի հաղթանակից հետո՝ այդ տարածքում ծագում է հայ ազգը։ Այս առումով առասպելը փոխակերպվում է հիմնադիր միթոս։

Արա Գեղեցիկ և Շամիրամ

Վերլուծություն

Վերլուծություն

1. Ազգային արժանապատվություն և անկախություն

• Արան մերժում է Շամիրամի առաջարկը ոչ միայն անձնական, այլև ազգային պատվախնդրության դիրքից։ Նա չի ուզում դառնալ օտար միապետուհու ամուսին և ենթարկվել նրա իշխանությանը։
• Նրա մահը դառնում է զոհողություն՝ արժանապատվության պահպանման համար։

2. Սերը՝ որպես ավերիչ ուժ

• Շամիրամի սերը ներկայացվում է գերբնական չափերի հասնող կիրք, որը վերածվում է գրեթե մոլորության։
• Նրա հույզերը փոխակերպվում են բռնակալական գործողությունների՝ պատերազմ, փորձ՝ հաղթահարելու մահը, ցանկություն՝ տիրանալու Արա Գեղեցիկին ցանկացած գնով։

3. Կնոջ դերը առասպելում

• Շամիրամը դյուցազնական կերպար է՝ խելացի, գեղեցիկ, բայց միևնույն ժամանակ՝ վհատ մոլորությամբ տարված ու դաժան։
• Նա ներկայացվում է որպես ուժեղ կին, բայց ուժը խեղաթյուրված է սիրային կրքի մթագնման արդյունքում։

Գիրքը կազմված է՝

• Կոնֆուցիոսի ասույթներից, որոնք գրի են առել նրա աշակերտներն ու հաջորդները։
• Բազմաթիվ զրույցներից, որոնք ցույց են տալիս նրա ուսուցման ոճը, էթիկական արժեքները և անձնական օրինակը։

Հիմնական թեմաներ

1. 仁 (Ռեն) – մարդասիրություն, բարություն, մարդ արարածի նկատմամբ սերը։
2. 礼 (Լի) – ծիսակարգ, բարեկրթություն, ավանդույթների հարգում։
3. 义 (Ի) – արդարություն, պարտքի զգացում։
4. 孝 (Սյաո) – ծնողներին ու ավագներին հարգելու պարտավորություն։
5. 君子 (Ջյուն-ձի) – «ազնիվ մարդ», իդեալական բարոյական կերպար, որին պետք է ձգտի յուրաքանչյուր մարդ։

Արժեքն ու նշանակությունը

«Զրույցները» դարձել են դարեր շարունակ չինական կրթության ու բարոյական դաստիարակության հիմքը։ Դրանք նույնպես ազդեցություն են ունեցել ճապոնական, կորեական ու վիետնամական մշակույթների վրա։

Եթե ցանկանում ես, կարող եմ ուղարկել հայերեն թարգմանության հղում կամ ներկայացնել որոշ ասույթներ։

Ակսել Բակունցի «Գավառական նամականի» ակնարկաշարը գրված է 1924 թվականին՝ «Մարտակոչ» ամսագրում։ Այն ներկայացնում է հեղինակի դիտարկումները և մտորումները գավառական կյանքի մասին՝ զուգորդելով գյուղի առօրյան, բնապատկերները և սոցիալական իրականությունը։

📍 Գավառական քաղաքի նկարագրություն

Բակունցը նկարագրում է մի փոքրիկ քաղաք, որը գրպանի քարտեզի վրա անգամ չի նշված։ Այն չունի գործարաններ, երկաթուղի կամ ավտոմեքենաներ։ Քաղաքի միակ կապը արտաքին աշխարհի հետ փոստն է, որը գալիս է հազվադեպ։ Բնակիչները ապրում են դանդաղ և խաղաղ կյանքով՝ առանց մեծ քաղաքների աղմուկի և շտապողականության

👥 Բնակիչների կերպարները

Բակունցը ներկայացնում է գավառական քաղաքի բնակիչներին որպես պարզ, անշտապ և ավանդապաշտ մարդիկ։ Նրանք գնահատում են իրենց փոքր համայնքը և ապրում են բնականոն, առանց մեծ հավակնությունների։ Նրանց կյանքը կենտրոնացած է ավանդույթների, սովորույթների և հասարակական հարաբերությունների վրա։

Երկու խոշոր չարիք» արտահայտությունը լայնորեն կիրառվում է տարբեր համատեքստերում, բայց ամենից հաճախ այն հանդիպում է քաղաքական կամ բարոյական ընտրության իրավիճակներում, երբ մարդը կանգնած է երկու բացասական տարբերակների միջև և պետք է ընտրություն կատարի՝ ընտրելով «ավելի քիչ վնասակար» տարբերակը։ Այս գաղափարի վերլուծությունը կարելի է բաժանել մի քանի հարթությունների՝ փիլիսոփայական, բարոյական և քաղաքական։

📘 Փիլիսոփայական վերլուծություն

«Երկու խոշոր չարիք» հայեցակարգը հաճախ կապվում է բարոյական ռելատիվիզմի և պարագայական էթիկայի հետ։ Այն ենթադրում է, որ որոշ իրավիճակներում ամբողջությամբ «լավ» ընտրություն գոյություն չունի, և մարդը պետք է ընտրի այն տարբերակը, որը կպակասեցնի վնասը կամ չարը։

Օրինակ՝ եթե մեկը ստիպված է ընտրել պատերազմ սկսելու և բռնապետության պահպանման միջև, ապա «փոքր չարիք» կարող է ընկալվել որպես այն տարբերակը, որը պակաս մարդկանց կվնասի կամ ավելի քիչ տառապանք կբերի։

⚖️ Բարոյական վերլուծություն

Այս տեսակետից, երբ ընտրում ենք երկու չարիքներից մեկը, առաջ է գալիս մի շարք էթիկական հարցեր՝

• Արդյոք ճիշտ է որևէ չարիք գիտակցաբար ընտրելը՝ նույնիսկ եթե այն համեմատաբար փոքր է։
• Ո՞վ է որոշում, թե որն է «փոքր» չարիքը։
• Արդյո՞ք նպատակն արդարացնում է միջոցները։

Բարոյագիտության որոշ ուղղություններ, օրինակ դեոնտոլոգիան, կարող են այս մոտեցումը մերժել՝ պնդելով, որ չարիքը չարիք է՝ անկախ համատեքստից։

🏛 Քաղաքական և պատմական համատեքստում

Քաղաքական դաշտում սա հաճախ օգտագործվում է ընտրությունների կամ ռազմավարական որոշումների ժամանակ։ Օրինակ՝ երբ ընտրողը երկու անբավարար թեկնածուներից մեկին է ընտրում՝ հանուն կայունության կամ ավելի մեծ չարիքը կանխելու։

Պատմության մեջ նման ընտրության օրինակ է Վաշինգտոնյան քաղաքականությունը during WWII՝ երբ արևմտյան դաշնակիցները ստիպված էին համագործակցել Խորհրդային Միության հետ՝ Նացիստական Գերմանիային հաղթելու համար։ Երկուսն էլ կարող էին դիտվել որպես ռեժիմներ, որոնք իրենց մեջ կրում էին չարիքի տարրեր։

---

🔚 Եզրակացություն

«Երկու խոշոր չարիք» գաղափարը մեզ կանգնեցնում է շատ կարևոր հարցի առաջ՝ արդյո՞ք միշտ հնարավոր է չարիքի դեմ պայքարել առանց ինքդ դրա մասնակիցը դառնալու։ Դա ցույց է տալիս, որ իրական կյանքում բարոյականությունը հաճախ միանշանակ չէ, և ընտրություններն ավելի բարդ են, քան սև ու սպիտակ ընկալումները։

Եթե քեզ հետաքրքրում է, կարող եմ նաև կոնկրետ օրինակ վերլուծել՝ գրականությունից, պատմությունից կամ ժամանակակից քաղաքականությունից։

https://grapaharan.org/%D4%B1%D5%BE%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%80%D5%A4%D5%A8

