Ամփոփիչ հանձնարարություն՝

1․Նկարագրել ին՞չ է գենոտիպը, ֆենոտիպը, դոմինատ և ռեցեսիվ գեները,բերել  օրինակներ։
1. Գենոտիպ

Գենոտիպը օրգանիզմի գենետիկական նյութի ամբողջությունն է, որը ստացվում է ծնողներից։ Այն պարունակում է բոլոր գեներն ու ալելները, որոնք որոշում են օրգանիզմի ժառանգական հատկությունները։

Օրինակ՝ մարդու արյան խմբի համար պատասխանատու գեների համակցությունը (A, B, O) կազմում է գենոտիպը։ Եթե մարդն ունի գեներ IAIB, ապա նրա գենոտիպը կոդավորում է AB արյան խումբ։

2. Ֆենոտիպ
Ֆենոտիպը օրգանիզմի արտաքին կամ ներքին հատկանիշների ամբողջությունն է, որը ձևավորվում է գենոտիպի և շրջակա միջավայրի ազդեցության արդյունքում։

Օրինակ՝ մարդու աչքերի գույնը, մազերի տեսակը, բույսերի բարձրությունը, կենդանիների մորթու գույնը։

3. Դոմինանտ գեներ
Դոմինանտ գեները գենետիկական հատկություններն արտահայտող ավելի ուժեղ գեներն են, որոնք ճնշում են ռեցեսիվ (թույլ) գեների ազդեցությունը։ Դրանք նշվում են մեծատառով (A, B, D):

Օրինակ՝

Դարչնագույն աչքերի գենը (B) դոմինանտ է կապույտ աչքերի գենի (b) նկատմամբ։ Եթե մարդն ունի BB կամ Bb գենոտիպ, ապա նրա աչքերը կլինեն դարչնագույն։
Բարձր հասակը (T) դոմինանտ է ցածր հասակի (t) նկատմամբ։ Եթե բույսն ունի TT կամ Tt, այն կլինի բարձր։
4. Ռեցեսիվ գեներ
Ռեցեսիվ գեները թույլ գեներ են, որոնք արտահայտվում են միայն այն դեպքում, երբ առկա են զույգի երկու օրինակները (հոմոզիգոտ վիճակում՝ aa, bb, tt):

Օրինակ՝

Ցածր հասակի գենը (t) ռեցեսիվ է, ուստի բույսը կլինի ցածր, եթե նրա գենոտիպը tt է։

Կապույտ աչքերի գենը (b) ռեցեսիվ է, ուստի աչքերը կլինեն կապույտ միայն bb գենոտիպի դեպքում։

2․Նկարագրել ժառանգականության և փոփոխականության դերը օրգանիզմների զարգացման պրոցեսում և էվոլյուցիայում։

Ժառանգականություն

Ժառանգականությունը օրգանիզմների հատկությունն է, որի միջոցով նրանք ծնողներից ստանում են գենետիկական տեղեկատվություն և փոխանցում այն իրենց սերունդներին։

Դերը զարգացման մեջ

Ապահովում է օրգանիզմների նմանությունը իրենց նախնիների հետ։
Երեխաները ստանում են իրենց ծնողների հատկանիշները (օրինակ՝ մազերի գույն, աչքերի գույն, մկանային կառուցվածք)։
Պահպանում է տեսակային առանձնահատկությունները, ինչը թույլ է տալիս սերունդներին պահպանել իրենց կենսաբանական գործառույթները։
Դերը էվոլյուցիայի մեջ

Օգնում է տեսակներին պահպանել և փոխանցել հաջողված գենետիկական հատկանիշները։
Առանց ժառանգականության չէր լինի բնական ընտրություն, քանի որ բարենպաստ փոփոխությունները չէին կարող փոխանցվել հաջորդ սերունդներին։
2. Փոփոխականություն
Փոփոխականությունն օրգանիզմների հատկությունն է, որը պայմանավորված է գենոտիպի տարբերություններով կամ շրջակա միջավայրի ազդեցությամբ։ Այն ապահովում է անհատների բազմազանությունը։

Դերը զարգացման մեջ

1.3)3և4

2.3)3⅗

3.2)8

4.2)9

5.2)⅔

6.2)x=b_2a

7.1)5xy

8.4)2

9,4)-2x²-5x³+7⁴

10.1)x²-6x+8<0

11.2)62,5

12.1)

13.3)

14.3)

15.4)

16.1)

17.3)

18.4)(1,4)

Հայրիկը շատ հոգատար էր տասը երեխաներից ամեն մեկի հանդեպ: Երբ մեկը հիվանդանում էր` մոտենում էր գրկում, գուրգուրում, տաքությունն իմանում, հետո հարցնում. «Սիրուն ջան, ի՞նչ ես ուզում որ բերեմ…»: Երբ ասում էինք` ոչինչ, բացականչում էր. «Պա´հ, էդ ինչ դժվար բան ուզեցիր. ես ոչինչը ո՞րտեղից գտնեմ…»:
Գնում էր և վերադարձին հետը բերում էր նարինջ, Գանձակի խաղող կամ խնձոր: Սովորաբար դա ձմեռն էր լինում, երբ հիվանդանում էինք անգինայով: Իսկ առհասարակ, քիչ էինք հիվանդանում:
***
Մարդու զարգացման գործում ընթերցանությանը, ինքնակրթությանը, զրույցին, անձնական շփումներին ավելի մեծ տեղ էր տալիս, քան դպրոցին:  Հաճախ էր ասում. «Մեր տունը ձեզ համալսարան»: Եվ իրոք, մեր տունը մի համալսարան էր հայրիկի ճոխ գրադարանով, նշանավոր հյուրերով, իմաստուն զրույցներով, ժամանակի իրականության հետ ունեցած լայն շփումներով: Շատ էր ուզում, որ երեխաները դառնան նուրբ և ազնիվ ճաշակի տեր մարդիկ:
Ասում էր.-Ամենից շատ ինձ մարդու անճաշակ լինելն է բարկացնում: Ամենագլխավորը կյանքում` ճաշակն է: Ճաշակը կյանքի բույրն է:

Անց կացա՜ն…
Օրերս թըռան, ա՜նց կացա՜ն.
Ախ ու վախով, դարդերով
Սիրտըս կերա՜ն, ա՜նց կացա՜ն:

* * *
Վերջացա՜վ…
Կյանքս մաշվեց, վերջացա՜վ.
Ինչ հույս արի` փուչ էլավ,
Ինչ խնդություն` վերջը ցա՜վ:

1890
—————————————————-

* * *
Հիմա բացե՜լ են հանդես
Երգիչները իմ անտես.
Ջա՜ն, հայրենի ծղրիդներ,
Ո՞վ է լսում հիմի ձեզ:

* * *

Ե՛տ չեկա՜վ…
Գնա՜ց, գնա՜ց, ետ չեկավ,
Անկուշտ մահին, սև հողին
Գերի մնաց, ե՜տ չեկավ: