Author: artavazdmkrtchyan

Թումանյան նախագիծ

1.Արեգ Թումանյանի «գողությունը»

Արեգ Թումանյանի «գողությունը» թերևս մի առավել հետաքրքիր ստեղծագործություն է, որի մեջ արտացոլվում է սուր սոցիալական քննադատություն։ Այս ստեղծագործությունը մի պատմություն է ներկայացնում, որտեղ պարզվում է, թե ինչպես մի մարդ փորձում է գտնել արդարություն իր կյանքում, երբ գողություն է տեղի ունենում։ Գրքում խոսվում է բարոյականության, արժեքների և անձի խղճի մասին, երբ մի մասնավոր գործողություն ազդեցություն է ունենում անձի և հասարակության վրա։

2. Ավետիք Իսահակյանի անհանգստությունը

Ավետիք Իսահակյանի «Անհանգստությունը» ստեղծագործությունը վերաբերում է նրա հոգևոր ներաշխարհի և մարդու էության, նրա ներքին անհանգստությունների մասին։ Իսահակյանը հաճախ իր ստեղծագործություններում անդրադառնում է կյանքի անորոշությանը, մղումներին և անհանգստություններին, որոնք մարդը հաղթահարում է կամ փորձում հասկանալ։

«Անհանգստությունը» առանձնանում է իր խորությամբ, որտեղ հեղինակը քննարկում է մարդու էությունը, նրա ներսում տիրող անպայմանության, վախերի և կյանքի անորոշության զգացողությունները։ Գրքում զգացվում է բնության և մարդու հարաբերությունների քննումը՝ ինչքան էլ անհանգստությունն ու իրողությունները ազդեն մարդուն, նրա հոգևոր աշխարհի վրա։

3. Թումանյանի սրտի տեղաշարժը

Թումանյանի «Սրտի տեղաշարժը» ստեղծագործությունը ստեղծվել է որպես ներշնչված մի շարք մտածումների ու ինքնաքննության արդյունք։ Պատմվածքում Թումանյանը փորձում է պատկերել սրտի ու հոգու վիճակը, երբ մարդը փորձում է իր ներսում գտնել հարմոնիա ու հավասարակշռություն՝ կյանքի բարդությունների և խառնաշփոթության մեջ։

Այս ստեղծագործությունը նույնպես անդրադառնում է այն թեմաներին, ինչպիսիք են մարդու խորին, անձնական աշխարհը, ներքին խառնաշփոթը, սրտի ու մտքերի «տեղաշարժը», որը հաճախ բացատրվում է որպես հուզական անկայունություն կամ հոգեկան խառնաշփոթ։

Թումանյանը այստեղ չնայած ներքին պայքարի պատկերներին, մշտապես մնում է այնպիսի մի հեղինակ, ով գտնում է բաներ, որոնք գուցե թե հուշում են կյանքի մեծ արժեքները՝ նույնիսկ հակասական, բարդ պահերին։

4. Ի կատար ածված կամքը

«Ի կատար ածված կամքը» թումանյանական ստեղծագործություն է, որը կենտրոնացած է մարդու կամքի ու նրա կատարած գործողությունների միջև կապի վրա։ Պատմվածքում Թումանյանը ներկայացնում է այնպիսի կերպարներ, որոնք կռվում են իրենց ներսում՝ ստուգելու, թե ինչպիսի ազդեցություն ունեն նրանց որոշումները ու գործողությունները՝ կապված իրենց կամքի ուժի հետ։

«Ի կատար ածված կամքը» շատ հստակ հարցադրում է անում մարդու ընտրությունների, դրանց հետևանքների և այդ ընտրությունների խաչմերուկներում խեղճացող հոգու մասին։ Թումանյանն այստեղ ցանկանում է ցույց տալ, որ երբ մարդն իրականացնում է իր կամքը՝ առանց նախապես մտածելու կամ գիտակցելու դրա հետևանքները, երբեմն այդ գործողությունները կարող են բերել անհանգստության, վրդովմունքների կամ նույնիսկ ցավի։

Թումանյանը փորձում է նաև անդրադառնալ մարդկային անկեղծության և էթիկական հարցերին՝ բերելով այն մտավարժությունը, թե ինչպես մարդը պետք է իր կամքը «համակարգի» և հասկանա, թե որն է իսկապես ճիշտ կամ դրական որոշումը։

Կենսաբանություն 9

Ամփոփիչ հանձնարարություն՝

1․Նկարագրել ին՞չ է գենոտիպը, ֆենոտիպը, դոմինատ և ռեցեսիվ գեները,բերել  օրինակներ։
1. Գենոտիպ

Գենոտիպը օրգանիզմի գենետիկական նյութի ամբողջությունն է, որը ստացվում է ծնողներից։ Այն պարունակում է բոլոր գեներն ու ալելները, որոնք որոշում են օրգանիզմի ժառանգական հատկությունները։

Օրինակ՝ մարդու արյան խմբի համար պատասխանատու գեների համակցությունը (A, B, O) կազմում է գենոտիպը։ Եթե մարդն ունի գեներ IAIB, ապա նրա գենոտիպը կոդավորում է AB արյան խումբ։

2. Ֆենոտիպ

Ֆենոտիպը օրգանիզմի արտաքին կամ ներքին հատկանիշների ամբողջությունն է, որը ձևավորվում է գենոտիպի և շրջակա միջավայրի ազդեցության արդյունքում։

Օրինակ՝ մարդու աչքերի գույնը, մազերի տեսակը, բույսերի բարձրությունը, կենդանիների մորթու գույնը։

3. Դոմինանտ գեներ

Դոմինանտ գեները գենետիկական հատկություններն արտահայտող ավելի ուժեղ գեներն են, որոնք ճնշում են ռեցեսիվ (թույլ) գեների ազդեցությունը։ Դրանք նշվում են մեծատառով (A, B, D):

Օրինակ՝

  • Դարչնագույն աչքերի գենը (B) դոմինանտ է կապույտ աչքերի գենի (b) նկատմամբ։ Եթե մարդն ունի BB կամ Bb գենոտիպ, ապա նրա աչքերը կլինեն դարչնագույն։
  • Բարձր հասակը (T) դոմինանտ է ցածր հասակի (t) նկատմամբ։ Եթե բույսն ունի TT կամ Tt, այն կլինի բարձր։

4. Ռեցեսիվ գեներ

Ռեցեսիվ գեները թույլ գեներ են, որոնք արտահայտվում են միայն այն դեպքում, երբ առկա են զույգի երկու օրինակները (հոմոզիգոտ վիճակում՝ aa, bb, tt):

Օրինակ՝

Ցածր հասակի գենը (t) ռեցեսիվ է, ուստի բույսը կլինի ցածր, եթե նրա գենոտիպը tt է։

Կապույտ աչքերի գենը (b) ռեցեսիվ է, ուստի աչքերը կլինեն կապույտ միայն bb գենոտիպի դեպքում։

2․Նկարագրել ժառանգականության և փոփոխականության դերը օրգանիզմների զարգացման պրոցեսում և էվոլյուցիայում։

Ժառանգականություն

Ժառանգականությունը օրգանիզմների հատկությունն է, որի միջոցով նրանք ծնողներից ստանում են գենետիկական տեղեկատվություն և փոխանցում այն իրենց սերունդներին։

Դերը զարգացման մեջ

  • Ապահովում է օրգանիզմների նմանությունը իրենց նախնիների հետ։
  • Երեխաները ստանում են իրենց ծնողների հատկանիշները (օրինակ՝ մազերի գույն, աչքերի գույն, մկանային կառուցվածք)։
  • Պահպանում է տեսակային առանձնահատկությունները, ինչը թույլ է տալիս սերունդներին պահպանել իրենց կենսաբանական գործառույթները։

Դերը էվոլյուցիայի մեջ

  • Օգնում է տեսակներին պահպանել և փոխանցել հաջողված գենետիկական հատկանիշները։
  • Առանց ժառանգականության չէր լինի բնական ընտրություն, քանի որ բարենպաստ փոփոխությունները չէին կարող փոխանցվել հաջորդ սերունդներին։

Գործնական քերականություն9

Գործնական քերականություն

1.Կետերը փոխարինիր ներքևում տրված համապատասխան բառերով։

Հզոր արծիվն ու խելացի աղվեսը հաշտ էին ապրում։
Ագահ գյուղացին պատահաբար բռնեց մեղավոր թզուկին

Կիրթ մարդիկ նահանջում են ամոթալի գործից

2.նախադասությամբ ցյուց տուր թե ինչ են նշանակում հետևեալ բառեր արի,սեր,հոտ,հոր;

Արի զինվոր պաշպանումեր իր թագավորություն

Արման Հենրիկի  տեսավ և ասեց արի;

Հենրի տեսավ Անուշին և սիրեց

Տատիկ իմ համար կաթեր եռացնում։ և հայտնվեց կաթի սեր

Ես Կայնածեյ կանգառում և մի տղայի վրից անուշ հոտեր գալիս

Կով արածումեր և նրա վրայից վատ հոտեր գալիս

3.

English 9

1A. omplete the reported yes/no questions

a) ‘Have you done your homework?’
→ The teacher asked me if I had done my homework.

b) ‘Are we starting a new lesson?’
→ I asked the teacher if we were starting a new lesson.

c) ‘Are you paying attention?’
→ The teacher asked me if I was paying attention.

d) ‘Do I have to write it down?’
→ I asked the teacher if I had to write it down.

e) ‘Are you feeling all right?’
→ The teacher asked me if I was feeling all right.


—

1B. Rewrite the sentence as direct speech

f) I asked the teacher if she had a spare pen.
→ I asked the teacher, «Do you have a spare pen?»

g) The teacher asked me if I was going to start.
→ The teacher asked me, «Are you going to start?»

h) I asked the teacher if it was all right to use a pencil.
→ I asked the teacher, «Is it all right to use a pencil?»

i) The teacher asked me if I knew the answer.
→ The teacher asked me, «Do you know the answer?»

j) I asked the teacher if it was the end of the lesson.
→ I asked the teacher, «Is it the end of the lesson?»

1a

C the thicher task me im playing attention

English 9

Don’t worry, I’m sure John will be here any minute. He’s the most reliable person I know. (RELY)
Helen’s almost twenty, but she’s still very immature. She often does silly things. (MATURE)
Lucy is a very caring person and is always ready to help her friends. (CARE)
Jason is not particularly adventurous. Every summer he goes to the same beach resort in Spain. (ADVENTURE)
All Yvonne’s stories are full of surprises. She’s a very imaginative writer. (IMAGINATION)
Charles is a charming young man. (CHARM)

Կենսաբանություն 9

Ի՞նչ է բջջային ցիկլը, նշել փուլերը։
Բջջային ցիկլը բջջի կյանքի ընթացքում կատարվող իրադարձությունների հաջորդականությունն է, որը ներառում է աճը, նյութափոխանակությունը և բաժանումը:

Բջջային ցիկլի փուլերը

Կախված բաժանման տեսակից, կարող է լինել միտոզ (սոմատիկ բջիջների բաժանում) կամ մեյոզ (սեռական բջիջների առաջացում)։

G₁ (Առաջին նախապատրաստական փուլ)

Բջիջը աճում է, մեծանում է իր չափերով։

Ակտիվանում է սպիտակուցների սինթեզը։

Պատրաստվում է ԴՆԹ կրկնապատկմանը։

S (Սինթեզի փուլ)

ԴՆԹ-ի կրկնապատկման (ռեպլիկացիայի) փուլն է։

Կազմվում են քրոմատիդները, որոնք պատրաստվում են բաժանման համար։

G₂ (Երկրորդ նախապատրաստական փուլ)

Բջիջը շարունակում է աճել։

Ակտիվանում է էնզիմների և սպիտակուցների սինթեզը, որոնք անհրաժեշտ են բաժանման համար։

Պատրաստվում է միտոզի կամ մեյոզի անցնելու։

M (Միտոտիկ կամ բաժանման փուլ)

Բջիջը բաժանվում է՝ առաջացնելով երկու դուստր բջիջներ։

2.Ին՞չ է միթոզը, նշել փուլերը, որ բջիջներին է այն բնորոշ։
Միտոզը բջջի բաժանման գործընթաց է, որի արդյունքում առաջանում են երկու գենետիկորեն նույնական դուստր բջիջներ։ Այն բնորոշ է սոմատիկ (մարմնի) բջիջներին, որոնք ապահովում են աճը, վերականգնումը և վնասված հյուսվածքների նորացումը։

Միտոզի փուլերը

  1. Պրոֆազ (Prophase)
    • Քրոմատինը խտանում է և ձևավորում քրոմոսոմներ։
    • Կենտրոնական մարմնիկները (ցենտրիոլները) բաժանվում են և շարժվում բջջի հակառակ բևեռներ։
    • Կազմավորվում է բաժանման իլիկը։
    • Կորում է միջուկակը, և քայքայվում է միջուկի թաղանթը։
  2. Մետաֆազ (Metaphase)
    • Քրոմոսոմները դասավորվում են բջջի կենտրոնում՝ մետաֆազային թիթեղում։
    • Իլիկաթելերը միանում են քրոմոսոմների ցենտրոմերներին։
  3. Անաֆազ (Anaphase)
    • Քրոմոսոմների քրոմատիդները բաժանվում են և շարժվում դեպի բջջի բևեռներ։
    • Յուրաքանչյուր բևեռ ստանում է հավասար քանակությամբ քրոմոսոմներ։
  4. Տելոֆազ (Telophase)
    • Քրոմոսոմները վերածվում են քրոմատինի։
    • Վերականգնվում է միջուկի թաղանթը։
    • Կազմավորվում են երկու նոր միջուկներ։
  5. Ցիտոկինեզ (Cytokinesis) (ավարտական փուլ)
    • Բջջի ցիտոպլազման բաժանվում է, 

Անհատական նախագիծ ճարպեր

ածխածնի (C), հյուսիսածնի (H) և թթվածնի (O) տարրերից։ Դրանք հիմնականում են խոշոր, չմշակված և ջրով չլուծվող միացություններ։ Ճարպերը կենսաբանորեն կարևոր նյութեր են, որոնք կատարում են բազմաթիվ դերեր օրգանիզմում։

Ճարպերի տեսակները

  1. Ներքին ճարպեր (triglycerides)՝ Այս ճարպերը կազմված են երեք ֆետտային թթվից, որոնք կապված են գլիցերինի մոլեկուլների հետ։ Նրանք հանդիսանում են էներգիայի հիմնական պահուստային նյութը և դառնում են պահպանողական նյութեր մարմնի համար։
  2. Ֆոսֆոլիպիդներ՝ Այսօրինակ ճարպերը հատկապես կարևոր են բջջային թաղանթների կառուցվածքում, քանի որ նրանք միանում են ջրի և յուղի հետ՝ կազմելով բջջային մեմբրանի մի մասը։
  3. Սթերոիդներ՝ Սթերում և կորիստերոլի նման միացություններ են, որոնք հիմնավորվում են ճարպերի դասին։ Նրանք հանդիսանում են հորմոնների, մարսողական աղաթթուների և մեմբրանի բաղադրիչներ։

Ճարպերի հատկությունները

  • Ջրով չլուծվողություն՝ Ճարպերը հիմնականում չեն լուծվում ջրում, սակայն կարող են լուծվել օրգանական լուծիչներում, ինչպիսիք են էթանոլը, էթերները և այլն։
  • Պահուստային էներգիա՝ Ճարպերը մարմնում կատարում են էներգիայի պահուստային դեր, քանի որ նրանք ունեն բարձր էներգիայի արժեք՝ պարունակելով ավելի շատ կալորիաներ, քան ածխաջրերը կամ սպիտակուցները։
  • Բջջային կառուցվածք՝ Ճարպերը կարևոր են բջջային պատերի համար։ Ֆոսֆոլիպիդները կազմում են բջջային մեմբրանի հիմնական բաղադրիչը։
  • Հորմոնների և այլ նյութերի սինթեզ՝ Ճարպերը անհրաժեշտ են մի շարք հորմոնների (օրինակ՝ սեռական հորմոններ) և մյուս կենսաբառարանական նյութերի ձևավորման համար։

Քիմիա 9

Որո՞նք են  առղջ  ապրելակերպի սկզբունքները:

  • Որո՞նք են  կյանքի տարրերը` կենդանի  օրգանիզմի  հիմնական  տարրերը (մակրո-, միկրո-, ուլտրատարրերը
  • Կենդանի օրգանիզմների հիմնական տարրերը կարելի է դասակարգել ըստ դրանց կիրառական նշանակության և հաճախականության հիման վրա։ Այս տարրերը բաժանվում են երեք հիմնական խմբերի՝ մակրո-, միկրո- և ուլտրատարրեր։
    1. Մակրոտարրեր (հիմնական տարրեր)
    Այս տարրերը մեծ քանակությամբ են ներկայանում օրգանիզմներում ու կենսաբառարանում և կարևոր դեր ունեն կենսագործունեության գործընթացներում:
    Ջուր (H2O)՝ կյանքի հիմնարար բաղադրիչ, հանդիսանում է քիմիական և ֆիզիկական գործընթացների իրականացման հիմնական միջավայր:
  • Կենդանի  աշխարհը  քանի՞ <<թագավորության>>  է  բաժանվում
  • Կենդանի աշխարհը բաժանվում է 5 հիմնական թագավորության (կարդինալի ոլորտ)՝ ամենից առաջ կյանքի կազմակերպման կարևոր տարրերից՝ ըստ օրգանիզմների կառուցվածքի, սնուցման, բազմացման ու զարգացման առանձնահատկությունների։ Այս 5 թագավորությունները հետևյալն են.
    Բակտերիաներ (Bacteria) — միաբջիջ օրգանիզմներ, որոնք չունեն միջուկ և կոչվում են պրոկարիոտներ:
    Արխեա (Archaea) — միաբջիջ պրոկարիոտներ, որոնք շատ նման են бакտերիաներին, բայց ունեն որոշակի տարրեր, որոնք տարաբերվում են սովորական бакտերիաներից։
  • Ո՞րն է  կենդանի  օրգանիզմի  կառուցվածքային  միավորը,  ինչպիսի՞ կենսաբանորեն  ակտիվ  նյութեր  կան  նրա  բաղադրության  մեջ
  • օրգանիզմի կառուցվածքային և գործառնական հիմնական միավորն է, որը կատարում է կյանքի բոլոր կարևոր գործընթացները, այդ թվում՝ սնունդ ստանալը, թթվածնի օգտագործումը, նյութափոխանակությունը, բազմացումը և այլ ֆիզիոլոգիական գործառույթներ։
    Բջիջի բաղադրության մեջ կան բազմաթիվ կենսաբանորեն ակտիվ նյութեր, որոնք կարևոր դեր են խաղում կյանքի գործընթացներում։ Դրանք ներառում են.
    1. Բիոմոլեկուլներ:
    Բուսական և կենդանական լիպիդներ (ճարպեր)՝ օգտագործվում են էներգիա պահելու և բջջի կառուցվածքի համար (օրինակ՝ բջջի պլազմայի մեմբրաները):
  • Ինչպիսի՞  օրգանական  և  անօրգանական  նյութեր  կան  կենդանի  օրգանիզմում
  • Կենդանի օրգանիզմում առկա են տարբեր օրգանական և անօրգանական նյութեր, որոնք կարևոր դեր ունեն օրգանիզմի կառուցվածքում և կենսագործունեության մեջ։ Դրանք կարելի է բաժանել երկու հիմնական խմբերի՝ օրգանական և անօրգանական նյութեր։
    1. Օրգանական նյութեր
    Օրգանական նյութերը հիմնականում պարունակում են ածխածնային (C) կապեր, ինչպիսիք են՝
    Պրոտեիններ (սպիտակուցներ)՝ բիոմոլեկուլներ, որոնք կազմված են ամինաթթուներից և իրականացնում են բազմաթիվ գործառույթներ՝ ծավալից մինչև օրգանիզմի պարբերական գործունեությունը։ Սպիտակուցները կարևոր են բջջի կառուցվածքում, նյութափոխանակությունում (էնզիմներ), հաղորդակցության մեջ (ռեցեպտորներ) և այլ բաներում։
  • Ինչու՞  են  գիտնականներն  ասում. «Կյանքը սպիտակուցների  գոյության  ձևն  է…»
  • Գիտնականները ասում են, որ «կյանքը սպիտակուցների գոյության ձևն է», քանի որ սպիտակուցները հանդիսանում են կյանքի հիմնական կառուցվածքային և գործառնական միավորները։ Սպիտակուցներն իրականացնում են բազմաթիվ կենսաբառարանական գործառույթներ, որոնք անհրաժեշտ են կյանքի պահպանմանը ու զարգանալուն։ Սա մի քանի պատճառներով է.
    1. Սպիտակուցները՝ կյանքի կառուցվածքային բաղադրիչներ
    Սպիտակուցները հանդիսանում են բջիջների կառուցվածքային բաղադրիչներ։ Դրանք կազմում են բջջային մեմբրաները, օրգանելլների պատերը (օրինակ՝ լիզոսոմներ, ռիբոսոմներ), դրանց մեջ ներգրավված են նաև էնզիմների և մի շարք այլ բաղադրիչներ, որոնք կարևոր են բջջի ներքին կառուցվածքի ու աշխատանքի համար։ Սպիտակուցների շնորհիվ բջիջները կարող են պահպանել իրենց ձևը և արդյունավետ գործել։
  • Որո՞նք  են  սպիտակուցների, ածխաջրերի, ճարպերի, նուկլեինաթթուների, վիտամինների  գործառույթները  կենդանի  օրգանիզմում
  • Որո՞նք են  առղջ  ապրելակերպի սկզբունքները: