Գործնական քերականություն

1. Տրված բազմիմաստ բառերից յուրաքանչյուրով կազմե՛լ
երկուական նախադասություն՝ բառերը գործածելով տարբեր իմաստներով։

Հաց, ծով, ալեկոծվել, քար, երկաթե։

Հաց

  1. Մայրս ամեն առավոտ թարմ հաց է թխում։
  2. Նա երկար ժամանակ աշխատանք չուներ ու չէր կարողանում հաց վաստակել։

Ծով

  1. Մենք ամռանը գնացինք Սև ծով հանգստանալու։
  2. Երեխայի աչքերում ծով ուրախություն կար, երբ նա նվերը ստացավ։

Ալեկոծվել

  1. Քամու ուժեղանալու հետ ծովը սկսեց ալեկոծվել։
  2. Նա շատ ալեկոծվեց, երբ լսեց դժբախտ պատահարի մասին։

Քար

  1. Դաշտի մեջտեղում մի մեծ քար կար, որի վրա նստեցինք հանգստանալու։
  2. Նրա սիրտը քար էր դարձել՝ անզգայացած ցավից։

Երկաթե

  1. Դարպասը պատրաստված էր հաստ երկաթե ձողերից։
  2. Նա ուներ երկաթե կամք ու երբեք չհանձնվեց դժվարություններին։


 2.Փակագծերում տրվածներից ընտրել այն բառը, որը
փոխաբերական իմաստով կլրացնի տողասկզբի բառին։
1. առվակ (կարկաչուն, մոլորված, լայն)
2. ժայռ (բարձր, մտախոհ, ուղղաձիգ)
3. ծաղիկ (բուրավետ, դեղին, ժպտուն)
4. փողոց (ուրախ, ասֆալտապատ, լայն)
5. սենյակ (կահավորված, նորոգված, հյուրընկալ)
6. հուշարձան (քարե, նախշազարդ, հպարտ)
7. բերդ (կիսավեր, ալևոր, հինավուրց)
8. ցայտաղբյուր (գեղեցիկ, քանդակազարդ, զվարթ)
9. ամպ (ճերմակ, թավահոնք, անձրևաբեր)
10. գիրք (կաշեպատ, մաշված, իմաստուն)

առվակկարկաչուն
(«Կարկաչուն առվակ» փոխաբերություն է՝ աղմկոտ, կենդանի հոսք)

ժայռուղղաձիգ
(«Ուղղաձիգ ժայռ»՝ կանգուն, բարձր, հաստատուն – բնորոշ փոխաբերություն)

ծաղիկժպտուն
(«Ժպտուն ծաղիկ»՝ բացված, ուրախ տեսքով – փոխաբերական նկարագրություն)

փողոցուրախ
(«Ուրախ փողոց»՝ աշխույժ, կյանքով լի – փոխաբերական)

սենյակհյուրընկալ
(«Հյուրընկալ սենյակ»՝ ջերմ, բաց մարդկանց առաջ – վերացական իմաստով)

հուշարձանհպարտ
(«Հպարտ հուշարձան»՝ կանգնած է հիշեցնելու՝ մարդկային հատկություն)

բերդալևոր
(«Ալևոր բերդ»՝ հին, փորձառու, հնության խորհրդանիշ)

ցայտաղբյուրզվարթ
(«Զվարթ ցայտաղբյուր»՝ ցնցող, ուրախ շարժում ունեցող – փոխաբերական)

ամպթավահոնք
(«Թավահոնք ամպ»՝ ծածկող, խիտ, ասես մազի նման – կերպարային)

գիրքիմաստուն
(«Իմաստուն գիրք»՝ լի գիտությամբ ու խորությամբ – փոխաբերություն)

Աղայան բնավորության

Հեղինակի մասին

Հովհաննես Աղայան (1911 – 1982) եղել է հայ մեծանուն գրող, մանկագիր, թարգմանիչ և հասարակական գործիչ։ Նա իր գրական գործունեությամբ մեծապես նպաստել է հայ մանկական գրականության զարգացմանը։

  • Ծնվել է Դսեղ գյուղում (Լոռի)։
  • Աշխատել է մանկավարժական և գրական ասպարեզներում։
  • Գրել է բանաստեղծություններ, պատմվածքներ, հեքիաթներ։
  • Աղայանի ստեղծագործությունները հաճախ ունեն ուսուցողական բնույթ՝ ներառելով բարոյական արժեքներ, հայրենասիրություն, սեր աշխատանքի և մարդկանց հանդեպ։

📖 Պատմվածք՝ «Անփոխարինելին» (կարճ վերապատմություն)

Պատմվածքում ներկայացվում է մի տղայի՝ Կարոյի պատմությունը, ով դպրոցում մաքրություն է անում։ Նա համեստ ու պարտաճանաչ երեխա է։ Երբ ուսուցիչը փորձում է ժամանակավորապես նրան փոխարինել մեկ ուրիշով՝ Կարոն նախ ցավ է զգում, բայց հետո պարզվում է, որ նա իր գործը կատարում է ամենալավ ձևով։ Ուսուցիչը վերջում հասկանում է՝ Կարոն իսկապես անփոխարինելի է։


🔍 Վերլուծություն

  • Թեմա՝ պատմվածքը շեշտում է յուրաքանչյուր աշխատանքի արժանապատվությունը և մարդու անկեղծ ու նվիրված վերաբերմունքը աշխատանքի հանդեպ։
  • Գաղափար՝ նվիրվածությունը և պարտաճանաչությունը ցանկացած մարդուն կարող է դարձնել անփոխարինելի։
  • Բնավորություններ՝
    • Կարո՝ համեստ, պարտաճանաչ, համբերատար երեխա։
    • Ուսուցիչ՝ սկզբում թերագնահատում է Կարոյին, բայց հետո գիտակցում է նրա արժեքը։
  • Ուսուցողական դաստիարակչական արժեք՝ սովորեցնում է, որ ամեն մարդ կարող է կարևոր լինել, եթե սիրով ու նվիրվածությամբ է անում իր գործը։

🎨 Տեսական առաջարկներ նախագծի ձևավորման համար

  • Ավելացրու Հովհաննես Աղայանի լուսանկարը։
  • Ներկայացրու պատմվածքի մի նկարազարդված տեսարան։
  • Գծիր Կարոյի կերպարը՝ արտահայտելով նրա համեստությունը։
  • Կարող ես կազմել փոքրիկ պաստառ՝ վերնագրով «Աշխատասիրությունը՝ Անփոխարինելի արժանիք»։

Ցանկանու՞մ ես սա Word-ով ձևավորել կամ PowerPoint ներկայացման համար դարձնել։ Կարող եմ օգնել պատրաստել։

4o

Երկու խոշոր չարիք վերլուծություն

Երկու խոշոր չարիք» արտահայտությունը լայնորեն կիրառվում է տարբեր համատեքստերում, բայց ամենից հաճախ այն հանդիպում է քաղաքական կամ բարոյական ընտրության իրավիճակներում, երբ մարդը կանգնած է երկու բացասական տարբերակների միջև և պետք է ընտրություն կատարի՝ ընտրելով «ավելի քիչ վնասակար» տարբերակը։ Այս գաղափարի վերլուծությունը կարելի է բաժանել մի քանի հարթությունների՝ փիլիսոփայական, բարոյական և քաղաքական։

📘 Փիլիսոփայական վերլուծություն

«Երկու խոշոր չարիք» հայեցակարգը հաճախ կապվում է բարոյական ռելատիվիզմի և պարագայական էթիկայի հետ։ Այն ենթադրում է, որ որոշ իրավիճակներում ամբողջությամբ «լավ» ընտրություն գոյություն չունի, և մարդը պետք է ընտրի այն տարբերակը, որը կպակասեցնի վնասը կամ չարը։

Օրինակ՝ եթե մեկը ստիպված է ընտրել պատերազմ սկսելու և բռնապետության պահպանման միջև, ապա «փոքր չարիք» կարող է ընկալվել որպես այն տարբերակը, որը պակաս մարդկանց կվնասի կամ ավելի քիչ տառապանք կբերի։

⚖️ Բարոյական վերլուծություն

Այս տեսակետից, երբ ընտրում ենք երկու չարիքներից մեկը, առաջ է գալիս մի շարք էթիկական հարցեր՝

  • Արդյոք ճիշտ է որևէ չարիք գիտակցաբար ընտրելը՝ նույնիսկ եթե այն համեմատաբար փոքր է։
  • Ո՞վ է որոշում, թե որն է «փոքր» չարիքը։
  • Արդյո՞ք նպատակն արդարացնում է միջոցները։

Բարոյագիտության որոշ ուղղություններ, օրինակ դեոնտոլոգիան, կարող են այս մոտեցումը մերժել՝ պնդելով, որ չարիքը չարիք է՝ անկախ համատեքստից։

🏛 Քաղաքական և պատմական համատեքստում

Քաղաքական դաշտում սա հաճախ օգտագործվում է ընտրությունների կամ ռազմավարական որոշումների ժամանակ։ Օրինակ՝ երբ ընտրողը երկու անբավարար թեկնածուներից մեկին է ընտրում՝ հանուն կայունության կամ ավելի մեծ չարիքը կանխելու։

Պատմության մեջ նման ընտրության օրինակ է Վաշինգտոնյան քաղաքականությունը during WWII՝ երբ արևմտյան դաշնակիցները ստիպված էին համագործակցել Խորհրդային Միության հետ՝ Նացիստական Գերմանիային հաղթելու համար։ Երկուսն էլ կարող էին դիտվել որպես ռեժիմներ, որոնք իրենց մեջ կրում էին չարիքի տարրեր։


🔚 Եզրակացություն

«Երկու խոշոր չարիք» գաղափարը մեզ կանգնեցնում է շատ կարևոր հարցի առաջ՝ արդյո՞ք միշտ հնարավոր է չարիքի դեմ պայքարել առանց ինքդ դրա մասնակիցը դառնալու։ Դա ցույց է տալիս, որ իրական կյանքում բարոյականությունը հաճախ միանշանակ չէ, և ընտրություններն ավելի բարդ են, քան սև ու սպիտակ ընկալումները։

Եթե քեզ հետաքրքրում է, կարող եմ նաև կոնկրետ օրինակ վերլուծել՝ գրականությունից, պատմությունից կամ ժամանակակից քաղաքականությունից։

Երկրաչափություն 9

1.Գրիր P(23;2) կետի հեռավորությունը աբսցիսների առանցքից:

P(23; 2) կետի հեռավորությունը աբսցիսների առանցքից (այսինքն՝ x-առանցքից) հավասար է այդ կետի y-կոորդինատի մոդուլին, այսինքն՝ Հեռավորությունը=∣y∣=∣2∣=2\text{Հեռավորությունը} = |y| = |2| = 2Հեռավորությունը=∣y∣=∣2∣=2

Պատասխան․ P(23; 2) կետի հեռավորությունը աբսցիսների առանցքից հավասար է 2 միավորի։

2.Գտիր հեռավորությունը G(−16;3) և N(−16;0) կետերի միջև:

Ունենք երկու կետ՝
G(−16;3)G(-16; 3)G(−16;3) և N(−16;0)N(-16; 0)N(−16;0)

Քանի որ երկու կետերն էլ ունեն նույն x=−16x = -16x=−16 աբսցիսը, նրանք գտնվում են նույն ուղղահայաց ուղղում (մեկ ուղղահայաց գծի վրա), և հեռավորությունը նրանց միջև հավասար է միայն yyy-կոորդինատների տարբերության մոդուլին։ Հեռավորությունը=∣3−0∣=∣3∣=3\text{Հեռավորությունը} = |3 — 0| = |3| = 3Հեռավորությունը=∣3−0∣=∣3∣=3

Պատասխան․ G(−16; 3) և N(−16; 0) կետերի միջև հեռավորությունը հավասար է 3 միավորի։

Պարզիրկոորդինատային հարթության վրա նշված AC հատվածի միջնակետի կոորդինատները:

Koord_plne_2.png

4.

Պարզիր, թե կոորդինատային ո՞ր առանցքի վրա է գտնվում D(6;0) կետը և հաշվիր նրա հեռավորությունը մյուս առանցքից:

1. D(6;0) կետը գտնվում է օրդինատներիաբսցիսների

 առանցքի վրա:

2. D(6;0) կետի հեռավորությունը մյուս կոորդինատային առանցքից հավասար է 

Դիտարկենք D(6;0)D(6; 0)D(6;0) կետը:

1. Ո՞ր կոորդինատային առանցքի վրա է գտնվում:

  • Քանի որ y=0y = 0y=0 է, այսինքն՝ օրդինատը 0 է, նշանակում է՝ կետը գտնվում է աբսցիսների առանցքի (այսինքն՝ x-առանցքի) վրա։

Պատասխան․ D(6;0) կետը գտնվում է աբսցիսների առանցքի վրա։


2. Հաշվենք նրա հեռավորությունը մյուս առանցքից (այսինքն՝ օրդինատների առանցքից, կամ y-առանցքից):

  • y-առանցքը բոլոր կետերի համար ունի x=0x = 0x=0, ուստի հեռավորությունը կլինի ∣x∣=∣6∣=6|x| = |6| = 6∣x∣=∣6∣=6

Պատասխան․ D(6; 0) կետի հեռավորությունը օրդինատների առանցքից հավասար է 6 միավորի։


Ամբողջական պատասխան՝
D(6;0) կետը գտնվում է աբսցիսների առանցքի վրա։
D(6;0) կետի հեռավորությունը օրդինատների առանցքից հավասար է 6 միավորի։

5.Գտիր կոորդինատային հարթության վրա M(5;12) կետի հեռավորությունը կոորդինատների սկզբնակետից:

M(5; 12) կետի հեռավորությունը կոորդինատների սկզբնակետից հավասար է 13 միավորի։