Աշխարհագրություն 9

Հայաստանի կարմիր գրքում (Կարմիր գրքույկ) ներկայացված են այն կենդանիները և բույսերը, որոնք վտանգված են և ունեն պահպանման հատուկ առաջնահերթություն։ Ներկայումս Կարմիր գրքում ընդգրկված են բազմաթիվ տեսակներ, որոնք բաժանված են ըստ իրենց պահպանության կարգավիճակի։ Այս գրքում ներկայացված են նաև այն տեսակները, որոնք հնարավոր է արդեն վերացել են Հայաստանի տարածքում։

Կենդանիներ
Հայաստանի կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներից մի քանիսը՝

Արծիվ (Aquila rapax)
Արծիվը հազվագյուտ և պահպանման կարիք ունեցող թռչուն է, որը բնակվում է բարձր լեռնային շրջաններում։

Պետաս (Capra aegagrus)
Սևապատիտ այծը կամ պետասը խոշոր կաթնասուն է, որը հանդիպում է Հայաստանի բարձր լեռներում։

Սավաննայի ընձուղտ (Cervus elaphus)
Այս տեսակը, որն հաճախ հանդիպում է Հայաստանի անտառային և լեռնային տարածքներում, գտնվում է պահպանման վտանգի տակ։

Սապլոդուղ (Testudo graeca)
Սա Հայաստանում հանդիպող հազվագյուտ լապտափակ ճարպնաբազեն է, որը համարվում է խիստ վտանգված։

Թիթեռներ
Օրինակ՝ Argynnis paphia տեսակի թիթեռը, որն հանդիպում է լեռնային և խոտածածկ տարածքներում։

Բույսեր
Հայաստանի կարմիր գրքում գրանցված բույսերից մի քանիսը՝

Շահաթու (Tulipa armena)
Հայկական այս թուլիզն է հազվագյուտ, որի գեղեցիկ ծաղիկները երբեմն կարելի է գտնել միայն լեռնային վայրերում։

Հայկական ոսկրաչափ (Crocus armeniacus)
Սա հազվագյուտ բույս է, որն առաջացնում է գեղեցիկ մանուշակագույն ծաղիկներ և հանդիպում է հատկապես Հայաստանի բարձր լեռներում։

Բալկանյան ավոկադո (Astragalus armeniacus)
Սա մի բույս է, որը բնորոշ է Հայաստանի և հարևան տարածաշրջանների լեռնային տարածքներին։

Եղեգի բույս (Salix alba)
Այս բույսը հազվագյուտ տեսակ է, որն աճում է Հայաստանի խոնավ տարածքներում։

Հայաստանի Կարմիր գրքում նշված կենդանիների և բույսերի վիճակը զգալիորեն բարելավելու համար պահանջվում են ակտիվ պահպանման միջոցառումներ, այդ թվում՝ դրանց բնաբնակավայրերի պաշտպանությունը, թրեխամշակման բարելավումը և ոչ պահպանվող տեսակների վերարտադրությունը։

Աշխարհագրություն 9

1.ՀՀ օգտակար հանածոների քարտեզ-նշել հետևյալ օգտակար հանածոների հանքավայրերը. ոսկի, պղինձ, մոլիբդեն, երկաթ, տուֆ, հանքային ջրեր:
2.ՀՀ գետային ցանցի քարտեզ-նշել հետևյալ գետերի անունը, երկարությունը, ակունքն ու գետաբերանը-Ախուրյան, Քասախ, Հրազդան Արփա, Որորտան, Ողջի, Փամբակ, Ձորագետ, Դեբեդ, Աղստև:
3.ՀՀ ռելիեֆի քարտեզ-նշել
ա) հետևյալ լեռնաշղթաները. Վիրահայոց, Բազումի, Փամբակի, Գուգարաց, Արեգունու, Սևանի և Արևելյան Սևանի, Վայքի, Զանգեզուրի.
բ) հետևյալ հրաբխային լեռնավահանները. Եղնախաղի, Ջավախքի, 4.Արագած, Գեղամա, Վարդենիսի, Սյունիքի:
Նշել ՀՀ լանդշաֆտները- առանձնացնելով տվյալ լանդշաֆտին բնորոշ բուսական ու կենդականական աշխարհը, կլիմայական պայմանները, հողերը, տարածման բարձրությունները:

1

2.

Աշխարհագրություն 9




1.Ուրվագծային կամ թվային քարտեզի վրա նշել ՀՀ հարևան երկրներն ու նրանց հետ ունեցած ՀՀ սահմանների երկարությունը:
2.Թվային քարտեզի վրա նշել ՀՀ տարածքի հեռավորությունը (ուղիղ գծով) Սև ծովից, Միջերկրական ծովից, Կասպից ծովից և Պարսից ծոցից:
3.Բնութագրեք ՀՀ աշխարհագրական դիրքը դիտարկելով այն տնտեսական, քաղաքական և կլիմայական տեսանկյուններից:
4.Նշեք 5 երկիր, որոնց աշխարհագրական դիրքը նման է ՀՀ աշխարհագրական դիրքին: