Առաջին մակարդակ

Ձևակերպել Ջոուլ-Լենցի օրենքը։

Գրի՛ր Ջոուլ-Լենցի օրենքի մաթեմատիկական արտահայտությունը:

Ինչպե՞ս է արտահայտվում էլեկտրական հոսանքի աշխատանքի բանաձևը:

Ինչպիսի՞ միավորներով է չափվում աշխատանքը:

Ինչպե՞ս է արտահայտվում հոսանքի հզորության բանաձևը:

Ի՞նչ միավորներով է չափվում հզորությունը:

Ո՞ր հոսանքն ունի ավելի մեծ հզորություն՝ 220 Վ լարման տակ գործող 5 Ա հոսանքը, թե՞ 110 Վ լարման տակ գործող 10 Ա հոսանքը:

Երկրորդ մակարդակ

1․Ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի 100 վ-ում 25 Օմ դիմադրություն ունեցող մետաղե պարույրում, եթե այն միացված է 120 Վ լարման ցանցին:

Q=(4.8)^2×25×100=23.04×25×100=57,600Ջ

Այսպիսով, 100 վայրկյանում արձակվող ջերմության քանակը կլինի 57,600 ջուլ (Ջ).

2․ Ջեռուցիչ տարրի դիմադրությունը 200 Օմ է, նրանով անցնող հոսանքի ուժը՝ 0.6 Ա:

Ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի նրանում 10 վ-ի ընթացքում:

3․ Շղթայի տեղամասում միմյանց հաջորդաբար միացված են R₁=20 Օմ և R₂=80 Օմ դիմադրություններով ռեզիստորներ: Տեղամասի ծայրերում լարումը 200 Վ է: 2 րոպեի ընթացքում ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի հաղորդիչներից յուրաքանչյուրում:

Q=(2)^2×20×120=4×20×120=9600Ջ

(2)^2×80×120=4×80×120=38,400Ջ

ռեզիստորում կանցնի 9600 ջուլ ջերմություն, ռեզիստորում կանցնի 38,400 ջուլ ջերմություն:

4․ Նույն չափերի 0.1 Օմ⋅մմ²/մ  տեսակարար դիմադրությամբ երկաթե և 1.1 Օմ⋅մմ²/մ տեսակարար դիմադրությամբ նիքրոմե հաղորդալարերը միացված են շղթային հաջորդաբար: Ինչի՞ է հավասար նույն ժամանակամիջոցում առաջին և երկրորդ հաղորդալարերում անջատված ջերմաքանակների հարաբերությունը:

5․ Էլեկտրական արդուկի 0.017 Օմ⋅մմ²/մ տեսակարար դիմադրությամբ պղնձե  սնուցող հաղորդալարի երկարությունը 2 մ է, լայնական հատույթի մակերեսը՝ 1.5մմ²։ Որքա՞ն ջերմաքանակ կանջատվի այդ հաղորդալարում 10 րոպեի ընթացքում, եթե շղթայում հոսանքի ուժը 3 Ա է:

(3)^2⋅22.67⋅600=9⋅22.67⋅600=122,010Ջ

ընթացքում պղնձե սնուցող հաղորդալարում կանցնի 122,010 ջուլ ջերմություն։

6․ Բնակարանի տաքացման համար օգտագործվող 100 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական ջերմատաքացուցիչը  նախատեսված է 3.5 Ա հոսանքի ուժի համար: Որքա՞ն էներգիա կծախսի այդ ջերմատաքացուցիչը 5 ժամ անընդհատ աշխատելու դեպքում:

(3.5)^2⋅100⋅18,000

12.25⋅100⋅18,000=12.25⋅1,800,000=22,050,000

5 ժամ անընդհատ աշխատելու ընթացքում ջերմատաքացուցիչը կծախսի 22,050,000 ջուլ (Ջ) էներգիա:

7․ Նկուղում էլեկտրական լամպը մոռացել էին անջատել: Որքա՞ն աշխատանք էր իզուր կատարվել 10 ժամում, եթե լամպը միացված էր 127 Վ լարման ցանցին և նրանով անցնող հոսանքի ուժը 0.8 Ա էր:

127⋅0.8⋅36,000=101.6⋅36,000=3,654,000Ջ

10 ժամվա ընթացքում կատարված իզուր աշխատանքը (էլեկտրական էներգիան), երբ լամպը մնացել է միացված, հավասար է 3,654,000 ջուլ (Ջ):

8․ 30 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական փոշեկուլը միացրեցին 120 Վ լարման ցանցին: Որքա՞ն աշխատանք կկատարի նրանում հոսանքը 8 րոպեի ընթացքում:

42×30×480=16×30×480=230400ջ

աշխատանքը, որը կկատարվի 8 րոպեի ընթացքում, հավասար կլինի 230400 ջոուլ։աշխատանքը, որը կկատարվի 8 րոպեի ընթացքում, հավասար կլինի 230400 ջոուլ։

9․ Էլեկտրական մսաղացի տեղեկագրում գրված է 127 Վ և 2.5 Ա: Որքա՞ն է նրա էլեկտրաշաժիչի հզորությունը:

127×2.5=317.5վատ

Այսպիսով, էլեկտրաշաժիչի հզորությունը 317.5 վատ է։

10․ 9 Վ լարման և 1 Ա հոսանքի ուժի դեպքում ռադիոընդունիչի մարտկոցի լիցքավորումը տևեց 1 ժամ:

Որոշե՛ք հոսանքի կատարած աշխատանքը այդ ընթացքում:

Պատմվածք խոսեի սանդալներ

ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆ
Պատմությունը բարության, սիրո և ինքնազոհողության կարևորության մասին է։ Խոսեն, չնայած իր աղքատ ու դժվար պայմաններին, սրտացավություն է դրսևորում՝ սանդալը տալով մեկ ուրիշ երեխայի։ Նրա անշահախնդիր արարքը բերում է անսպասելի օրհնություններ և փոխում թե՛ իր, թե՛ շրջապատողների վերաբերմունքը։ Պատմությունը ընդգծում է, որ նույնիսկ ամենափոքր բարությունը կարող է մեծ ազդեցություն ունենալ:

Ինչպես է կոչվել հին ժամանակ ամանորյա

Հին ժամանակներում ամանորյա տոնակատարությունները Հայաստանի տարբեր տարածաշրջաններում ունեցել են տարբեր անուններ, որոնցից որոշները սերտորեն կապված են տարբեր կրոնական կամ ժողովրդական սովորույթների հետ:

1. Սուրբ Ծնունդ – Հայկական ավանդույթի համաձայն, Սուրբ Ծնունդը միշտ եղել է հնում ամանորյա տոնակատարության հիմնական մասը, քանի որ հայերը դեռ վաղ քրիստոնեական ժամանակաշրջանից սկսել են տոնել այս տոնը, որը համընկնում է հունվարի 6-ին։
2. Սուրբ Աստվածածին – Հին ժամանակներում Սուրբ Ծնունդը հաճախ համադրվում էր նաև Սուրբ Աստվածածնի տոնի հետ, որն առանձնահատուկ նշանակություն ուներ Հայաստանում։
3. Նոր տարի – Հայոց հին ավանդույթներում նաև նշվում էր Նոր տարվա սկիզբը, որին հաջորդում էին տարբեր տոնախմբություններ, սակայն հին հայերը հիմնականում նշել են Սուրբ Ծնունդը, քանի որ դա ավելի կարևոր նշանակություն էր ունեցել։

Ինչ է ամանոր

Նոր տարին՝ որպես տոն, շեշտակիորեն կապված է ժամանակի անցման հետ՝ տարեսկզբի տոնախմբությունների, առօրյա կյանքից դադարելու ու նորից սկսելու ավանդույթներով: Նոր տարին խորհրդանշում է ոչ միայն ժամանակի շրջադարձը, այլև նոր հնարավորություններ, փոփոխություններ ու թարմ սկիզբներ:

Նոր տարվա նշանակությունը

1. Ժամանակի փոփոխություն: Նոր տարին մթնոլորտ ստեղծում է անցյալից ապագա անցնելու համար: Սա նշանակում է, որ տարին ավարտվում է, և սկսվում է նոր շրջան, որը կարող է բերել նոր հնարավորություններ ու նպատակներ: Սա նաև մարդու ներքին վերափոխման ու նոր սկսելու անհրաժեշտության խորհրդանիշ է:
2. Ապագայի հույս: Նոր տարին նոր երազանքներ, նպատակներ ու հույսեր է ներշնչում: Սկսվում է նոր ճանապարհ, որն կարող է հանգեցնել ավելի լավ և ավելի երջանիկ ապագայի:
3. Ժողովրդական ավանդույթներ: Աշխարհի տարբեր ժողովուրդների մոտ Նոր տարին նշվում է տարբեր ավանդույթներով: Հաճախ դա նշում է նաև բնական շրջադարձի՝ դեկտեմբերի 31-ից հունվարի 1-ին անցումը, ինչն ունի խորը խորհրդանշական նշանակություն՝ ինչպես ժամանակի, այնպես էլ տարվա եղանակների փոփոխությունը:
4. Ընդմիջում ու տոնախմբություն: Նոր տարին հաճախ նշվում է հանգստյան օրերին, և դա հնարավորություն է տալիս մարդկանց մի փոքր դադար առնելու աշխատանքից և ընդգրկվելու տոնակատարություններում, ընտանեկան հավաքույթներում կամ սոցիալական միջոցառումներում:

Հայկական ավանդույթները

Հայաստանի բնակիչները տարիներ շարունակ Նոր տարվա տոնը նշում են իրենց հատուկ ավանդույթներով: Նախկինում, հայկական տոնացույցում Նոր տարին տարբեր ժամանակներում էր նշվում, բայց այսօր ամենատարածվածը հունվարի 1-ն է, որ համընկնում է միջազգային Նոր տարվա տոնակատարությանը:

• Սուրբ Ծնունդ և Նոր տարի: Հայկական ավանդույթով Սուրբ Ծնունդը ու Նոր տարին նշվում են հունվարի 6-ին: Հավատում են, որ այս օրը շնորհիվ է Աստծո ծնունդի և հոգևոր վերածնունդի:
• Տոնական սեղան: Նոր տարվա երեկոյան հայկական սեղանին սովորաբար են լինում պլավ, քաթը, խոզի միս և տարբեր մթերքներ, որոնք խորհրդանշում են առատություն և բարեկեցություն:
• Սիմվոլիկ պտուղներ և նվերներ: Նոր տարվա ժամանակ հայերը հաճախ իրար նվերներ են տալիս, իսկ տոնական սեղանների վրա դրվում են մեղր, ընկույզ, դարեհ, գազար ու նարինջ, որոնք խորհրդանշում են կյանքում քաղցրություն, առատություն ու բարօրություն:

Եվրոպական երկրներում որ որերնեն նոր տարին

Եվրոպական երկրներում Նոր տարվա տոնը նշվում է տարբեր օրերով՝ կախված թե ինչպիսի տոնածեսներ ու ավանդույթներ ունեն։ Ավելի կոնկրետ, շատ երկրներ հետևում են միջազգային տոնացույցին՝ հունվարի 1-ին, բայց որոշ երկրներում տոնի նշումը կապված է նաև դավանական, պատմական կամ կալենդարային տարբերությունների հետ:

1. Հունվարի 1 (միջազգային Նոր տարի)

Եվրոպայի շատ երկրներում Նոր տարին նշվում է հունվարի 1-ին, որը համարվում է համաշխարհային Նոր տարվա սկիզբը, և այդ օրը տոնակատարություններն ու բացօթյա միջոցառումները տարածված են։ Այս օրը կիրառվում է գրեթե բոլոր եվրոպական երկրներում, այդ թվում՝

• Անգլիա
• Ֆրանսիա
• Գերմանիա
• Իտալիա
• Սպանիա
• Պորտուգալիա
• Նորվեգիա
• Շվեդիա
• Դանիա
  և այլ երկրներ։ Այս տոնը շատ տարածված է, ու այն նշվում է խոշոր փառատոներով, գիշերային հանդիպումներով, խարույկներով, համերգներով ու միջավայրի փոփոխությամբ:

2. Սուրբ Ծնունդը (Դեկտեմբեր 25)

Նմանապես, Եվրոպայում շատ երկրներ նշել են Սուրբ Ծնունդը՝ դեկտեմբերի 25-ին, որը կիսում է Նոր տարվա տոնակատարությունը։ Այս տոնը հատկապես կարևոր է քրիստոնյա երկրներում։ Օրինակ՝

• Հունաստան
• Պոլանդիա
• Իտալիա
• Լեհաստան
• Չեխիան
  կիրառում են Սուրբ Ծնունդը՝ որպես մի քանի օր տևող տոնակատարություն, և այն համարվում է Նոր տարվա նախօրեին կամ հետագայում:

3. Սուրբ Սիլվեստրի տոն (Դեկտեմբեր 31)

Շատ երկրներում, հատկապես գերմանախոս երկրներում, կարևոր է Սուրբ Սիլվեստրի օրը (հունվարի 1-ից առաջ՝ դեկտեմբերի 31-ին), որը Նոր տարվա գիշեր է։ Այս օրը տոնվում է որպես տարվա ավարտ, և փառատոներին մասնակցելու ավանդույթը շատ տարածված է։
Սուրբ Սիլվեստրը տոնվում է մի շարք եվրոպական երկրներում, ինչպիսիք են՝

• Ավստրիա
• Գերմանիա
• Շվեյցարիա
• Լյուքսեմբուրգ
• Բելգիա
  Եվ այդ օրը մեծ համերգներ, կրակոտ շոուներ, տոնավաճառներ ու գիշերային հանդիսություններ են կազմակերպվում։

4. Օրթոդոքսական Նոր տարի (Հունվարի 7)

Օրթոդոքսական եկեղեցիներն ու նրանց հետևորդները, որոնք օգտագործում են հին-Julian կալենդարը, նշում են Նոր տարին հունվարի 7-ին։ Սա վերաբերում է այնպիսի երկրներին, ինչպիսիք են՝

• Ռուսաստան
• Ուկրաինա
• Սերբիա
• Մոլդովա
• Բուլղարիա
• Հունգարիա
  Որոշ այլ երկրի բնակչություն ևս նշում է այս օրվան որպես Նոր տարվա սկիզբ։ Այստեղ նշվում է Սուրբ Ծնունդը հունվարի 7-ին՝ հունվարի 1-ը համարվում է Սուրբ Ծննդի նախօրեն։

5. Նոր տարվա տոնակատարություններն այլ օրերին

Եվրոպական որոշ երկրներում կան նաև հատուկ ավանդական տոնակատարություններ, որոնք կապված են Նոր տարվա հետ, բայց չեն համընկնում հունվարի 1-ին կամ հունվարի 7-ին: Օրինակ՝

Կար մի աղջիկ: Ամբողջ օրը նա սրինգ էր նվագում: Երբեմն այնքան արտասովոր էր լինում նրա նվագը, որ անցորդները կանգնում ու լսում էին:Աղջիկը նվագում էր երկնքի մաքրության, օվկիանոսի խորության, անտառի թարմության, մարդկանց և նրանց ցանկությունների, նրանց զգացմունքների ուժգնության և անկայունության մասին: Մի խոսքով` այն մասին, թե ինչպես էր ինքը պատկերացնում կյանքը: Սակայն մի օր մարդիկ սկսեցին պատմել նրան այն մասին, որ կյանքում ամեն ինչ բոլորովին էլ այնպես չէ, ինչպես ինքն է պատկերացնում: Եվ հենց որ նա հավատաց մարդկանց, սրինգը դադարեց նվագել:

— Ինչո՞ւ չես ուզում նվագել, սրինգ, – հարցրեց տրտմած աղջիկը:

— Ոչ թե ես չեմ ուզում նվագել, դու այլևս չես լսում ինձ, – տխուր պատասխանեց սրինգը և լռեց:Աղջիկը նստեց աթոռին և լաց եղավ: Ինչպե՞ս ապրել առանց սրինգի, չէ՞ որ դա միակ բանն էր, որ ինքը կարող էր անել:

— Մի տխրիր, – ասաց սրինգը, – դու դեռ լսո՞ւմ ես ինձ:

— Այո, – ասաց աղջիկը` ափով սրբելով արցունքները:

— Դե ուրեմն, կենտրոնացիր: Այս Սբ. Ծննդյան տոնին քո առջև կբացվի երկու աշխարհ. Աշխարհ` ուրիշ մարդկանց աչքերով և աշխարհ` քո աչքերով: Սակայն ապագա կյանքի համար դու պետք է ընտրես դրանցից մեկը: Եթե դու նախընտրես աշխարհն ուրիշ մարդկանց աչքերով, կդառնաս ունկնդիր, և քո կյանքի աղբյուրը միշտ կենտրոնացած կլինի ուրիշների կարծիքների վրա: Իսկ եթե նախընտրես աշխարհը քո աչքերով, ապա հնարավոր է, որ կրկին լսես ինքդ քեզ և կրկին նվագես: Սակայն ստիպված կլինես այլևս ոչ ոքի չլսել և անգամ` չսխալվել:

— Օ, որքան լուրջ է այդ ամենը, – ասաց աղջիկը և արագ վեր կացավ աթոռից:

Մի քանի օր անց եկավ Սբ. Ծննդյան տոնը: Տնեցիները հավաքվեցին հյուրասենյակում, սկսեցին քննարկել ինչ-որ բաներ, կատակել, վիճել: Սակայն աղջիկը նրանց չէր լսում: Նա խորհում էր, թե երկու աշխարհներից ո՞րն ընտրել: Եվ հանկարծ սեղանի շուրջ հավաքվածներից մեկը բարձրաձայն ասաց. «Ես չեմ կարող գրել այնպիսի պիեսներ, ինչպիսիք գրել է Շեքսպիրը: Սակայն իմ առավելությունն այն է, որ ես կարող եմ գրել իմ պիեսները»: Մեծահասակները ծիծաղեցին, իսկ աղջիկը պապանձվեց, որովհետև հասկացավ, որ յուրաքանչյուր մարդու առավելությունն այն է, որ միայն ինքն է այդպիսին: Եվ ինչ-որ վառ և արտասովոր բան ստեղծելու համար բոլորովին էլ պետք չէ լսել այլ մարդկանց, որովհետև յուրաքանչյուր մարդ ինքնին հրաշք է, և այդ հրաշքը թաքնված է հենց իր մեջ: Պարզապես շատերը ժամանակավորապես մոռացել են այդ մասին, և ահա` չգիտեն ինչ անել` ուրիշների խորհուրդներին հետևելուց բացի: Աղջիկը դուրս վազեց սենյակից, վերցրեց սրինգը, վերադարձավ հյուրասենյակ և բարձրացավ աթոռին:

— Ուշադրություն եմ խնդրում: Հիմա ես ձեզ համար կնվագեմ:

Մեծահասակները ժպտացին, ծափահարեցին: Ահա թե ինչ արտասովորն է իրենց դուստրը: Ինչ ինքնավստահորեն է պահանջում ուշադրություն իր հանդեպ, անգամ աթոռի վրա բարձրացավ: Իսկ երբ աղջիկը սկսեց նվագել, մեծահասակները լռեցին: Նրանց մտքով էլ չէր անցնում, որ այդ Սբ. Ծննդյան տոնին իրենց տանը տեղի էին ունենում իրական հրաշքներ: Հրաշքներ` իրենց աղջկա աչքերով:

Երկրորդ տարին է արդեն, ինչ նա շաբաթը երեք անգամ հաճախում է մարզումների:

.Այս նախադասության մեջ երկրորդ բառը ցույց է տալիս թվային կարգ, իսկ երեք բառը՝ քանակ: Դրանք թվականներ են:
Կան թվային իմաստ արտահայտող այլ խոսքի մասեր ևս, ինչպես՝ տասնյակ, եռակի, հազարավոր, շատ, այդքան, քանի, հինգանոց, եռակողմ: Սակայն սրանք թվականներ չեն: Մեր նախադասության մեջ գործածված թվականները կարող են գրվել նաև թվերով՝  2-րդ, 3, իսկ վերը նշված բառերը թվերով արտահայտվել չեն կարող:

.Առարկաների թիվ կամ թվային կարգ ցույց տվող բառերը կոչվում են թվականներ:
Թվականները լինում են երկու տեսակի` քանակական և դասական:

Թվականների գործածությունը գոյականաբար
Թվականները նախադասության մեջ սովորաբար լինում են գոյականական անդամի լրացում, սակայն հաճախ ածականների նման կարող են գործածվել գոյականաբար: Այդ դեպքում թվականը հանդես է գալիս գոյականին բնորոշ պաշտոններով, քանի որ իր մեջ պարունակում է այն գոյականի իմաստը, որը նախադասության մեջ չի նշվում կամ չի կրկնվում, բայց իմաստով հասկացվում է: Նման կիրառության մեջ թվականը կարող է գոյականի նման հոդ ստանալ և հոլովվել:

Օրինակ
Իմ մարզիկները լավ են պատրաստվել. երեքից էլ գոհ եմ: Քսանյոթերորդը մեր բնակարանն է:

Թվականների գրությունը
Բարդ և բարդածանցավոր թվականներն իրենց կազմությամբ կցական կամ հարադիր բարդություններ են:

Կցական բարդություններ են այն բոլոր թվականները, որոնք կազմված են տասնավորից ու միավորից՝  11 -ից մինչև 99-ը:  Այս թվականների բաղադրիչները գրվում են միասին:

Հարադիր բարդություններ են 100-ից բարձր բոլոր թվականները, 100,1000 և ավելի բարձր թիվ ցույց տվող թվականների բաղադրիչները գրվում են առանձին՝ չորս հազար, հարյուր քսանվեց:

Դասական թվականները կազմվում են բացարձակ թվականներին ավելացնելով  -րորդ  կամ —երորդ  վերջածանցները. երկու, երեք, չորս թվականներին ավելացվում է -րորդ,  ինչպես՝ երկրորդ, երրորդ, չորրորդ, բոլոր մյուս թվականներին` — երորդ ածանցը, ինչպես՝ հինգերորդ, վեցերորդ, քսաներորդ, երեքհարյուրերորդ և այլն:

Դասական թվականները կազմվում են՝  2,3,4   բացարձակ թվականներին ավելացնելով -րորդ, մնացածներին՝  —երորդ  վերջածանցները:

Երեսուն թվականը գրվում է ր-ով, քառասուն-ը՝ ռ-ով: 9-ը միշտ գրվում է երեք տառով՝  ինն  կամ ինը: 80-ի ճիշտ ձևն է՝ ութսուն:

Տասը թվականի ը հոդը բառակազմության մեջ փոխվում է ն-ի՝ տասնչորս:

Թվականները կարող են արտահայտվել հայերեն այբուբենի տառերով` նրանց թվական արժեքի համապատասխան` Ա (1 կամ 1-ին), Բ (2 կամ 2-րդ), ժ (10 կամ 10-րդ), ԺԴ (14 կամ14-րդ), Ճ (100 կամ100-րդ) Ռ (1000 կամ1000-րդ)  և այլն:

Գործնական աշխատանք
1.Բերված բառերից ո՞րը թվական չէ:

մեկ չորրորդ զույգ քսաներորդ

«Մեկ չորրորդ» արտահայտությունը ցույց է տալիս մասնիկը, բայց չի վերաբերում կոնկրետ թվի:
«Զույգ» բառը բացատրում է երկու միավորի միասնությունը, բայց չի արտահայտում կոնկրետ թիվ:

2. Բերված բառերից ո՞րն է թվական:

յոթական եռակի ոչ մի

3. Բերված տառակապակցություններից յուրաքանչյուրի դիմաց գրի՛ր թվային արժեքը (բառերով): 

1.  ՔՅԿէ — 

2.  ԾԸ — 

4.Հետևյալ թվերը արտահայտի՛ր տառակապակցությամբ՝ ըստ տառերի թվային արժեքի: Գրի՛ր մեծատառերով:

1. 1769-

2. 48-

3. 207-

1769
1-ին տառը՝ Ր (178)
7-րդ տառը՝ Թ (19)
6-րդ տառը՝ Ո (19)
9-րդ տառը՝ Ի (10)

1769-ը ստանում ենք՝ ՐԹՈԻ:

48
4-րդ տառը՝ Դ (4)
8-րդ տառը՝ Չ (12)

48-ը ստանում ենք՝ ԴՉ:

207
2-րդ տառը՝ Բ (2)

5.Հետևյալ թվականներից ո՞րն է սխալ գրված:

հարյուրմեկ, իններորդ, միլիոն, տասնհինգ

5.Հետևյալ նախադասությունից դո՛ւրս գրիր այն թվականը, որը գործածված է գոյականաբար: 

Այդ գիտնականը վարժ խոսում էր երեսունինը լեզվով, մասնակի տիրապետում տասնմեկին:

Երեսունինը» թիվը գործածվում է որպես ներքին թիվ (հետևյալ գոյացում).

6.Տվյալ նախադասություններից յուրաքանչյուրից դո՛ւրս գրիր գոյականաբար գործածված թվականները, որոշի՛ր դրանց առումը: Առում չունենալու դեպքում վանդակում գրի՛ր՝ չունի:

1. Առաջին հարկի բարձրությունը հասնում էր երեսուն մետրի, երկրորդ հարկի բարձրությունը՝ քսանի:

2. Այդ գիտնականը մասնակի տիրապետում էր տասնմեկ լեզվի, վարժ խոսում էր երեսունիննով:

Թվականը՝ 1. 

, առումը՝ դասական

, առումը՝ քանակական

1. Առաջին նախադասությունից գոյականաբար գործածված թիվը «երեսուն» է (երեսուն մետրի բարձրություն), քանի որ այն նշում է մետրի քանակը։

Առումը՝ «առում ունի», քանի որ դա կշռադատման կամ չափման միավոր է։

2. Երկրորդ նախադասությունից գոյականաբար գործածված թիվը «տասնմեկ» է (տասնմեկ լեզվի), քանի որ այն վերաբերում է լեզուների քանակին։

Առումը՝ «առում ունի», քանի որ դա ընդգծում է լեզուների քանակը։

3. Երրորդ նախադասությունից գոյականաբար գործածված թիվը «երեսունինը» է (երեսունիննով լեզվով խոսելը), քանի որ այն վերաբերում է լեզուներին, որոնք գիտնականը տիրապետում է։

7.Տրված նախադասություններից յուրաքանչյուրից դո՛ւրս գրիր գոյականաբար գործածված թվականները, որոշի՛ր դրանց հոլովը: 

1. Սյուները քսանչորսն են. դրանց բարձրությունը երեսուն մետր է:

2. Սենյակներից երրորդում չորս պահարան կար:

Թվականը՝ 1. 

, հոլովը՝ 2.  

, հոլովը՝

1. Առաջին նախադասություն՝
   • Գոյականաբար գործածված թիվը՝ «քսանչորս» (սյուների քանակը):
   • Հոլովը՝ նշական (ռեգիստրային), քանի որ այն պետք է հոլովվի որպես «քսանչորս», չի ենթարկվում հոլովների փոփոխության։
   • Երրորդ նախադասություն:
     • Գոյականաբար գործածված թիվը՝ «երրորդ» (սենյակի համար):
     • Հոլովը՝ բառահյուսական հոլով (երրորդ՝ ի՛նքը, հավաստված ըստ լեզվի)

8.Տրված թվականները գրի՛ր բառերով:

19 

108

19 — տասնինը
108 — հարյուր ութ

9. Դո՛ւրս գրել տեքստում եղած թվականները, որոշե՛լ գրության
ձևը (արաբական թվանշաններով, այբուբենի տառերով և այլն)։ Թվականները
գրել բառերով և նշե՛լ տեսակները։ Դո՛ւրս գրել նաև թվականներով
կազմված բառերը (գոյական, ածական)։

Զվարթնոց. Վաղարշապատի Ս. Գրիգոր. վաղ միջնադարի հայկական ճարտարապետության
հուշարձան Արարատյան դաշտում՝ Էջմիածնից 3 կմ հարավ։
Ըստ հայ պատմիչների վկայության և պահպանված հունարեն արձանագրության՝
կառուցել է Ներսես Գ Իշխանցի (Շինող) հայոց կաթողիկոսը, և նրա գահակալության
տարիներից էլ՝ 641-661, արտածվում է Զվարթնոցի կառուցման ժամանակը։
Ըստ Մովսես Կաղանկատվացու՝ Զվարթնոցը օծվել է 652-ին։ Թ. Թորամանյանի
կարծիքով շինարարությունը սկսվել է 643-ին և հիմնականում ավարտվել 652-ին։
Զվարթնոցը կանգուն է եղել մինչև X դ. վերջը. ավերման պատճառի մասին մեզ
հայտնի պատմական աղբյուրները լռում են։ Ըստ պեղված նյութերի՝ նախքան
Զվարթնոցը այստեղ եղել են հնագույն և IV-V դդ. կառույցներ։ Տեղանքի ցածրիկ,
շրջանաձև բլրակը պարագծով շրջապատված է յոթաստիճան բազմանիստ հենապատով
(բացի հարավարևմտյան մասից, ուր պալատն է)՝ կազմելով սալահատակ
պատվանդան, որի կենտրոնում կառուցվել է տաճարը։ 1905-ին Թ. Թորամանյանը
ստեղծեց Զվարթնոցի գիտական վերակազմությունը։ Ըստ պահպանված
հատակաձևի և այդ վերակազմության՝ կառույցի ծավալատարածական հորինվածքի
կորիզը քառակոնքն է, որը ցածում շրջապատված է երկհարկ պարարկյալ
սրահով (տրամագիծը՝ 35,75 մ), իսկ վերևում՝ կիպ պարփակված գլանային պատով։
Կիսագմբեթ, հիմնական առանցքներով խաչաձև տեղադրված 4 կոնքերը
միմյանց են կապվում բարդ կտրվածքի, զանգվածեղ, վերևում կամարակապ մայր
մույթերով՝ գմբեթակիր քառակուսին, որից անցումը թմբուկի բոլորակին իրականացված
է առագաստների միջոցով։ Կոնքերը, բացի արևելյանից, որը հոծ է և ամփոփում
է բեմը, իրենց ստորին մասում սյունակազմ են (6-ական սյուն, տրամագիծը՝
0,6 մ)։ Սյուներն ավարտվում են կողովաձև, խոյազարդ խոյակներով և
միմյանց կապվում կամարներով։
Ըստ «Հայկական սովետական հանրագիտարանի»

10. Գրե՛լ բառերով։
9, 12, 99, 50, 60, 70, 80, 100, 1938, II, III, IV,  54, 847, 6985, 12546, 68, 95, 15, 58, 697, 89։

9 — ինը
12 — տասներկու
99 — ինսուն ինը
50 — հիսուն
60 — վաթսուն
70 — թաթսուն
80 — ութսուն
100 — հարյուր
1938 — հազար իննսունութ
II — երկրորդ
III — երրորդ
IV — չորրորդ
54 — հիսուն չորս
847 — ութ հարյուր քառասունյոթ
6985 — վեց հազար ինը հարյուր ութսուն հինգ
12546 — տասներկու հազար հինգ հարյուր քառասունվեց
68 — վաթսուն ութ
95 — ինսունհինգ
15 — տասնհինգ
58 — հիսուն ութ
697 — վեց հարյուր իննսուն յոթ
89 — ութսունինը

 11.Ո՞ր շարքի բոլոր թվականներն են կազմությամբ պարզ
(արմատական):
1. տասնինը, երեսուն, ինը
2. քառասուն, մեկ, հազար
3. յոթ, միլիարդ, հարյուր
4. տասը, երկու, տասնմեկ
5. ինը, միլիարդ, քսանչորս
6. տասնութ, քսանութ, հարյուր
7. տասնմեկ, երեսուն, երեք
8. տասը, երկու, տասնմեկ

• 1-ին շարքը՝ ինը
• 2-րդ շարքը՝ մեկ
• 3-րդ շարքը՝ յոթ
• 4-րդ շարքը՝ երկու
• 5-րդ շարքը՝ ինը
• 6-րդ շարքը՝ չունի պարզ թվեր
• 7-րդ շարքը՝ երեք
• 8-րդ շարքը՝ երկու

12. .Քանակական թվականները դարձրեք դասական՝ երեք, երկու, տասնհինգ, վաթսունմեկ, քսանյոթ, չորս, իննսունինը, հարյուր հինգ:

5. .Գրեք յուրաքանչյուր թվականից երկուական օրինակ:

Քանակական-
Դասական-
Բաշխական-
Կոտորակային-

Դո՛ւրս գրել տեքստում եղած թվականները, որոշե՛լ գրության
ձևը (արաբական թվանշաններով, այբուբենի տառերով և այլն)։ Թվականները
գրել բառերով և նշե՛լ տեսակները։ Դո՛ւրս գրել նաև թվականներով
կազմված բառերը (գոյական, ածական)։

Զվարթնոց. Վաղարշապատի Ս. Գրիգոր. վաղ միջնադարի հայկական ճարտարապետության
հուշարձան Արարատյան դաշտում՝ Էջմիածնից 3 կմ հարավ։
Ըստ հայ պատմիչների վկայության և պահպանված հունարեն արձանագրության՝
կառուցել է Ներսես Գ Իշխանցի (Շինող) հայոց կաթողիկոսը, և նրա գահակալության
տարիներից էլ՝ 641-661, արտածվում է Զվարթնոցի կառուցման ժամանակը։
Ըստ Մովսես Կաղանկատվացու՝ Զվարթնոցը օծվել է 652-ին։ Թ. Թորամանյանի
կարծիքով շինարարությունը սկսվել է 643-ին և հիմնականում ավարտվել 652-ին։
Զվարթնոցը կանգուն է եղել մինչև X դ. վերջը. ավերման պատճառի մասին մեզ
հայտնի պատմական աղբյուրները լռում են։ Ըստ պեղված նյութերի՝ նախքան
Զվարթնոցը այստեղ եղել են հնագույն և IV-V դդ. կառույցներ։ Տեղանքի ցածրիկ,
շրջանաձև բլրակը պարագծով շրջապատված է յոթաստիճան բազմանիստ հենապատով
(բացի հարավարևմտյան մասից, ուր պալատն է)՝ կազմելով սալահատակ
պատվանդան, որի կենտրոնում կառուցվել է տաճարը։ 1905-ին Թ. Թորամանյանը
ստեղծեց Զվարթնոցի գիտական վերակազմությունը։ Ըստ պահպանված
հատակաձևի և այդ վերակազմության՝ կառույցի ծավալատարածական հորինվածքի
կորիզը քառակոնքն է, որը ցածում շրջապատված է երկհարկ պարարկյալ
սրահով (տրամագիծը՝ 35,75 մ), իսկ վերևում՝ կիպ պարփակված գլանային պատով։
Կիսագմբեթ, հիմնական առանցքներով խաչաձև տեղադրված 4 կոնքերը
միմյանց են կապվում բարդ կտրվածքի, զանգվածեղ, վերևում կամարակապ մայր
մույթերով՝ գմբեթակիր քառակուսին, որից անցումը թմբուկի բոլորակին իրականացված
է առագաստների միջոցով։ Կոնքերը, բացի արևելյանից, որը հոծ է և ամփոփում
է բեմը, իրենց ստորին մասում սյունակազմ են (6-ական սյուն, տրամագիծը՝
0,6 մ)։ Սյուներն ավարտվում են կողովաձև, խոյազարդ խոյակներով և
միմյանց կապվում կամարներով։
Ըստ «Հայկական սովետական հանրագիտարանի»

2. Գրե՛լ բառերով։
9, 12, 99, 50, 60, 70, 80, 100, 1938, II, III, IV,  54, 847, 6985, 12546, 68, 95, 15, 58, 697, 89։

Ստորև ներկայացված են թվերի թարգմանությունները բառերով:

• 9՝ ինը
• 12՝ տասներկու
• 99՝ իննսուննոց
• 50՝ հիսուն
• 60՝ վաթսուն
• 70՝յոթանասուն
• 80՝ութսուն
• 100՝հարյուր
• 1938՝մեկ հազար ինը հարյուր երեսունութ
• II՝երկրորդ
• III՝երրորդ
• IV՝չորրորդ
• 54՝հիսունչորս
• 847՝երեք հարյուր քառասունյոթ
• 6985՝վեց հազար ինը հարյուր ութսունհինգ
• 12546՝տասներկու հազար հինգ հարյուր քառասունվեց
• 68՝վաթսունութ
• 95՝իննսունհինգ
• 15՝տասնհինգ
• 58՝հիսունութ
• 697՝վեց հարյուր իննամյոթ
• 89՝ութսունինը

3.Ո՞ր շարքի բոլոր թվականներն են կազմությամբ պարզ
(արմատական):
1. տասնինը, երեսուն, ինը
2. քառասուն, մեկ, հազար
3. յոթ, միլիարդ, հարյուր
4. տասը, երկու, տասնմեկ
5. ինը, միլիարդ, քսանչորս
6. տասնութ, քսանութ, հարյուր
7. տասնմեկ, երեսուն, երեք
8. տասը, երկու, տասնմեկ

1. տասնինը, երեսուն, ինը — ինը պարզ է, իսկ տասնինը և երեսուն կազմված են այլ թվերից:
2. քառասուն, մեկ, հազար — մեկ և քառասուն պարզ են, սակայն հազար կազմված է:
3. յոթ, միլիարդ, հարյուր — յոթ պարզ է, բայց միլիարդ և հարյուր կազմված են:
4. տասը, երկու, տասնմեկ — երկու պարզ է, բայց տասը և տասնմեկ կազմված են:
5. ինը, միլիարդ, քսանչորս — ինը պարզ է, սակայն միլիարդ և քսանչորս կազմված են:
6. տասնութ, քսանութ, հարյուր — տասնութ և քսանութ կազմված են, իսկ հարյուր ևս:
7. տասնմեկ, երեսուն, երեք — երեք պարզ է, բայց տասնմեկը և երեսունը կազմված են:
8. տասը, երկու, տասնմեկ — երկու պարզ է, բայց տասը և տասնմեկը կազմված են:

Պարզ (արմատական) թվերը միայն մի փոքրաթիվ ընտրանքներից են:

Պարզ թվերը՝

• 1-ին շարքում՝ ինը
• 2-րդ շարքում՝ մեկ
• 3-րդ շարքում՝ յոթ
• 4-րդ շարքում՝ երկու
• 5-րդ շարքում՝ ինը
• 6-րդ շարքում՝ ոչինչ
• 7-րդ շարքում՝ երեք
• 8-րդ շարքում՝ երկու

4. .Քանակական թվականները դարձրեք դասական՝ երեք, երկու, տասնհինգ, վաթսունմեկ, քսանյոթ, չորս, իննսունինը, հարյուր հինգ:

1. երեք → երրորդ
2. երկու → երկրորդ
3. տասնհինգ → տասներորդ
4. վաթսունմեկ → վաթսունմեկերորդ
5. քսանյոթ → քսանյոթերորդ
6. չորս → չորրորդ
7. իննսունինը → իննսունիններորդ
8. հարյուր հինգ → հարյուրհինգերորդ

Այսպիսով, ձեր թվերը դառնում են դասական հետևյալ կերպ.

5. .Գրեք յուրաքանչյուր թվականից երկուական օրինակ:

երեք → երրորդ, երրորդերկու → երկրորդ, երկրորդտասնհինգ → տասներորդ, տասներորդվաթսունմեկ → վաթսունմեկերորդ, վաթսունմեկերորդքսանյոթ → քսանյոթերորդ, քսանյոթերորդչորս → չորրորդ, չորրորդիննսունինը → իննսունիններորդ, իննսունիններորդհարյուր հինգ → հարյուրհինգերորդ, հարյուրհինգերորդ

1Որոշեք x-ը, եթե x շաբաթ = 13 օր + 230 + 60րոպ ա) 2, բ) 4, գ) ոչ մեկը:

Եկեք լուծենք խնդիրը:

Մեզ տրված է, որ
𝑥
x շաբաթ = 13 օր + 230 + 60 րոպե:

Նախ, մատակարարենք, թե որքան րոպե է կազմում 1 շաբաթը:
1 շաբաթ = 7 օր, ուստի

1
շաբաթ
=
7
×
24
×
60
 րոպե
=
10080
 րոպե
1շաբաթ=7×24×60 րոպե=10080 րոպե
Հիմա եկեք համեմատենք տրված ժամանակահատվածը (13 օր + 230 րոպե + 60 րոպե):
13 օր =
13
×
24
×
60
=
18720
 րոպե
13×24×60=18720 րոպե

230 րոպե + 60 րոպե = 290 րոպե:

Եվ այսպես, ընդհանուր ժամանակը կլինի:

18720
+
290
=
19010
 րոպե
18720+290=19010 րոպե
Այժմ գտնենք
𝑥
x-ը՝ բաժանելով ստացված րոպեները 1 շաբաթվա րոպեների թվին:
𝑥
=
19010
10080
≈
1.885
x=
10080
19010

≈1.885
Քանի որ պատասխաններից ոչ մեկը չի համընկնում այս արդյունքին (2 կամ 4), ճիշտ պատասխանն է՝ գ) ոչ մեկը

