Խաղողը բազմամյա փաթաթվող թուփ է, որն աճում է հիմնականում բարեխառն և տաք կլիմայական պայմաններում։ Այն հայտնի է իր հյութալի պտուղներով, որոնք օգտագործվում են ինչպես թարմ վիճակում ուտելու, այնպես էլ գինու, հյութի, չրերի (չամիչի), քացախի և այլ մթերքների արտադրության համար։
Խաղողի ընդհանուր տեղեկություններ
- Գիտական անունը՝ Vitis vinifera
- Ընտանիք՝ Խաղողազգիներ (Vitaceae)
- Ծագում՝ Հարավային Կովկաս, Մերձավոր Արևելք (մ.թ.ա. մոտ 6000 տարի առաջ)
- Բուսաբանական կառուցվածք՝ Տնկվում է որպես փաթաթվող վազ, ունի դարիկներ (մագլցող օրգաններ)։
- Բազմանում՝ սերմերով, ինչպես նաև վեգետատիվ՝ կտրտած վազերով կամ պատվաստմամբ։
Խաղողի տեսակները
Խաղողի տեսակները կարելի է բաժանել մի քանի խումբ՝ օգտագործման եղանակի, պտղի չափի, գույնի և ձևի հիման վրա։
1. Ըմպելի խաղող (Սեղանի խաղող)
Օգտագործվում է թարմ վիճակում ուտելու համար։
- Արարատ – Հայկական սեղանի սորտ
- Տամսոն (Thompson Seedless) – Անմիջապես ուտելու և չամիչ պատրաստելու համար
2. Տեխնիկական խաղող (Գինու խաղող)
Օգտագործվում է գինու և հյութերի արտադրության մեջ։
- Մսխալի – սպիտակ գինի
- Սափերավի – կարմիր գինի
- Վոսքեհատ, Գառան դմակ – հայկական տեխնիկական սորտեր
3. Չրային խաղող
Նախատեսված է չամիչ ստանալու համար։
- Սուլթանինա (Sultana) – սերմանետ, հայտնի չամիչի սորտ
4. Դեկորատիվ խաղող
Օգտագործվում է այգեգործության մեջ՝ ցանկապատերի կամ պատերի վրա կանաչապատման նպատակով։
Խաղողը ոչ միայն համեղ է, այլև շատ օգտակար. պարունակում է մեծ քանակությամբ հակաօքսիդանտներ, վիտամիններ (հատկապես C և K), հանքանյութեր և օգտակար թթուներ։
Ցանկանու՞մ ես խաղողի մասին ավելի մանրամասն տեղեկություն՝ օրինակ՝ մշակման եղանակներ կամ կոնկրետ հայկական սորտերի նկարագրություն։