Հանրահաշիվ 9

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 425-ա,գ; 426; 428-ա,գ; 430-ա,գ; 431-ա,գ; 432-ա

425)2=1.2=3

N=1.2.3……….n

3=1.2.3

426)pn=n

P3=3=1.2.3=6

Պատասխան`=p6

427) Ընդհանուր հնարավոր դասավորությունները՝ 3 անձի համար՝ 3! = 6 տարբերակ։

Պատասխան՝

Հավանականությունը, որ Կարինեն կլինի մեջտեղում, հավասար է ⅓​։

428) Բարենպաստ դեպք՝ միայն մեկ դասավորություն է, որը ճիշտ BDK հերթականությունն է։

Հավանականությունը՝

Պատասխան՝

ա) ⅙

429)P = 24 (չորս տառից կազմված բոլոր տեղափոխու

թյունների քանակը)։

Պատասխան`1.2.3.4=24

Նախագիծ ստեղծագործությունները

Պատմվածք«Վերջին լույսը»

Մարիամը նստել էր տան կտուրին, ձեռքերում պահած մի բաժակ թեյ՝ արդեն սառած։
Նա սովոր էր սպասել՝ ամեն երեկո, նույն ժամին։
Մարդիկ ասում էին՝ «Գնա՛, մոռացի՛ր», բայց նրա սիրտը չէր մոռանում։
Երբ վերջին անգամ Նարեկն ասաց «վերադառնալու եմ», Մարիամը հավատաց։
Անցան տարիներ։
Նրա աչքերի մեջ ավելացավ մի կաթիլ մառախուղ, բայց շողերն այնպես էլ չմարեցին։
Արևը նորից մայր էր մտնում։
Եվ հենց այդ երեկո, երբ հույսն անգամ հեծեծում էր լռության մեջ, ոտնաձայն լսվեց։
Քայլերն անորոշ էին, բայց հոգուց անցավ մի ցուրտ հոսանք։
Մարիամը շրջվեց՝ սրտի խփոցը ձայնից բարձր։
Եվ տեսավ՝ ոչ Նարեկին, այլ մի տղայի՝ նամակով ձեռքին։
«Նա խնդրեց սա քեզ փոխանցեմ… տարիներ առաջ»։
Մարիամը ժպտաց՝ արցունքների միջով.
Նա սպասում էր սիրուն, ոչ մարդուն։


2. Բանաստեղծություն«Լռության միջով»

Քամին անցավ ծառերի միջով,
Ուշադիր լսեցի՝ դու էիր կարծես։
Թռչունն ասես անունդ ասաց,
Երբ չգիտեր անգամ իմ լեզուն։

Ձայները լռեցին, բայց ես լսեցի՝
Քո շնչառությունը հուշերի մեջ։
Խոսքեր չկան, բայց բառեր կան դեռ,
Որոնք լռության մեջ են ապրում։

Անունդ չգիտեմ՝ երազի նման,
Բայց ձայնդ անտես լույս է թողնում։
Թող ժամանակն էլ փոխի իր դեմքը,
Քեզ ճանաչում եմ լռության միջով։


3. Զրույց«Մթության մեջ մի լույս»

– Դու երբևէ մտածե՞լ ես՝ ինչ կլինի, եթե կյանքը վերադառնա սկզբին։
– Սկզբին… որտե՞ղ էր սկիզբը։
– Երևի այն օրը, երբ առաջին անգամ սիրեցինք։
– Իսկ եթե սկզբից չհասցնենք մի բան ասել՝ ինչ կփոխեր դա։
– Միգուցե ամեն ինչ։ Միգուցե ոչինչ։
– Իսկ դու հիմա սիրու՞մ ես։
– Այո։ Բայց նա դա չգիտի։
– Ինչու չես ասում։
– Որովհետև երբ ասում եմ, ես նրան կորցնում եմ։
– Բայց լռությամբ էլ՝ կորցնում ես։
– Միգուցե, բայց գոնե հիշողությունն անվնաս է մնում։
– Իսկ լռությունը քեզ պահո՞ւմ է տաք։
– Ոչ, բայց չի էլ այրում։


4. Հանելուկ պատմվածքով

Ես ունեմ ձայն, բայց չունեմ շուրթ։
Խոսում եմ անընդհատ, բայց ոչ մի բառ չեմ ասում։
Ես անցնում եմ դաշտերով, անցնում եմ քաղաքներով։
Երբեմն քնքուշ եմ, երբեմն՝ վայրագ։

Երբեմն ինձ անվանում են երգ,
Երբեմն՝ աղմուկ։
Ես կարող եմ շարժել ծառերը՝ առանց ձեռքերի։
Եվ երբ բարկանում եմ, ջարդում եմ ամեն ինչ։

Բայց երբ հանգիստ եմ, սիրահարները ինձ մեջ խոսում են։
Ես չեմ երևում, բայց զգացվում եմ ամենուր։
Ի՞նչ եմ ես։
(Պատասխան՝ Քամի)


5. Աֆորիզմների շարք«Միտք լռության մեջ»

  • Ճշմարտությունը երբեմն այնքան պարզ է, որ մենք չենք նկատում այն՝ թաքնված լռության մեջ։
  • Լռությունը հաճախ ավելի ազնիվ է, քան հնչուն խոսքերը։
  • Մարդիկ վախենում են լռությունից, որովհետև այնտեղ խոսում են իրենք իրենց հետ։
  • Երբ ամեն ինչ ցածր է հնչում, հոգին սկսում է բղավել։
  • Սերը չափվում է ոչ թե խոսքերով, այլ լռությամբ, որ մնում է դրանց միջև։
  • Ճանապարհները չեն սկսվում քայլով, այլ մտքով։
  • Որքան բարձր է աղմուկը դրսում, այնքան խորն է լռությունը ներսում։
  • Հիշողությունը մարում է խոսքերով, բայց վառվում է լռությամբ։

Հաշմանդամների իրավունքները

Հաշմանդամների իրավունքները պաշտպանված են ինչպես միջազգային, այնպես էլ ազգային օրենքներով և կարգավորումներով։ Դրանք նպատակ ունեն ապահովելու հաշմանդամ անձանց հավասար իրավունքներն ու հնարավորությունները, ինչպես նաև խոչընդոտների վերացումը՝ նրանց լիարժեք հասարակության մեջ ներգրավվելու համար։

Ահա որոշ հիմնարար իրավունքներ, որոնք ճանաչված են տարբեր օրենսդրություններով՝

📜 Հիմնական իրավունքներ

  1. Հավասարություն և չխտրականություն՝
    Հաշմանդամները պետք է ունենան նույն իրավունքները և ազատությունները, ինչ մյուս քաղաքացիները՝ առանց խտրականության։
  2. Մատչելիություն՝
    Հանրային վայրերը, շենքերը, տրանսպորտը, տեղեկատվությունը և ծառայությունները պետք է մատչելի լինեն հաշմանդամ անձանց համար։
  3. Կրթության իրավունք՝
    Հաշմանդամ անձինք ունեն հավասար իրավունք ներառական կրթության՝ բոլոր մակարդակներում։
  4. Աշխատանքի իրավունք՝
    Հաշմանդամները պետք է ունենան աշխատանք գտնելու, պահպանելու և կարիերա զարգացնելու հնարավորություն՝ հավասար պայմաններում։
  5. Առողջապահության և վերականգնման իրավունք՝
    Հասանելի և որակյալ բժշկական ծառայություններ՝ ներառյալ վերականգնողական աջակցություն։
  6. Քաղաքական և հասարակական կյանքում մասնակցություն՝
    Իրավունք՝ մասնակցելու ընտրություններին, միանալու կազմակերպություններին և ազդեցություն ունենալ որոշումների վրա։
  7. Անձնական ազատություն և անվտանգություն՝
    Հաշմանդամ անձանց իրավունքները պետք է պաշտպանված լինեն բռնությունից, շահագործումից և անտեսումից։

📘 Միջազգային փաստաթղթեր

  • ՄԱԿ-ի Հաշմանդամ անձանց իրավունքների կոնվենցիա (CRPD)՝
    Ամենակարևոր միջազգային փաստաթուղթը, որը հաստատում է հաշմանդամների իրավունքների ամբողջական շրջանակը։

Հայաստանն այս կոնվենցիան վավերացրել է 2010 թվականին, և այն պարտավորեցնող է պետության համար։

Էվոլյուցիայի գլխավոր ուղիները կենսաբանություն

1. Արոմորֆոզ (Aramorphosis / Aromorphosis)

Սա էվոլյուցիայի այն ուղին է, որով օրգանիզմը ձեռք է բերում նոր, ավելի բարդ կառուցվածքներ, որոնք բարձրացնում են նրա ընդհանուր կենսագործունեության մակարդակը։
Օրինակներ՝

  • Անոթավոր բույսերի առաջացումը բույսերի էվոլյուցիայի մեջ։
  • Կենդանիների մոտ արյան շրջանառության համակարգի զարգացումը։
  • Փոքր ուղեղից դեպի զարգացած ուղեղ անցումը կաթնասունների մոտ։

2. Իդիոադապտացիա (Idioadaptation / Idioadaptation)

Սա օրգանիզմի հարմարվողականությունն է իր կենսապայմաններին՝ առանց կառուցվածքային բարդության էական փոփոխության։
Օրինակներ՝

  • Թռչունների կտուցի ձևերի տարբերակներ՝ կախված սննդակարգից։
  • Ոչ թունավոր օձերի գունավորում, որը նման է թունավորներին (միմիկրիա)։

3. Դեգեներացիա (Degeneration)

Սա այն դեպքում է, երբ օրգանիզմները կորցնում են որոշ բարդ կառուցվածքներ կամ ֆունկցիաներ՝ ավելի պարզ կյանքին հարմարվելու համար։
Օրինակներ՝

  • Մակաբույծ որդերը հաճախ կորցնում են մարսողական համակարգը։
  • Կույր ձկներ քարանձավներում՝ տեսողության ապաճում։

Աղջիկների և տղաների իրավունքները

Աղջիկների և տղաների իրավունքները պետք է հավասար լինեն՝ անկախ սեռից, ինչպես նշված է Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրում և շատ երկրների Սահմանադրություններում։ Նրանցից յուրաքանչյուրը ունի նույն իրավունքները՝ առանց խտրականության։

Ահա մի քանի հիմնական իրավունք, որոնք ունեն և՛ աղջիկները, և՛ տղաները.

  1. Կրթության իրավունք – յուրաքանչյուր երեխա, անկախ սեռից, ունի կրթություն ստանալու իրավունք։
  2. Առողջապահության իրավունք – բոլոր երեխաները պետք է ստանան անհրաժեշտ բուժօգնություն։
  3. Անվտանգության և պաշտպանված լինելու իրավունք – ոչ ոք չի կարող բռնություն գործադրել երեխայի նկատմամբ։
  4. Ազատ արտահայտման իրավունք – երեխաները կարող են արտահայտել իրենց կարծիքը և լսելի լինել։
  5. Խտրականությունից զերծ լինելու իրավունք – ոչ ոք չի կարող գերադասվել կամ անտեսվել սեռի պատճառով։
  6. Անձնական կյանքի և ինքնության իրավունք – երեխաները պետք է ունենան իրենց ինքնության և արժանապատվության պաշտպանություն։

Այնուամենայնիվ, որոշ հասարակություններում դեռևս առկա են սեռային անհավասարություններ, ինչպիսիք են աղջիկների՝ կրթության սահմանափակ հնարավորությունները կամ տղաների նկատմամբ սպասվող «ուժեղ» լինելու պահանջները։ Այդպիսի կարծրատիպերը խանգարում են երկու սեռերի լիարժեք զարգացմանը։

Քիմիական ռակցիաաներ հատկանիշներ

Քիմիական ռեակցիաների հիմնական հատկանիշները

  1. Նոր նյութի առաջացում
    • Ռեակցիայի արդյունքում առաջանում է նյութ, որն ունի այլ քիմիական կազմ և հատկություններ, քան սկզբնական նյութերը։
  2. Էներգիայի փոխանակում
    • Ռեակցիաների ընթացքում հնարավոր է լինեն ջերմություն, լույս կամ այլ էներգիայի ձևեր։
      • Էքզոթերմ ռեակցիաներ՝ արձակում են ջերմություն։
      • Էնդոթերմ ռեակցիաներ՝ կլանում են ջերմություն։
  3. Գույնի փոփոխություն
    • Շատ ռեակցիաների ընթացքում նյութի գույնը փոխվում է՝ ցույց տալով նոր նյութի առաջացումը։
  4. Ածխաթթու գազի, ջրի կամ այլ գազերի արտազատում
    • Հաճախ ռեակցիայի ընթացքում արտազատվում է գազ, օրինակ՝ փրփրման տեսքով (CO₂, H₂ և այլն)։
  5. Նստվածքի (պրելիպիտատի) առաջացում
    • Որոշ ռեակցիաներում առաջանում է անհալանյութ նյութ՝ պինդ նստվածքի ձևով։
  6. Հոտի փոփոխություն կամ առաջացում
    • Որոշ քիմիական ռեակցիաներ ուղեկցվում են հատուկ հոտի առաջացմամբ։
  7. Զանգվածի պահպանման օրենքը
    • Քիմիական ռեակցիաներում ընդհանուր զանգվածը մնում է հաստատուն՝ ռեագենտների զանգվածը հավասար է արդյունքի զանգվածին։