2. Որոշեք բնական թվերի՝ V և ռացիոնալ թվերի՝ Q բազմությունների հng 9,6 + 1 NUQ միավորումը.

w) NUQ=Z.P) NUQ = Q.9) NUQ = R:

w)
𝑁
𝑈
𝑄
=
𝑍
NUQ=Z:
𝑍
Z-ը ամբողջ թվերի բազմությունն է, բայց մենք այստեղ չենք խոսում այդ բազմության մասին, ուստի այս տարբերակը ճիշտ չէ:
P)
𝑁
𝑈
𝑄
=
𝑄
NUQ=Q: Դա ճիշտ տարբերակն է, քանի որ
𝑉
∪
𝑄
=
𝑄
V∪Q=Q, իսկ
𝑁
𝑈
𝑄
NUQ նշանակում է
𝑉
∪
𝑄
V∪Q, այսինքն՝ ռացիոնալ թվերի բազմություն:
𝑁
𝑈
𝑄
=
𝑅
NUQ=R:
𝑅
R-ը իրական թվերի բազմությունն է, որը ընդգրկում է ռացիոնալ և անռացիոնալ թվերը, բայց դա լրացուցիչ է, այստեղ մենք միայն ռացիոնալ թվերին ենք վերաբերում, ուստի սա ճիշտ չէ:
Ճիշտ պատասխան

3. Որոշեք x-ը, եթե հայտնի է, որ A և B բազմությունների միավորման տարրերի թիվը հավասար չէ միավորվող բազմությունների տարրերի թվերի գումարին. A = {1,x,3}, B = {2}:

w) x = 1, p) x = 3,q) x = 2:

Եթե A և B բազմություններում կա ընդհանուր տարր, ապա դրանց միավորման տարրերի թիվը կլինի փոքր, քան ∣A∣+∣B∣|A| + |B|∣A∣+∣B∣:

• Եթե x=2x = 2x=2, ապա A և B բազմությունները կունենան ընդհանուր տարր՝ 2:
  • Այդ դեպքում A∪B={1,2,3}A \cup B = \{1, 2, 3\}A∪B={1,2,3}, և ∣A∪B∣=3|A \cup B| = 3∣A∪B∣=3:
    • Ահա այսպիսով, ∣A∪B∣=3|A \cup B| = 3∣A∪B∣=3, որը տրվում է ∣A∣+∣B∣=4|A| + |B| = 4∣A∣+∣B∣=4-ի տարբերությունից:

Այս դեպքում իրականում ∣A∪B∣≠∣A∣+∣B∣|A \cup B| \neq |A| + |B|∣A∪B∣=∣A∣+∣B∣, քանի որ 3 ≠ 4, այդպիսով լուծումն այն է, որ x=2x = 2x=2:

Պատասխան. q) x = 2.

4. Պարզեցրեք — (- z+ 3) + (- z+ 7) արտահայտությունը.



w) 4, p) 2z+4,q) -4:

Միավորենք նմանատիպ անդամները:
𝑧
−
𝑧
+
(
−
3
+
7
)
=
0
+
4
=
4
z−z+(−3+7)=0+4=4
Ուստի, արտահայտության պարզեցումը հավասար է 4:

Պատասխան՝ w) 4.

5. y+ (-13,5) = 6,5



w) 29, p) 20, q) 7:

Այժմ լուծենք
𝑦
y-ի համար. Սկզբից գումարենք 13.5 երկու կողմերից:
𝑦
=
6.5
+
13.5
y=6.5+13.5
Որպես արդյունք ստանում ենք.
𝑦
=
20
y=20
Պատասխան՝ p) 20.

6.  (y+67,3) + 32,7 < 102

ш) у > 2, р) у = 2,q) y < 2:

Այժմ նվազեցնենք 100 երկու կողմերից:
𝑦
<
102
−
100
y<102−100
𝑦
<
2
y<2
Հետևաբար, պատասխանն է q) y < 2:

10 պատվիրանները, որոնք հայտնի են նաև որպես «Տիրոջ պատվիրաններ», խոշորագույն բարոյական և կրոնական կանոններ են, որոնք, ըստ Եհովայի և քրիստոնեական դավանանքների, տրվել են Աստծո կողմից Իսրայելի ժողովրդի առաջնորդ Մովսեսին Սինայի լեռան վրա: Դրանք նկարագրված են Եկեղեցու հին կտրվածքների մեջ՝ Ելից 20 գլխում և Տեմիմ 5 գլխում:

10 պատվիրանները՝ ըստ Ելից գրքի:

1. Մի ունենաք այլ աստվածներ, բացի ինձանից: Աստված է ստեղծել աշխարհը, և նրան պետք է միայն մաքուր հավատարմություն ու ծառայություն:
2. Մի պատրաստեք քանդված պատկերներ: Պատվիրանն ասում է, որ չպետք է ստեղծել կամ երկրպագել կուռքերի ու ստվերային պատկերների:
3. Մի օգտագործեք Տիրոջ անունը անարգանքով: Աստծո անունը չի կարելի վերցնել դատական կամ այլ բանում անարգելու նպատակով:
4. Հիշիր շաբաթը և պահիր այն: Դրանով հատուկ նշվում է շաբաթ օրը՝ հանգստանալու և Աստծո հետ հարաբերություն կառուցելու ժամանակ:
5. Հարգիր քո հորը և մորը: Այս պատվիրանը կարևորում է ընտանեկան հարգանքը և խնամքի պատասխանատվությունը:
6. Մի սպանես: Խորհուրդ է տրվում մահացու հանցանքներից խուսափել, ինչպես նաև արյունահեղությունից և բարկությունից:
7. Մի մեղանչես կինը քո հոր կամ մոր հետ: Այս պատվիրանը վերաբերում է ընտանիքի բարոյական սկզբունքներին և հավատարիմ լինելու պարտականությանը:
8. Մի գողանաս: Մի խլիր ուրիշների ունեցվածքը, պահիր ազնվությունը:
9. Մի սուտ վկայություն տաս քո եղբոր դեմ: Խրախուսվում է ազնվությունը և ճշմարտությունը, հատկապես, երբ խոսքը վերաբերում է այլ մարդկանց:
10. Մի ցանկանաս քո հարևանի ամուսինը կամ ունեցվածքը: Այս պատվիրանը կոչ է անում բացասական ցանկություններից ու շփոթանքներից զերծ մնալ:

• Պատմվածքներին վերաբերող առաջադրանքների փաթեթ1․1.Հեղինակների՝ Խորխե Բուկայի, Օսկար Ուալդի և Նար-Դոսի մասին  մասին հետաքրքիր փաստեր գտիր համացանցից և տեղադրիր քո բլոգում։
• Օսկար Ուալդը և Նար-Դոսը երկու շատ հայտնի գրողներ են, բայց նրանց միջեւ կան որոշ հետաքրքիր կապեր ու անհատականությունները տարբեր էին։ Ահա մի քանի հետաքրքիր փաստեր նրանց մասին:
  Օսկար Ուալդի մասին:
  Բառարանային հանճար: Ուալդը հայտնի է իր արտահայտություններով, որոնք բազմաթիվ անգամ цитируются: Նրա ամենահայտնի խոսքերից մեկն է. «Ես չեմ կարողանում ապրել առանց գրականության, բայց ես նաև կարող եմ ապրել առանց գրքերի»:
  Ազատությունը և նրա գրքերը: Ուալդը բացահայտորեն ամաչեց իր աշխարհիկ կյանքից և հեղինակական վաստակից: Նրա հայտնի գործերից մեկը «Դորիան Գրեյի դիմանկարը» (The Picture of Dorian Gray) քննարկում է մարդկային բարոյականության և սոցիալական նորմերի թեմաները։
  Ազատություն և բանտ: Ուալդը ձերբակալվեց բեսթսելարի բռնության և սոցիալական տարբերությունների պատճառով՝ 1895 թվականին։ Նա անցավ 2 տարվա բանտ, որտեղ նրա միակ ընկերն ու գրողը մնաց իր սեփական սրտի տառապանքը։
  Նար-Դոսի մասին:
  Հայաստանը՝ իր արվեստի կենտրոն: Նար-Դոսը հայ գրող է, ով իր գրականությամբ և արվեստով ներգրավեց աշխարհին։ Նա համարում էր, որ գրականությունը միայն հայերի համար չէ, այլ նաև մեծ ազդեցություն ունի համաշխարհային մշակույթի վրա։
  Անվանումը: Նար-Դոսը իր անունը փոխել էր հենց ինքն իրեն: Նրա իրական անունը Հովհաննես Ղազարյան էր, իսկ Նար-Դոսը պարզապես նրա գրական псевդոնիմն էր։
  Ավելի մոտ ապրել: Նար-Դոսը իր կյանքի մեծ մասն անցկացրել է Ֆրանսիայում, որտեղ հրատարակվել են նրա գրքերը։ Նա դարձել էր Հայաստանի և ֆրանսիական մշակույթի միջակայքում միացուցիչ գրող։
• 2․ Վերլուծիր երեք պատմվածքները՝ արտահայտելով քո վերաբերմունքը, գտիր թեմայի և ասելիքի նմանություններն ու տարբերությունները, գրիր նաև երեք պատմվածքներին բնորոշ ոճերի մասին։
• 3․ Պատմվածքներից առանձնացրու այն տողերը, մտքերը, որոնք կարևորում ես, քեզ մտածել են տալիս։
• 5․Ի՞նչ գիտես Սուրբ Պետրոսի մասին։  Գիտե՞ս արդյոք Քրիստոսի 12 առաքյալներին։
• Սուրբ Պետրոս
  Սուրբ Պետրոսը, իբրև քրիստոնեական եկեղեցու մեծագույն սրբերից մեկը, եղել է Հիսուս Քրիստոսի 12 առաքյալներից մեկը և առաջին Պապը (Ռոմա քաղաքի կաթողիկե եկեղեցու առաջնորդը): Նրա իրական անունը Սիմոն էր, բայց Հիսուս նրան անվանեց Պետրոս (հունարեն «Πέτρος», «արագ» կամ «քար»), որն արտահայտում է հավատքի և ուժի համբավը։ Սուրբ Պետրոսը համարվում է Քրիստոսի ամենամեծ աջակիցներից մեկը, ով միշտ կողքին էր՝ Հիսուսի գործերում և ուսմունքներում: Նա նաև հայտնի է իր թերությունների և մեղքերի պատճառով, քանի որ երեք անգամ հերքեց Հիսուսին, բայց Հիսուսը նրան forgiving բանեցրեց և պատվիրեց, որ նա լինի Եկեղեցու «քարը»:
  Պետրոսը ղեկավարել է քրիստոնեական համայնքը Ռոմայում, որտեղ նաև վախճանվել է մարքիս և խաչված՝ իր հավատքի համար։ Նրա կտակները շատ կարևոր են քրիստոնեական եկեղեցու հիմնադրման համար։ Սուրբ Պետրոսը որպես «Կրիստոսի ժառանգորդ»՝ դարձել է բոլոր Պապերի նախորդը։
  Քրիստոսի 12 առաքյալները
  Հիսուս Քրիստոսի 12 առաքյալները, որոնք նրա հետևորդներն էին և տարածում էին քրիստոնեական ուսմունքը, հետևյալն էին.
  Պետրոս (Սիմոն) — Հիսուսի գլխավոր առաքյալներից և առաջին Պապը։
  Անդրեաս (Պետրոսի եղբայրը) — Առաջին, որ Հիսուսին հետևեց։
  Հակոբոս Զեբեդեյի որդի — Կենտրոնական դերը խաղաց Քրիստոսի առաքյալների շարքում։
  Յոհաննես (Հակոբոսի եղբայրը) — Հիսուսի մոտիկ ընկերներից և «սիրելի աշակերտ»։
  Ֆիլիպոս — Քրիստոսի ուսմունքները տարածողներից։
  Բարտոլոմեոս (Նաթանաել) — Հիսուսի կողմից մեծ գնահատանքի արժանացած աշակերտ։
  Մատթեոս (առաքյալ) — Մաքսատախտի աշխատող, ապա Հիսուսի հետևորդ։
  Թադեոս (Լեաբեոս) — Ինքնությունը հայտնի չէ շատ մանրամասներով։
  Տոմաս — Հայտնի է իր կասկածներով և հայտնի՝ «կասկածող Թոմաս»։
  Հակոբոս Ալփեոսի որդի — Հիսուսի երկրորդ «Հակոբոսը»։
  Սիմոն Կանանացին — Հիսուսի համախոհներից։
  Յուդա Իսկարիոտ — Նա դավաճանեց Հիսուսին՝ մատնեց նրան 30 արծաթով։
• 6․Թվարկիր՝ Աստծո տասը պատվիրաններից քանիսը գիտես։
• 1.Մի ունենաք այլ աստվածներ, բացի ինձանից: Աստված է ստեղծել աշխարհը, և նրան պետք է միայն մաքուր հավատարմություն ու ծառայություն:
• 2.Մի սուտ վկայություն տաս քո եղբոր դեմ: Խրախուսվում է ազնվությունը և ճշմարտությունը, հատկապես, երբ խոսքը վերաբերում է այլ մարդկանց:
• 3.Մի գողանաս: Մի խլիր ուրիշների ունեցվածքը, պահիր ազնվությունը:
• 4.Հարգիր քո հորը և մորը: Այս պատվիրանը կարևորում է ընտանեկան հարգանքը և խնամքի պատասխանատվությունը:
• 5.Մի սպանես: Խորհուրդ է տրվում մահացու հանցանքներից խուսափել, ինչպես նաև արյունահեղությունից և բարկությունից:
• 7․Քո երևակայությամբ 7-10 նախադասությամբ նկարագրիր Դատաստանի տունը։
• Դատաստանի տունը բարձր է, մեծ և խորհրդանշական, գտնվում է քաղաքի կենտրոնում՝ իր սև քարերով և բարձր դռներով, որոնք կարծես լինում են անցում դեպի մի այլ աշխարհ:
• 8․Պատմվածքներից դուրս գրիր անհասկանալի բառերը, հնաբանություններն ու բարբառայնությունները, բացատրիր բառարանով։
• 9․Ձեզանից շատերն այս պահին կարդում են տարբեր գրքեր, հետաքարքիր նյութեր, լսում են հոգեհարազատ երաժշտություն, գրեք, պատմեք, ներկայացրեք դրանք ձեր բլոգներում։

1. Դո՛ւրս գրել անձնական դերանունները և որոշե՛լ դրանց
դեմքը, թիվը, հոլովը։
Ես եմ, դու ես, ես ու դու
Գիշերում այս դյութական,
Մենք մենակ ենք – ես ու դու.
Ես էլ դու եմ. ես չըկամ…
Կապույտ երկնքի ոսկեղե՛ն աստղեր,
Ձեր հեռվից դուք միշտ տեսնում եք նրան.
Ասացե՛ք, արդյոք նա էլ թախծո՞ւմ էր,
Արդյոք տրտո՞ւմ էր նա էլ ինձ նըման։
Խորհրդագետնե՛ր, դուք տեսնում եք միշտ.
Արդյոք մենա՞կ էր նա էլ ինձ նըման,
Թե՛ ընկեր գտած ժպտում էր անվիշտ
Եվ փայփայում էր և սիրում նրան։
Խորհրդագետնե՛ր, դուք ժպտում եք լուռ,
Դուք լուռ ժպտում եք իմ ցավի վրա.
-Նա, քեզ մոռացած, վաղուց ամենուր
Ծաղրում է քո խենթ խոսքերը հիմա…

Դո՛ւրս ենք գրում անձնական դերանունները և որոշում դրանց դեմքը, թիվը, հոլովը:

1. Ես — դեմք՝ առաջին, թիվ՝ մեկ, հոլով՝ բայահոլով.
2. Դու — դեմք՝ երկրորդ, թիվ՝ մեկ, հոլով՝ բայահոլով.
3. Ես ու դու — դեմք՝ առաջին և երկրորդ, թիվ՝ երկու, հոլով՝ հոլովյալ.
4. Մենք — դեմք՝ առաջին, թիվ՝ բազմակերտ, հոլով՝ նախադասության.
5. Դուք — դեմք՝ երկրորդ, թիվ՝ բազմակերտ, հոլով՝ բայահոլով.
6. Նա — դեմք՝ երրորդ, թիվ՝ մեկ, հոլով՝ հոլով.
7. Նրանք — դեմք՝ երրորդ, թիվ՝ բազմակերտ, հոլով՝ բայահոլով.

2. Գտնե՛լ, թե որ հատվածներում նշված հոլովով անձնական
դերանուններ կան։
Ուղղական
1.Կյանքիս բերքն ու բարին ես ցրեցի լրիվ
Հողի նման բարի, հողի նման….
2. Իմ սերունդն ամբողջ եղյամի մեջ է.
Նշանակում է ցրտեր են եղել….
3. Ես լուռ կարդում եմ գիրը քարերի
Եվ քարանում եմ քարե բառերից….
Սեռական
1.Թափառում ենք փողոցներում՝
Ես քո սիրով, դու՝ ուրիշի
2. Արշալույսից մինչ երեկո ես լսեցի քամուն.
Նա ուռենու շրշյուն բերեց իմ հեռավոր ձորից:

3. Ես չեմ ուզում աշխարհից բազում գանձեր ու երազ,
Միայն երգն այս սիրավետ ու իմ սիրտը հասկանաս…
Տրական
1.Ինձ փոխանցեցին ծիծաղի մի լաթ,
Որ տխրությունից իմ հոգին սրբեմ ։
2. Գնացքը սողաց մթին ձորից,
Ինձ էլ վերցրեց, ճչաց, գնաց…
3. Կնայի քեզ երկնքից մի գունատ լուսին,
Կիջնի ահա երեկոն, գիշեր կլինի…
 3. Դո՛ւրս գրել ցուցական դերանունները, որոշե՛լ թիվը և
հոլովը (չհոլովվող դերանունների դեպքում նշել չթեքվող լինելը)։
Գագիկ թագավորի ծառաները պալատի առաջ մի օձ են տեսնում, որը անհանգիստ գետնին էր քսում եղջյուրները։ Թագավորը կարգադրում է կտրել օձի եղջյուրները։ Դրանից հետո օձը հանգստանում է և գոհ հեռանում։ Ժամանակ անց նա նորից երևում է պալատի մոտ և բերանից մի կորիզ գցելով՝ անհայտանում է։ Գագիկի հրամանով կորիզը տնկում են և հետևում նրան։ Ամռանը այդ կորիզից մի հսկայական կլոր պտուղ է աճում։ Փորձելու համար մի կտոր տալիս են ուտելու մերձիմահ ծերուկի։ Սա անմիջապես կազդուրվում է ու երիտասարդանում։ Գագիկն իր պալատականների հետ վայելում է պտուղի մնացած մասը և նույնպես կազդուրվում ու երիտասարդանում։ Դրանից հետո այդ պտուղի անունը դնում են չմեռուկ, որը, բերանից բերան անցնելով, դառնում է ձմերուկ։ Արամ Ղանալանյանի «Ավանդապատում» գրքից ( Սա ժողովրդական ստուգաբանություն է. Հրաչյա Աճառյանն իր «Հայերեն արմատական բառարանում»
ձմերուկ բառը համարում է ձմեռն բառից կազմված (որպես զովացնող)։
 4. Գտնե՛լ փոխադարձ դերանունները։
Կախարդական մի շղթա կա երկնքում՝
Անրերևույթ, որպես ցավը խոր հոգու,
Իջնում է նա հուշիկ, որպես իրիկուն՝
Օղակելով լույս աստղեցը մեկմեկու։
Մեղմ գիշերի գեղագանգուր երազում
Այն աստղերը, որպես մոմեր սրբազան,
Առկայծում են կարոտագին երազուն՝
Հավերժաբար իրար կապված և բաժան։
Ես ու դու էլ շղթայված ենք իրարու,
Կարոտավառ երազում ենք միշտ իրար,
Միշտ իրար հետ, բայց միշտ բաժան ու հեռու
Աստղերի պես և՛ հարազատ, և՛ օտար…

5. Դո՛ւրս գրել դերանունները և խմբավորե՛լ ըստ տեսակների։ Հոլով, թիվ կամ դեմք ունեցող դերանունների դեպքում նշե՛լ դրանք։
Մկան թագավորը հրաման է տալիս, կանչում իր մոտ չղջիկին և ասում. «Ա՛յ
անպիտան, դու մուկ ես, ո՞ւր ես թաքնվում, ինչի՞ տուրք չես տալիս»։ Չղջիկը բաց
է անում թևերը և ասում. «Ես ինչի՞ պիտի տուրք տամ քեզ, չե՞ս տեսնում սրանք.
Ես թռչուն եմ, ես որտեղի՞ մուկն եմ»։ Մկան թագավորը գրում է թռչունների
թագավորին, թե այս տեսակ մի թռչուն կա. ինչի՞ դու նրանից տուրք չես վերցնում։
Թռչունների թագավորը սա որ լսում է, կանչում է չղջիկին, ասում. «Թե որ թռչուն
ես, մեր օրենքը ինչի՞ ես խախտում, ինչի՞ տուրք չես տալիս»։ Չղջիկը բաց է անում
բերանը, ցույց տալիս ատամները և ասում. «Ես մուկ եմ, թռչունը բա ատամներ
կունենա՞»։ Թռչունների թագավորը մնում է շվարած, գլուխը կորցրած։ Այսպես
չղջիկը, երկուսին էլ խաբելով, մինչև հիմա էլ իր համար հանգիստ ապրում է
առանց տուրք տալու։
Արամ Ղանալանյանի «Ավանդապատում» գրքից
 6. Դո՛ւրս գրել անձնական դերանունները. կազմե՛լ նախադասություններ՝ գործածելով այդ դերանունները։
Իրար, այսչափ, նրանք, ոմն, ուրիշ, մենք, յուրաքանչյուրը, ինքը, նույնպիսի,
ամեն ինչ, ողջ, իրենք, ոչինչ, դա, ամբողջ, սա, միմյանց, ոչ մեկը, ոչ ոք, դուք,
ամենքը, մեկմեկու:
7. Դո՛ւրս գրել ցուցական դերանունները. կազմե՛լ նախադասություններ՝ գործածելով այդ դերանունները։
Ոմն, այսչափ, ինչ-որ, դրա, մենք, յուրաքանչյուրը, ինքը, նույնպիսի, ամեն
ինչ, ողջ, իրենք, ոչինչ, դա, ամբողջ, սա, միմյանց, ոչ մեկը, ոչ ոք, դուք, մյուս,
ամենքը, միևնույն:
 8. Ո՞ր շարքի բոլոր դերանուններ են ցուցական:
1. ողջ, ամբողջ, միևնույն, ամենայն
2. համայն, սույն, միևնույն, ինչ
3. այսպես, այդպես այնպես, որքան
4. սա, դա, նույնտեղ, այնչափ
 9. Ո՞ր շարքի բոլոր դերանուններ են որոշյալ:
1. միմյանց, յուրաքանչյուր, ինչ, երբ
2. ամեն ինչ, համայն, ամեն մի, ողջ
3. որտեղ, քանի, ինչպես, ինչու
4. իրար, որերորդ, քանիսը, այլ

10. Ո՞ր շարքի բոլոր դերանուններ են հարաբերական:
1. ով, ինչ, երբ, սույն
2. ողջ, քանի, ինչու, որ
3. որտեղ, քանի, ինչպես, ինչու
4. իրար, որերորդ, քանիսը, այլ

Կորիզավոր (էուկարիոտ) և անկորիզ (պրոկարիոտ) բջիջների տարբերությունները հիմնականում վերաբերում են բջջի կառուցվածքի և գործառույթների ոլորտներին: Ստորև ներկայացված են դրանց հիմնական տարբերությունները.

1. Կորիզ

• Կորիզավոր բջիջներ (էուկարիոտներ) ունեն կորիզ՝ արտաքին պատնեշով (կորիզապաստառ) առանձնացված:
• Անկորիզ բջիջներ (պրոկարիոտներ) չունեն կորիզ՝ իրենց գենետիկական նյութը գտնվում է բջջի ցիտոպլազմայում:

2. Գենետիկական նյութ

• Կորիզավոր բջիջներ ունեն մոնո-կողմանի գենոմ, որը գտնվում է կորիզում՝ մանրէական քրոմոսոմների տեսքով:
• Անկորիզ բջիջներ ունեն պարզ գենետիկական նյութ՝ միաբառարանական դեօքսի ռիբոնուկլեաթթու (ԴՆԹ), որը չի կապված ոչ մի պատյանով:

3. Բջջի կառուցվածք

• Կորիզավոր բջիջներ ունեն բջջի բոլոր համակենտրոն բաղադրիչները՝ բջջի պատ, բջջի երկբառարանական, միաբառարանային միացումներով գենետիկորեն կոնտրոլած ամբողջ մարմին: