Ատոմային էներգիան (կամ միջուկային էներգիան) այն էներգիան է, որը ստացվում է ատոմի միջուկում տեղի ունեցող փոփոխությունների ժամանակ։ Այս էներգիան կարող է առաջանալ երկու հիմնական եղանակով՝ ատոմի միջուկի ճեղքումից կամ միաձուլումից։
Ահա ավելի մանրամասն․
🔹 1. Ատոմի միջուկի ճեղքում (ֆիսիա)
Այս գործընթացում ծանր տարրերի՝ օրինակ ուրանիումի (U-235) կամ պլուտոնիումի (Pu-239) միջուկը բաժանվում է երկու ավելի թեթև միջուկների։ Այդ պահին ազատվում է հսկայական քանակությամբ ջերմություն և էներգիա։
Այս էներգիան է օգտագործվում ատոմային էլեկտրակայաններում, որտեղ ջերմությունը փոխարկվում է էլեկտրականության։
Օրինակ.
Ուրանիումի մեկ գրամի ճեղքումից ստացվող էներգիան գրեթե հավասար է մի քանի տոննա ածխի այրումից ստացվող էներգիային։
🔹 2. Ատոմների միաձուլում (ֆյուզիա)
Սա այն գործընթացն է, երբ երկու թեթև միջուկ միավորվում է՝ առաջացնելով ավելի ծանր միջուկ և ազատելով հսկայական էներգիա։
Այս գործընթացն է տեղի ունենում Արևի և աստղերի ներսում՝ հիմնականում ջրածնի իզոտոպների միաձուլմամբ։
Մարդկությունը փորձում է ֆյուզիան կիրառել էներգիայի աղբյուրի տեսքով, բայց այն դեռ փորձնական փուլում է։
🔹 3. Առավելություններ
- Չի արտանետում մեծ քանակությամբ ածխաթթու գազ (բացառությամբ վառելիքի պատրաստման փուլերի)։
- Մի փոքր քանակությամբ վառելիքից կարելի է ստանալ հսկայական էներգիա։
- Ապահովում է կայուն և անընդհատ էներգիա (ոչ կախված եղանակից, ինչպես արևային կամ քամու էներգիան)։
🔹 4. Թերություններ
- Միջուկային վթարների վտանգ (օր.՝ Չեռնոբիլ, Ֆուկուշիմա)։
- Ռադիոակտիվ թափոնների պահպանումը դժվար և վտանգավոր գործընթաց է։
- Միջուկային էներգիան կարող է նաև օգտագործվել ռազմական նպատակներով՝ ատոմային զենքերի արտադրության համար։
🔹 5. Օգտագործման ոլորտներ
- Էլեկտրաէներգիայի արտադրություն
- Բժշկություն (ռադիոիզոտոպներով բուժումներ և ախտորոշում)
- Տիեզերական հետազոտություններ (միջուկային շարժիչներ)
- Գիտական հետազոտություններ