• Ըստ քեզ՝ ինչպիսի՞ն է Հաճի աղան տագնապի պահին։
• «Հաճի աղան՝ բահի մորուքով և ընկույզի խոշոր աչքերով» արտահայտությունը բացատրիր։
•  Ովքե՞ր էին ընտանիքի անդամները, էլ ո՞վքեր էին Հաճի աղայի տան բնակիչները։
•  Մեկնաբանիր նախադասությունը՝ «Հաճին նայեց անդամալույծին, բայց չտեսավ նրան»։
•  Պատմվածքում  անընդհատ շեշտադրվում է՝ «ամենապետքական իրերը» արտահայտությունը, իսկ ո՞րն է «անպետքը»։
•  Բացատրիր անդամալույծի անձնազոհությունը։
• Բացատրիր «Քաղաքը տեղից վեր կացել, գնում էր» փոխաբերությունը։
•  Ինչո՞ւ  է անդամալույծի ճակատագիրը մնում անհայտ։
•  Հաճի աղայի զղջման պատճառը։
•  Ի՞նչ է նշանակում «Ավելորդ մարդ չկա․ Աստծու աջև հոգին հոգի է» նախադասությունը։
•  Դուրս գրել ժողովրդական արտահայտությունները,  դարձվածքները, համեմատությունները։
•  Դուրս գրել բարբառային բառերը և բացատրել։
•  Դուրս գրել օտարաբանությունները և բացատր

Այստեղ ներկայացված հատվածը մեծապես անդրադառնում է Հաճի աղայի ներսական և արտաքին աշխարհների հակադրությանը, նրա անցած կյանքին և ներկայիս վիճակին, հատկապես թուրք-ռուսական պատերազմի ֆոնին։ Հաճի աղայի կերպարը լիարժեք արտահայտում է ժամանակի, ավանդույթների և մարդկային կյանքի խրթին ու բարդ օրինաչափությունները։ Վերլուծենք այդ մասերը:

1. Հաճի աղայի կերպար

Հաճի աղան նկարագրվում է որպես մարդու կերպար, որն իր ողջ կյանքում պահել է կոշտ ու կանոնավոր վարքագիծ։ Նրա քայլերը փողոցում՝ գավազանով ու զգուշավորությամբ, պատկերում են նրա կյանքի փորձը և կյանքի նկատմամբ նրա մեծ հարգանքը։ Նա միշտ պատրաստ է լինել զգույշ և ուշադիր՝ իր քայլերը պետք է լինեն մտածված, քանի որ նա գիտի, որ ցանկացած սխալ քայլ կարող է բեր բերել անհաջողության։

2. Հասարակության և արժեքների փոփոխությունը

Այս հատվածում Հաճի աղայի կերպարի ֆոնի վրա նկատվում է նաև հասարակական արժեքների փոփոխությունը։ Սովետական անցումային դարաշրջանը, պատերազմը և քաղաքական խառնաշփոթը ցույց են տալիս այն անջրպետը, որը ստեղծվում է ավանդական կյանքը վարող մարդու և փոփոխվող իրականության միջև։ Հաճի աղան, որը նախորդ դարաշրջանի ավանդների ներկայացուցիչ է, կորցնում է իր կայունության զգացումը։

3. Հաճի աղայի անցյալը և ներկան

Այս հատվածում շատ կարևոր է Հաճի աղայի հիշողությունը՝ իր անցած կյանքը, իր ընտանիքը և բարեկեցությունը։ Նրա բոլոր տատանողական մտածումները, հիշողությունները անցյալից, այն ամենը, ինչը նա կառուցել է՝ ընտանիք, տուն, հարևանություն, հարստություն, կյանքի կայունություն, հիմա վտանգված է։ Վերջին տարիներին, ապրելով այնպիսի դժվարությունների մեջ, որից նա չէր սպասել, Հաճի աղան սկսում է զգալ, թե ինչպես բոլոր այն տարրերը, որոնք ամբողջ կյանքում թերևս իբրև անխախտելի եղել են, սկսում են փլուզվել։

4. Հաճի աղայի ներաշխարհը և նրա դաժան որոշումները

Երբ Հաճի աղան տեղ է տալիս մեծապես կյանքի դաժանությանը և համընդհանուր փոփոխություններին, նա որոշում է, որ պատրաստ է ցանկացած միջոցների դիմել՝ պահպանելու իր տունը ու նրա անվտանգությունը։ Նրա մեջ այնպիսի որոշակիություն ու անգթություն է դրսևորվում, որը նույնպես ընդգծում է նրա կենսախնդրության ուժը՝ դիմակայել ցանկացած վտանգի ու վտանգավոր իրավիճակի։

5. Պատերազմի ազդեցությունը

Պատերազմը հենց պատմական ֆոնը ստեղծում է Հաճի աղայի ներքին հոգեբանության համար։ Ապրելով պատերազմի մշտական հարվածների մեջ՝ նա ստիպված է լինում հիշել իր անցյալը՝ այն ժամանակները, երբ պատերազմի ընթացքում նա փորձել էր փրկել իր ընտանիքը՝ դիմելով բոլոր հնարավոր միջոցներին։ Սակայն ներկայում նա արդեն պատրաստ է դիմակայել ու պայքարել՝ նույնիսկ ամենաբարդ ու դժվարի իրավիճակներում։

Այս պատմությունը, որը երևում է Քուպար Թամարովի «Հաճի աղան» ստեղծագործությունից, ցուցադրում է համառությունը, փորձառությունը և կյանքի նկատմամբ գիտակցությունը, որը Հաճի աղան ձեռք է բերել երկար տարիների ընթացքում։ Հաճի աղայի կերպարը ներկայացվում է որպես մարդ, ով գիտի, թե ինչպես անցնել կյանքում՝ շատ կարևոր մանրամասներով, բայց նույն ժամանակ պատրաստ է գոնե մի անգամ նահանջել, երբ վտանգը չափազանց մեծ է։

Հարցաշար

Հաճի աղան տագնապի պահին

Հաճի աղան տագնապի պահին արտահայտում է մի մարդու խորն ապրած հոգեկան վիճակ, որը շփոթված է, հուսահատված, բայց միաժամանակ փորձում է պահպանել իր դիրքը՝ արտաքինից չհայտնելով իր խուճապը։ Տագնապի պահին նրա հոգեկան վիճակը թույլ է տալիս գիտակցել իր ուժերի և իշխանության սահմանները, ինչը հատկապես տագնապի ժամանակ կտրուկ դառնում է ակնհայտ։

2. «Հաճի աղան՝ բահի մորուքով և ընկույզի խոշոր աչքերով» արտահայտությունը

Այս արտահայտությունը նկարագրում է Հաճի աղայի արտաքին տեսքը՝ միաժամանակ արտահայտելով նրա խորը ու վտանգավոր բնավորությունը։ Բահի մորուքը ընդգծում է նրա ուժը, պատիվը և ավանդական էությունը, իսկ «ընկույզի խոշոր աչքերը» կարող են խորհրդանշել ուշադրությունը, խորությունը կամ մի տեսակ տառապանքի ներքին արտահայտությունը։ Այն նաև կարող է պատմել նրա շրջապատի նկատմամբ համառ ու ճշգրիտ հայացք ունենալու մասին։

3. Ընտանիքի անդամները, Հաճի աղայի տան բնակիչները

Ընտանիքի անդամները կարող են լինել Հաճի աղայի կինը, զավակները, թոռները կամ այլ հարազատներ։ Նրանք կազմում են նրա հիմնական սոցիալական միջավայրը։ Իսկ Հաճի աղայի տան բնակիչները ներառում են նաև մյուսներին, ովքեր խառնված են նրա առօրյայում՝ հարևանները, ծառայողներ կամ մերձավորներ։ Նրանք իրենց դեր ունեն պատմության մեջ՝ իբրև թե արտաքին ազդեցություն, որը կարող է դրդել կամ մաշել Հաճի աղայի ներսի աշխարհը։

4. «Հաճին նայեց անդամալույծին, բայց չտեսավ նրան»

Այս նախադասությունը ներկայացնում է, թե ինչպես է Հաճի աղան նայում մարդու ցավին ու տառապանքին, սակայն այն չի դիպչում իր ներսում։ Նույնիսկ տեսնելով մյուսի տառապանքը, նա չի կարողանում դա ընդունել կամ մարսել։ Դա նշանակում է, որ Հաճի աղան ընկել է մի վիճակի, երբ իր սեփական ներսը փակված է, իսկ ուրիշի ցավը չհասկացված է մնում։

5. «Ամենապետքական իրերը» արտահայտությունը

Այս արտահայտությունը վերաբերում է այն արժեքներին ու տարրերին, որոնք Հաճի աղայի աշխարհում կարևոր են և իշխանություն հաղորդում։ «Ամենապետքական» ասելով նա առանձնացնում է իր բարոյական ու նյութական աշխարհում շատ բարձր դասված կերտածը՝ իր կարգավիճակն ու ազդեցությունը։ Այդ «ամենապետքական» իրերը, սակայն, չեն կարող փակել իրականությունը կամ վերացնել ներքին ցավը։

6. «Անպետքը»

«Անպետքը» նշանակում է այն, ինչը չի համապատասխանում արժեքներին, բարձր գաղափարներին։ Ամբողջությամբ հակառակ «ամենապետքական» իրերին՝ «անպետքը» կարող է արտահայտել որևէ բան, որն չունի ազնվություն կամ արժանիք՝ որևէ տարր, որը անցնում է հասարակական նորմերից դուրս։

7. Անդամալույծի անձնազոհությունը

Անդամալույծը անհատ է, որն իր կյանքում մեծ զոհողություններ է անում՝ իր մարմնի կամ ներքին ազատության հաշվին։ Նա կարող է մաքուր սրտով զոհվել ուրիշի համար, չնայած սեփական դժվարություններին կամ տառապանքներին։ Նրա մեջ կարող է առկա լինել մի խոր հավատի կամ արժեքի, որ կարող է հանգեցնել անձնազոհության՝ չնայած իրեն տառապանքներ պատճառող պայմաններին։

8. «Քաղաքը տեղից վեր կացել, գնում էր» փոխաբերությունը

Այս փոխաբերությունը ցույց է տալիս մեծ կամ հեղափոխական փոփոխությունների կամ շարժման սկսածը։ Այն պետք է բացատրվի որպես խորհրդանշական քայլ դեպի նոր իրավիճակ՝ խառնաշփոթի կամ փոփոխության նշան։ Քաղաքը վեր կենալը խորհրդանշում է հասարակության շարժումը, փոփոխությունն ու զարգացման անհրաժեշտությունը։

9. Անդամալույծի ճակատագիրը

Անդամալույծի ճակատագիրն անհայտ մնում է, քանի որ նա չի ստացել լիարժեք ճանաչում։ Պատմությունը մնում է բաց՝ այս կերպ համախմբելով այն իդեալը, որ իրական կյանքում ոչ բոլոր մարդիկ ստանում են համարժեք ճանաչում կամ գնահատանք, քանի որ նրանց անձը կամ գործողությունները ոչ միշտ են տեսանելի և ճանաչելի։

10. Հաճի աղայի զղջման պատճառը

Հաճի աղայի զղջումը կարող է բխել այն բանից, որ նա չի եղել բավարար հասկացող կամ ցավի նկատմամբ զգայուն՝ շփոթված իր սեփական ազդեցության մեջ։ Զղջումը գալիս է նրանից, որ նա չի կարողացել փոխել իր ուղին՝ երբ ժամանակն ու հնարավորությունը դեռ եղել են։

11. «Ավելորդ մարդ չկա․ Աստծու աջև հոգին հոգի է» նախադասությունը

Այս նախադասությունը բացատրում է այն, որ ամեն մարդ ունի իր արժեքը, ամեն անհատ ունի իր տեղը։ Տարածքը, ժամանակը և հոգին ունեն յուրահատուկ նշանակություն՝ Աստծու հայացքում, որտեղ ամեն մարդ կարևոր է։

12. Ժողովրդական արտահայտությունները, դարձվածքները, համեմատությունները

• Արտահայտություն՝ «Ոչինչ չի գնալու տեղից» (ինչը նշանակում է, որ ոչինչ չի փոխվում, ծերացել է և կանգնել է ժամանակում)։
• Դարձվածք՝ «Քեզ ձեռքից չեմ թողնելու» (այդինքն՝ վստահություն և հավատարմություն)։
• Համեմատություն՝ «Դրանք, ինչպես արևածագը, անմահ են» (դա ենթադրում է հավերժություն կամ մեծ նշանակություն)։

13. Բարբառային բառեր

• Բարբառային բառեր՝ «հովանավոր» (սպասարկող), «զարթուցիչ» (խանդավառ, աշխուժացնող)։

14. Օտարաբանություններ

• Օտարաբանություններ՝ «թունինգ» (գործի տեխնիկական հղումը, օտար արտահայտություն)։

Այս բոլորը «Հաճի աղայի տունը» պատմվածքում հանդիսանում են յուրահատուկ հորիզոններ, որոնք զարդարում են հերոսների աշխարհը։