If I could change one important thing in my country, it would be the education system. Education is the cornerstone of a nation’s progress and development, and while my country has made significant strides in this area, there are still several aspects that need improvement. Specifically, I would focus on reforming the curriculum to emphasize critical thinking, creativity, and practical skills rather than just rote memorization. One of the most pressing issues in the current education system is the memorization and standardized testing. While memorizing facts may be necessary in some contexts, it is more important for students to learn how to think critically and solve problems. Another area where change is needed is in fostering creativity. The current education system often values conformity over innovation, which can students’ creative potential. Creativity is a vital skill in today’s fast-changing world, especially in fields like technology, business, and the arts. Every student learns differently, and the current system does not always account for these differences. Some students excel in certain subjects while others struggle, and the one-size-fits-all approach can leave many behind. A more personalized approach to education, where teaching methods are individual needs and strengths, could help all students reach their full potential. This could involve more project-based learning, where students work at their own pace and focus on areas that interest them. Personalized learning would create a more inclusive and effective education system, where all students have the opportunity to succeed. In conclusion, if I had the power to change one important thing in my country, it would be to reform the education system. By focusing on critical thinking, creativity, practical skills, and personalized learning, we could create an education system that prepares students.
Month: Մարտ 2025
Русский язык 9
1.Влияние социальных сетей на общественное мнение.
Влияние социальных сетей на общественное мнение — это явление, которое стало актуальным в последние десятилетия. Социальные сети играют ключевую роль в формировании и трансляции информации, а также в влиянии на восприятие событий, людей и явлений. Рассмотрим несколько аспектов этого влияния:
1. Формирование мнений и идей
Социальные сети дают пользователям возможность мгновенно получать информацию и делиться ею с широкой аудиторией. Это способствует быстрому распространению идей и мнений, которые могут формировать общественные установки. Например, множественные посты и обсуждения на платформах, таких как Twitter, Facebook или Instagram, могут создать массовую волну обсуждений и сформировать общественное мнение по важным вопросам.
2. Микро-целевая аудитория
Благодаря алгоритмам социальных сетей контент часто подбирается с учётом интересов и предпочтений каждого пользователя. Это создаёт ситуацию, когда человек получает информацию, соответствующую его взглядам, что может укрепить его убеждения и ограничить восприятие противоположных точек зрения. Этот феномен называют “информационными пузырями” или “эха-камерами”.
3. Манипуляции общественным мнением
Социальные сети могут быть использованы для манипуляции общественным мнением. Примером является распространение фейковых новостей, пропаганды или политических агитаций. Такие манипуляции могут значительно изменить восприятие событий, создать ложное представление о реальности и повлиять на выборы, протестные движения и другие социальные процессы.
4. Обратная связь и вовлеченность
Социальные сети позволяют людям не только получать информацию, но и активно участвовать в её обсуждении. Лайки, комментарии, репосты и другие формы взаимодействия создают эффекты социального одобрения или осуждения, которые могут повлиять на поведение отдельных людей и даже целых групп.
5. Роль инфлюенсеров
Инфлюенсеры, или влиятельные пользователи социальных сетей, оказывают значительное влияние на общественное мнение. С их помощью бренды, политические организации и социальные движении могут эффективно донести свои послания до широкой аудитории, формируя тренды, моду и общественные установки.
6. Краткосрочные и долгосрочные последствия
На краткосрочной основе социальные сети могут быстро изменить общественное мнение, например, в случае с реакциями на важные события (катастрофы, политические скандалы). В долгосрочной перспективе влияние социальных сетей может формировать новые культурные нормы и идеологические тренды, а также менять социальную и политическую структуру общества.
Заключение
Социальные сети стали мощным инструментом в формировании общественного мнения. Они позволяют мгновенно распространять информацию и влиять на восприятие событий, но также создают риски, связанные с манипуляцией, распространением фейков и ограничением свободы мнений. Это требует от пользователей критического подхода к потребляемой информации и более осознанного взаимодействия с цифровыми платформами.
Ֆիզիկա 9
Ինչ է լույսը ըստ Նյուտոնի և ըստ Հյուգենսի:
2.Որ լուսատու մարմինն են անվանում լույսի կետային աղբյուր:
3.Լույսի ինչ բնական և արհեստական աղբյուրներ գիտեք:
4.Որն է Արեգակի և Լուսնի լուսարձակման տարբերությունը:
5.Ինչ է լույսի ճառագայթը:
6.Ինչպես է տարածվում լույսը համասեռ միջավայրում:
7. Որ լույսն է կոչվում անդրադարձած:
8. անկյունն է կոչվում անկման անկյուն. և որը անդրադարձման անկյուն:
9. Ձևակերպեք լույսի անդրադարձման օրենքը:
Հարցեր՝
- Ի՞նչ է լույսը։
- ույսը էներգիայի տիպ է, որն տարածվում է ծածկող միջավայրով՝ հաճախ հաճախ որպես էլեկտրամագնիսական ալիքներ: Լույսը տեսանելի է մարդու աչքերով միայն որոշակի ալիքների երկարության դեպքում՝ մոտ 400-ից 700 նանոմետր (nm) միջակայքում: Դա նշանակում է, որ լույսը, որը մենք տեսնում ենք, բաղկացած է տարբեր գույներից՝ վիոլետից կարմիր, որոնք տարբեր ալիքների երկարություն ունեն:
- Ինչ է լույսը ըստ Նյուտոնի և ըստ Հյուգենսի:
- Լույսի բնույթը ներկայացնելու համար Նյուտոնը և Հյուգենսը առաջարկել են երկու տարբեր տեսություններ:
1. Նյուտոնի տեսություն (Մասնիկային տեսություն):
Իր տեսության մեջ, որը հայտնի է որպես մասնիկային տեսություն, Իսակ Նյուտոնը պնդում էր, որ լույսը կազմված է շատ փոքր, բայց բարձր էներգիայով մասնիկներից, որոնք կոչվում են ֆոտոններ: Նա ենթադրեց, որ այս մասնիկները շարժվում են ուղիղ գծերով՝ ներգրավված լինելով միջավայրի հետ փոխազդեցությունների մեջ: Նյուտոնը բացատրում էր լույսի արտացոլման, բեկման և վարակման երևույթները մասնիկների փոխազդեցությունների միջոցով:
Այս տեսության համաձայն, երբ լույսի ֆոտոնները անցնում են տարբեր նյութերի միջով, դրանք փոխում են իրենց արագությունը, ինչը բացատրում է բեկման երևույթը:
Լույսը, ըստ Նյուտոնի, կարճատև մասնիկներ են, որոնք շարժվում են մեծ արագությամբ:
2. Հյուգենսի տեսություն (Ալիքի տեսություն):
Երբ Հյուգենսը ներկայացրեց իր տեսությունը, նա պնդեց, որ լույսը պետք է դիտվի որպես ալիք, ոչ թե մասնիկ: Նրա ալիքի տեսության համաձայն՝ լույսը տարածվում է որպես մերկ ալիքներ, որոնք ունեն միևնույն ժամանակ ինչպես հաճախականություն, այնպես էլ երկարություն:
Այս տեսության հիմքում դրված է Հյուգենսի՝ ալիքների առաջացման և տարածման մասին գաղափարը: Նա ենթադրում էր, որ յուրաքանչյուր միավոր լույսը կարող է լինել ալիք՝ սկսելով արձագանքել նոր նյութում կամ միջավայրում:
Լույսի բեկումը և արտացոլումը Հյուգենսը բացատրում էր ալիքների խոչընդոտմամբ և փոխհարաբերությամբ, որտեղ ալիքի բոլոր կետերը ենթադրում էին ֆիզիկական միջավայրում ալիքների փոփոխություն:
Համեմատություն:
Նյուտոնի մասնիկային տեսությունը լույսը դիտում է որպես մեկուսացված մասունքներ, որոնք տեղափոխում են էներգիա:
Հյուգենսի ալիքի տեսությունը լույսը դիտում է որպես ճառագայթների խումբ, որոնք տարածվում են տարբեր միջավայրերում: - Որ լուսատու մարմինն են անվանում լույսի կետային աղբյուր:
- Լույսի կետային աղբյուր կոչվում է այն լուսատու մարմինը, որը չի ունենում տարածք, որով կարելի է չափել նրա չափերը, այլ նրա լույսը համարվում է տարածվող մի կետից: Կետային աղբյուրի լույսը տարածվում է բոլոր ուղղություններով և հանդիսանում է մեկ կետից ելնող լույսի ճառագայթների համակարգ:
- .Լույսի ինչ բնական և արհեստական աղբյուրներ գիտեք:
- Բնական լույսի աղբյուրներ
Արևը
Արևը մեր մոլորակի հիմնական բնական լույսի աղբյուրն է: Այն արտադրում է մեծ քանակությամբ էներգիա՝ հիմնականում տեսանելի լույսի տեսքով, բայց նաև ուլտրամանուշակագույն (UV) և ինֆրակարմիր (IR) ճառագայթներ:
Աստղեր
Բացի Արևից, աստղերը, այդ թվում նաև Լուսինն ու այլ աստղեր, էլեկտրամագնիսական ճառագայթներ են արտազատում, որոնք տարբեր տեսակներով (տեսանելի լույս, ինֆրակարմիր, ուլտրամանուշակագույն) հասնում են Երկիր: - Որն է Արեգակի և Լուսնի լուսարձակման տարբերությունը:
- Արեգակը՝ լույսի սկզբնական աղբյուր
Արեգակը ինքնուրույն լույս է արտադրում՝ կատարյալ ֆիզիկական պրոցեսների՝ միջուկային միաձուլման (հիդրոժրած գազերի միացում՝ առաջացնելով էներգիա) միջոցով։ Այս գործընթացը տեղի է ունենում Արեգակի կենտրոնում, որտեղ բարձր ջերմաստիճանն ու ճնշումը ստեղծում են իրավիճակ, որում միջուկները միաձուլվում են, արտադրելով մեծ քանակությամբ էներգիա։ Այս էներգիան տարածվում է որպես տարբեր տեսակի էլեկտրամագնիսական ճառագայթներ, ներառյալ տեսանելի լույսը, որը մենք տեսնում ենք որպես Արեգակի լույս։ - Ինչ է լույսի ճառագայթը:
- Լույսի ճառագայթը՝ դա լույսի տարածման ուղիղ գիծը, որը ցույց է տալիս այն ուղին, որով լույսը շարժվում է որոշակի միջավայրում (օրինակ՝ օդ, ջուր, ապակու միջով և այլն): Լույսը, ինչպես էլեկտրամագնիսական ալիք, տարածվում է տարբեր միջավայրերում և կարող է հետևել ուղիղ գծով, երբ այն չի բախվում որևէ խոչընդոտի կամ դրա տարածման մեջ չկա փոփոխություն:
Կան մի քանի կարևոր դրույթներ լույսի ճառագայթի մասին.
Ուղիղ գիծ: Լույսի ճառագայթը տարածվում է ուղղակիորեն, քանի դեռ այն չի բախվում որևէ նյութի կամ միջավայրի փոխպատվաստման։ - Ինչպես է տարածվում լույսը համասեռ միջավայրում:
- Լույսը համասեռ միջավայրում (այդինքն՝ միջավայր, որտեղ բոլոր հատկությունները, ինչպիսիք են խտությունը, շառավիղը և այլն, միատեսակ են) տարածվում է ուղիղ գծերով՝ առանձին միավորներ՝ ֆոտոններով: Երբ լույսը տարածվում է համասեռ միջավայրում, այն չի փոխում իր արագությունը կամ ուղղությունը, քանի դեռ չի հանդիպում որևէ խոչընդոտի կամ փոխհարաբերություն չի ունենում այդ միջավայրի հետ:
- Որ լույսն է կոչվում անդրադարձած
- Անդրադարձած լույսը կոչվում է այն լույսը, որը մեկ այլ մակերևույթից կամ նյութից վերադարձնում է իր նախնական ուղղությունը: Երբ լույսի ճառագայթը բախվում է որևէ նյութի կամ մակերևույթի (օրինակ՝ դուռ, հայելիներ, ջուր, ապակիներ), այն չի անցնում շարունակաբար այդ նյութի միջով, այլ անդրադառնում է դեպի այն կողմ, որտեղից եկել էր:
- անկյունն է կոչվում անկման անկյուն. և որը անդրադարձման անկյուն:
- Անկման անկյուն և անդրադարձման անկյուն՝ դա երկու կարևոր անկյուններն են, որոնք վերաբերում են լույսի անդրադարձման երևույթին։ Դրանք բնորոշում են լույսի ճառագայթի և մակերևույթի միջև ձևավորված անկյունները։
- Ձևակերպեք լույսի անդրադարձման օրենքը:
Արևոտ օրը 4.5 մ բարձրություն ունեցող եղևնին գցում է 1.25 մ երկարությամբ ստվեր, իսկ կեչին՝ 2.5 մ երկարությամբ ստվեր:
Ինչի՞ է հավասար կեչու բարձրությունը:
Պատասխանը գրել մետրերով՝ տասնորդական թվի ճշտությամբ:


Նրա մոտ գտնվող ծառի ստվերի երկարությունը 4 անգամ գերազանցում է խողովակի բարձրությանը:
Որքա՞ն է ծառի բարձրությունը:

Ֆիզիկա 9
Լույսը ընկնելով մարդու աչքի մեջ առաջացնում է տեսողական զգացողություն, որի հետևանքով մենք տեսնում ենք լույսի աղբյուրը և բոլոր այն մարմիններն ու մակերևույթները, որոնք անդրադարձնում են իրենց վրա ընկնող լուսային ճառագայթները: Լավ անդրադարձնող մակերևույթ է հայելին:

Այն կարող է անդրադարձնել լուսային էներգիայի մոտ 90%-ը:
Լույսի անդրադարձումը ենթարկվում է որոշակի օրենքի, որը հայտնագործել է Հին Հունաստանի գիտնական Էվկլիդեսը:
Այս օրենքը սահմանելու համար հարմար է օգտվել օպտիկական սկավառակ կոչվող սարքից:

Օպտիկական սկավառակում լույսի աղբյուր է ծառայում փոքրիկ լամպը, որը գտնվում է շարժական լուսարարի ներսում:
Լուսարարից դուրս եկող լույսի նեղ փունջը՝ AO լույսի ճառագայթը, տարածվում է սկավառակի մակերևույթին և նրա մասնիկների կողմից ցրվելով դառնում է տեսանելի:

Սկավառակի կենտրոնում տեղադրված հարթ հայելուց AO ճառագայթը անդրադառնում է և սկավառակի վրա առաջացնում OBանդրադարձած ճառագայթ:
Ստացված պատկերը վկայում է այն մասին, որ AO ճառագայթը, հայելու հարթությանը տարված OC ուղղահայացը և OB անդրադարձած ճառագայթը գտնվում են միևնույն՝անկման հարթության մեջ:
Ընկնող ճառագայթի և անդրադարձնող մակերևույթին տարված ուղղահայացի միջև կազմած անկյունը կոչվում է անկման անկյուն՝ α (ալֆա):
Անդրադարձած ճառագայթի և անդրադարձնող մակերևույթին տարված ուղղահայացի միջև կազմած անկյունը կոչվում է անդրադարձման անկյուն՝ ՝γ (գամմա):Տեղափոխելով լույսի աղբյուրը սկավառակի եզրով կարող ենք համոզվել.

Անդրադարձած ճառագայթն ընկած է անկման հարթության վրա, ընդ որում անկման անկյունը հավասար է անդրադարձման անկյանը՝ α=γ :
Փորձնական տվյալների վրա հիմնված այս օրենքը կոչվում է անդրադարձման օրենք:
Նկատենք նաև, որ եթե փորձում լույսի ճառագայթը ընկնի անդրադարձնող մակերևույթի վրա BO ուղղությամբ, ապա անդրադառնալուց հետո այն կանցնի OA ուղղությամբ: Այս հատկությունը կոչվում է լուսային ճառագայթների շրջելիություն:
Հարթ հայելի:
Առօրյա կյանքում մեծ կիրառություն ունեն հարթ, անդրադարձնող մակերևույթները, որոնց անվանում ենք հարթ հայելի:
Երբ առարկան գտնվում է հայելու առաջ, ապա թվում է, թե հայելու հետևում նույնպիսի առարկա է գտնվում: Այն ինչ մենք տեսնում ենք հայելում, կոչվում է առարկայի պատկեր:

Հասկանալու համար, թե ինչպես է առաջանում առարկայի պատկերը հարթ հայելիում, հետևենք հայելու դիմաց տեղադրված S լույսի կետային աղբյուրից դուրս եկող SO1 և SO2 ճառագայթներին: Այդ ճառագայթները հասնելով հարթ հայելուն՝ նրանից կանդրադառնան համաձայն անդրադարձման օրենքի, այսինքն նույն անկյան տակ, ինչ անկյան տակ որ ընկնում է հարթ հայելու վրա:

Անդրադարձումից հետո ճառագայթները տարամիտող փնջով ընկնում են դիտողի աչքի մեջ: Դիտորդը լույսի աղբյուրը կտեսնի այն կետում, որ կետում կհատվեն այդ տարամիտող ճառագայթների մտովի շարունակությունները (կետագծերով նշված), այսինքն S1 կետում:
Այդ կետն էլ՝ S1-ը, հենց S կետային աղբյուրի պատկերն է հարթ հայելում:
S1 պատկերը կոչվում է կեղծ, քանի որ ստացվում է ոչ թե լույսի իրական ճառագայթների այլ դրանց երևակայական շարունակությունների հատումից:
Այսպիսով, հարթ հայելում պատկերը միշտ կեղծ է լինում:
Օգտվելով եռանկյունների հավասարության հայտանիշներից կարելի է ապացուցել, որ S1O=SO
Սա նշանակում է. հարթ հայելում պատկերն նրանից գտնվում է նույն հեռավորության վրա, ինչ հեռավորության վրա նրա դիմաց գտնվում է լույսի աղբյուր:
Կատարելով փորձ հարթ թափանցիք ապակու, վառվող և հանգած մոմերով: Փորձով կարելի է համոզվել, որ վառվող մոմի պատկերը այդ՝ մասամբ անդրադարձնող ապակու մյուս կողմում կեղծ է, քանի որ, եթե պատկերի երևացող բոցի վրա թղթի կտոր պահենք այն չի այրվի:


Կատարելով համապատասխան չափումներ քանոնով կարելի է համոզվել, որ վառվող մոմը և նրա կեղծ պատկերը ապակուց գտնվում են նույն հեռավորության վրա:
Փորձը ցույց է տալիս նաև, որ մոմի պատկերի բարձրությունը հավասար է իրական մոմի բարձրությանը;
Արդյունքները ամփոփելով կարելի ասել, որ հարթ հայելում առարկաների պատկերները միշտ լինում են.
Ուշադրություն
1. կեղծ
2. ուղիղ (չշրջված)
3. չափերով հավասար առարկայի
4. հայելուց նույն հեռավորության վրա, ինչ հեռավորության վրա նրա դիմաց տեղադրված է առարկան:
Ֆիզիկա 9
Լույսը շատ կարևոր դեր է կատարում մարդու կյանքում:
Լույսի շնորհիվ մենք կարողանում ենք ճանաչել մեզ շրջապատող աշխարհը:
Լույսն է, որ Արեգակից Երկիր հասնելով մեր մոլորակի վրա կյանքի գոյության համար անհրաժեշտ պայմանններ է ստեղծում:

Իսկ ի՞նչ է լույսը:
Լույսի բնույթի վերաբերյալ առաջին գիտական տեսությունը ստեղծել է Իսահակ Նյուտոնը 17-րդ դարում:

Ըստ Նյուտոնի.
Լույսը կազմված է փոքրիկ մասնիկներից՝ կորպուսկուլներից, որոնք լուսատու մարմինը առաքում է բոլոր ուղղություններով՝ ճառագայթների երկայնքով:
Գրեթե միաժամանակ, հոլանդացի գիտնական Քրիստիան Հյուգենսը առաջարկել է լույսի ալիքային տեսությունը:

Ըստ Հյուգենսի.
Լույսը առաձգական ալիք է՝ լույսի աղբյուրից հեռացող համակենտրոն գնդոլորտների տեսքով:
Վակումում լույսի տարածումը հերքեց լույսի՝ առաձգական ալիք լինելը: Սակայն 19-րդ դարի երկրորդ կեսին, էլեկտրամագնիսական ալիքների փորձնական ստացումը, լույսի և էլետրամագնիսական ալիքների արագության համընկնելը, թույլ տվեց Մաքսվելին և Հերցին իրենց աշխատություններում հաստատել լույսի ալիքային բնույթը և լույսը նույնացնել էլետրամագնիսական ալիքի հետ:
Լույս կամ տեսանելի ճառագայթում են անվանում 400−800ՏՀց (1ՏՀց=1012 Հց) հաճախության էլեկտրամագնիսական ալիքները, որոնք մարդու մոտ կարող են առաջացնել տեսողական զգայություններ:
Տարբեր հաճախությունների ճառագայթումները մարդու մոտ տարբեր գույների զգայություններ են առաջացնում՝ սկսած կարմիրից՝ 400−480 ՏՀց, մինչև մանուշակագույն՝ 670−800ՏՀց:

Հետագայում Ալբերտ Այնշտայնը՝ ֆոտոէֆեկտի երևույթը բացատրելիս, նորից անդրադարձավ լույսի մասնիկային բնույթին և ցույց տվեց, որ
ճառագայթելիս և կլանվելիս, լույսը իրենից ներկայացնում է լուսային մասնիկների՝ ֆոտոնների հոսք:
Այսպիսով լույսն ունի հատկությունների երկակիություն:
Սակայն անկախ այն բանից, թե ինչ բնույթ ունի լույսը՝ մասնիկների հոսք է, թե էլեկտրամագնիսական ալիք, այն ներկայացվում է որպես ճառագայթներ, որոնք սկսվում են լուսատու մարմնից և տարածվում բոլոր ուղղություններով՝ ցույց տալով լուսային էներգիայի տարածման ուղղությունը:
Տեսանելի տիրույթում ճառագայթող մարմնին անվանում են լույսի աղբյուր:
Եթե լույսի աղբյուրի չափերը շատ փոքր են մինչև լուսավորվող մարմին ընկած հեռավորության համեմատ, ապա այն անվանում են լույսի կետային աղբյուր:
Լույսի աղբյուրները բաժանվում են նաև բնական և արհեստական աղբյուրների:
Լույսի բնական աղբյուրներն են՝ Արեգակը, աստղերը, կայծակը, լուսատիտիկը և այլն:

Լույսի արհեստական աղբյուրներն են՝ ջերմային աղբյուրները (շիկացման լամպ, գազայրիչի բոց, մոմի լույս և այլն) և ոչ ջերմային աղբյուրները (ցերեկային լույսի լամպ, լուսադիոդ, լազեր, հեռուստացույցի կամ համակարգչի էկրան):

Լույսի աղբյուր կարող են լինել ոչ միայն լուսատու մարմինները, այլև այն մարմինները, որոնք անրադարձնում են իրենց վրա ընկած լույսը բոլոր ուղղություններով, դարռնալով տեսանելի:
Այդպիսի աղբյուրներ են՝ Լուսինը, մոլորակները և մեր շուրջը գտնվող բոլոր տեսանելի առարկաները:
Լույսի տարածումը համասեռ միջավայրում:
Ֆիզիկայի այն բաժինը, որն ուսումնասիրում է լույսի հետ կապված երևույթները, կոչվում է օպտիկա:
Օպտիկայի այն բաժինը, որն ուսումնասիրում է լուսային ճառագայթների տարածման օրինաչափությունները՝ հաշվի չառնելոով նրանց ալիքային հատկությունները, կոչվում է երկրաչափական օպտիկա:
Երկրաչափական օպտիկայի օրենքներից մի քանիսը հայտնագործվել է լույսի բնույթը պարզելուց շատ առաջ:
Այդպիսի օրենքներից է՝ լույսի ուղղագիծ տարածման օրենքը, որը ձևակերպել է հույն գիտնական Էվկլիդեսը՝ մ. թ. ա. երրորդ դարում:

Համասեռ, թափանցիկ միջավայրում լույսն ուղղագիծ է տարածվում:
Դրանում կարելի է համոզվել փորձերի օգնությամբ, որոնք հարմար է կատարել լազերային ցուցափայտի արձակած ճառագայթով: Այս կերպ կարող ենք տեսնել, որ ապակե անոթի մեջ լցված ջրում՝ համասեռ, թափանցիկ միջավայրում, լազերային ճառագայթը տարածվում է ուղիղ գծով:

Լույսի ուղղագիծ տարածման հետևանք են հստակ ստվերները, որոնք ընկնում են անթափանց մարմիններից, երբ դրանք լուսավորվում են լույսի կետային աղբյուրից:

Օրինակ՝ եթե կետային լույսի աղբյուրի և էկրանի միջև անթափանց գունդ տեղադրենք, ապա էկրանի վրա մուգ շրջանի տեսքով ստվեր կհայտնվի:
Ստվերն այն տեղն է, որտեղ չի ընկնում լույսի աղբյուրի լույսը:

Եթե լույսի կետային աղբյուրի փոխարեն օգտագործվի ավելի մեծ չափեր ունեցող աղբյուր՝ լամպ, ապա հստակ ստվերի փոխարեն լուսավորված ֆոնին կստանանք ստվեր և կիսաստվեր:
Դա ոչ միայն չի հակասում, այլ, ևս մեկ անգամ հաստատում է լույսի ուղղագիծ տարածման օրենքը:
Քիմիա 6.03 հալոգեններ
Ուղղորդող հարցեր.
*1- Ինչո՞ւ են 7- րդ խմբի գլխավոր ենթախմբի տարրերին անվանում
«հալոգեններ», ո՞ր տարրերն են դրանք, բնութագրեք այդ տարրերը. գրեք նրանց:
Հալոգենները քիմիական տարրերի խումբ են, որոնք գտնվում են պարբերական աղյուսակի VIIA խմբում։ Հալոգենների խմբի տարրերն են՝
- Ֆտոր (F)
- Քլոր (Cl)
- Բրոմ (Br)
- Իոդ (I)
- Ատոմ (At) (Աստատինը՝ րադիոակտիվ տարր է)
- Տենեսին (Ts) (բառավորած, բայց դեռ այնքան ուսումնասիրված չէ)
ատոմների բաղադրությունը և էլեկտրոնային, թաղանթի կառուցնածքը:
Ատոմը բաղկացած է երեք տեսակի բազային մասնիկներից՝
- Փորոններ (Պրոտոններ)
- Ներկայություն: Փորոնները դրական լիցքավորված մասնիկներ են։
- Որտեղ են գտնվում: Նրանք գտնվում են ատոմի միջուկում։
- Մասնիկի զանգվածը: Այն մեծ մոտությամբ համընկնում է միջուկի զանգվածի հետ։
*2- Հալոգենները ինչպիսի՞ միացությունների ձևով են տարածված բնության մեջ, գրեք :
. Օրգանական հալոգենային միացություններ
Հալոգենները հաճախ հանդիպում են օրգանական միացություններում, որտեղ նրանք կվկայեն տարբեր օրգանական խումբներով։
- Քլորացված հերձաններ (օրինակ՝ դիքլորադիպենիլտրիֆլորիդ)։ Քլորն օգտագործվում է տարբեր անօրգանական կամ օրգանական նյութերի կայունությունը բարձրացնելու համար։
օրինակներ…
*3- Թվարկեք հալոգեն պարզ նյութերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունները
Հալոգենները, որպես պարզ նյութեր, ունեն որոշակի ֆիզիկաքիմիական հատկություններ, որոնք հուշում են նրանց ռեակտիվ բնույթը և կարողությունների մասին միանալ տարբեր տարրերի հետ։ Հալոգենների ֆիզիկաքիմիական հիմնական հատկությունները ներկայացվում են ստորև՝
1. Ռեակտիվություն
- Հալոգենները բարձր ռեակտիվություն ունեն, քանի որ նրանք ունեն մի էլեկտրոն, որը հեշտությամբ կարող են վերցնել՝ դառնալով բացասական լիցքավորված (հալոգենային իոն)։ Սա նրանց թույլ է տալիս հեշտությամբ միանալ այլ տարրերի հետ, հատկապես մետաղների հետ՝ առաջացնելով աղեր։
*4- Ինչո՞ւ են հալոգենները համարվում կենսական տարրեր, թվարկեք
Հալոգենները համարվում են կենսական տարրեր, քանի որ նրանք ունեն կարևոր դեր բազմաթիվ կենսաբառարանական գործընթացներում և անհրաժեշտ են կյանքի պահպանման համար։ Ահա թե ինչու են հալոգենները կենսական տարրեր՝
1. Ֆտոր (F)
- Կենսաբառարանական դեր. Ֆտորը կարևոր է ոսկրերի և ատամների առողջության համար։ Այն մասնակցում է ֆտորիդի (F⁻) իոնի ձևավորմանը, որը մոբիլիզացնում է կալցիումը և ամրացնում է ատամները և ոսկրերը։ Ֆտորի պակասը կարող է հանգեցնել ատամների փչացման (վիշկոյին)։
աստիճան է ցուցաբերում քլորը միացություններում, գրեք օրինակներ…
Քլորն, որպես հալոգեն, կարող է տարբեր օքսիդացման աստիճաններ ցուցաբերել տարբեր միացություններում։ Ահա քլորի ամենատարածված օքսիդացման աստիճանները և դրանց օրինակները.
1. Օքսիդացման աստիճան -1 (Քլորիդի իոն, Cl⁻)
- Այս օքսիդացման աստիճանը ամենահաճախ հանդիպողն է։ Քլորը որպես բացասական լիցքավորված իոն է հանդիպում շատ միացություններում։
- Օրինակներ՝
- Նատրիումի քլորիդ (NaCl) — սեղանի աղ։
- Կալիումի քլորիդ (KCl) — օգտագործվում է աղի նյութի ու դեղագործական ոլորտում։
*6- Որտե՞ղ են կիրառում քլորը և նրա միացությունները
Քլորը և նրա միացությունները լայնորեն կիրառվում են տարբեր ոլորտներում, քանի որ դրանք ունեն տարբեր օգտակար հատկություններ։ Ահա քլորի և նրա միացությունների հիմնական կիրառությունները.
1. Քլոր՝ ջրի մաքրման համար
- Քլորը լայնորեն օգտագործվում է ջրի մաքրում։ Այն օգտագործվում է որպես ախտահանիչ, քանի որ ունակ է սպանել մանրէներն ու վարակները։ Քլորի ախտահանող հատկությունները հատկապես կարևոր են խմելու ջրի մաքրման և լողավազանների ջրի ախտահանման համար։
*7- Որտե՞ղ են կիրառում աղաթթուն և նրա աղերը,
ի՞նչ է ժավելաջուրը…, ի՞նչ է քլորակիրը…
1. Ժավելաջուր (Նատրիումի հիպոխլորիտ)
Ժավելաջուր (NaClO) կամ նատրիումի հիպոխլորիտ՝ քիմիական միացություն, որը հաճախ օգտագործվում է որպես ախտահանիչ նյութ։ Ժավելաջուրը, որն ունի ախտահանող և սպիտակեցնող հատկություններ, լայնորեն կիրառվում է ջրի մաքրման, լողավազանների ջրի ախտահանման, ինչպես նաև որպես սպիտակեցնող նյութ քիմիական և մաքրման արդյունաբերություններում։
- Ֆիզիկաքիմիական հատկություններ. Ժավելաջուրը սովորաբար հանդիսանում է հեղուկ, որի գույնը կարող է լինել բաց կապույտ կամ կանաչավուն։ Այն հոտ ունի՝ ինչպես կլորած կամ տիպիկ ծխի հոտ։
*8- Կարելի՞ է խմելու ջուրը ախտահանել քլորով, պատասխանը հիմնավորեք…
Այո, խմելու ջուրը կարելի է ախտահանել քլորով, և դա շատ հաճախ կիրառվող մեթոդ է ջրի մաքրման և ախտահանման համար։ Քլորը ունի շատ արդյունավետ ախտահանող հատկություններ, որոնք թույլ են տալիս սպանել ջրում եղած մանրէները, բակտերիաները, վիրուսները և փարազիտները, որոնցից շատերը կարող են մարդու առողջությանը վնասակար լինել։
Քլորով ջրի ախտահանման հիմնավորումը՝
- Քլորի ախտահանող հատկությունները
Քլորը ջրում լուծվելով, հիմնականում առաջացնում է հիպոխլորիտ (ClO⁻) և հիպոխլորային թթու (HOCl), որոնք ունակ են խանգարել մանրէների ու վարակների բազմանմանը՝ քայքայելով նրանց բջջային պատերը և խոչընդոտելով բջջաբառարանական գործընթացներին։ Դրա շնորհիվ քլորն ունի ուժեղ հակաբակտերիալ և հակավիրուսային
*9- Աղաթթվի ո՞ր աղի 0.9%-֊անոց ջրային լուծույթն է կոչվում «ֆիզիոլոգիական
Աղաթթվի 0.9%-անոց ջրային լուծույթը կոչվում է «ֆիզիոլոգիական լուծույթ»։ Դա նատրիումի քլորիդի (NaCl)՝ 0.9%-անոց լուծույթն է (բառացիորեն, 0.9 գ NaCl 100 միլիլիտր ջրի մեջ), որը համարվում է ֆիզիոլոգիական լուծույթ՝ օգտագործվող բժշկության մեջ:
Նատրիումի քլորիդի 0.9%-անոց լուծույթը կոչվում է ֆիզիոլոգիական, քանի որ դրա օսմոսային ճնշումը և գերազանցության համամասնությունը մոտ են մարդու արյան պլազմային օսմոսային ճնշմանը։ Այս լուծույթը նման է մարմնի հեղուկներին, հատկապես արյան պլազմայինում գտնվող հեղուկներին, ուստի այն անվտանգ է ներծծելու համար։
լուծույթ»: Կատարեք հաշվարկ. 1 կգ ֆիզիոլոգիական լուծույթ պատրաստելու համար
քանի՞ գրամ աղ և ջուր պետք է վերցնել:
Դասագրքից սովորել էջ 41-ից 59-ը և կատարել 46, 51, 55, 58 էջերի առաջադրանքները:
Հաշվարկային-լաբորատոր փորձեր՝ <<Աղաթթվի քիմիական հատկությունները>>
Փորձ 1. Հայտանյութերի ( մեթիլնարնջագույն, լակմուս, ֆենոլֆտալեին) գույնի փոփոխությունը թթվային միջավայրում:
Փորձ 2. Ցինկի քլորիդի ստացումը`տեղակալման ռեակցիայի օգնությամբ` ցինկի և աղաթթվի փոխազդեցությամբ: Գրեք Ձեր կողմից իրականացրած ռեակցիայի հավասարումը և որոշեք. ա) ռեակցիայի հետևանքով ստացված աղի զանգվածը (գ)
բ) անջատված ջրածնի ծավալը ( լ, ն.պ. ),եթե փորձի համար վերցրել եք m գ մետաղ:
Փորձ 3. Իրականացրեք չեզոքացման ռեակցիա նատրիումի հիդրօքսիդի և աղաթթվի միջև: Գրեք համապատասխան ռեակցիայի հավասարումը, որոշեք ռեակցիայի հետևանքով ստացված աղի՝ նատրիումի քլորիդի զանգվածը (գ), եթե փորձի համար օգտագործել եք նատրիումի հիդրօքսիդի 10 գ 10%-անոց լուծույթ:
Փորձ 4. Իրականացրեք փոխանակման ռեակցիա նատրիումի հիդրոկարբոնատի(խմելու սոդա) և աղաթթվի միջև, գրեք ընթացող ռեակցիայի հավասարումը, հաշվեք ռեակցիան իրականացնելու համար անհրաժեշտ նատրիումի հիդրոկարբոնատի զանգվածը, որպեսզի ռեակցիայի հետևանքով անջատվի 0,05 մոլ ածխաթթու գազ:
Կարդումենք Չարենց նախագիծ
Չարենցի մասին նկարներ




Չարենցի Ամենա հայտնի քառյակները
Քառյակ «Ես քո մասին»
«Ես քո մասին այնքան բան ունեմ ասել,
Բայց խոսքերն այնքան համեստ են մնում,
Դու դավաճանել ես ինձ, սրտի ցավով
Բայց ես քեզ երբեք չեմ մոռանում…»
Քառյակ «Կյանքի ցավը»
«Ներիր, աշխարհը սրտիս բացել եմ,
Ներիր, սիրտը հորիզոններին
Չորացած եղավ… բայց բազկաթոռի
Համարից ես ձգտում եմ»:
Քառյակ «Երկրորդ Հայաստան»
«Կյանքը պայքար է…
Պայքարիր ու կյանքիդ մի քայլի մեջ
Կարդա նոր երկիր… Ո՞ւր ենք գնում մենք
Ո՞ւր ենք գնում այս ձգտող սրտով»:
Քառյակ «Հայրենիք»
«Ես հայրենիքս երբեք չեմ մոռանա,
Եվ չի մեռնի իմ հույսը, ինչպես կյանքը:
Նա, ով զոհեց ամեն բան հայ ժողովրդի համար,
Իմ հայրենիքն է հավերժ:»
Քառյակ «Լույսը»
«Անցավ խավարով և մութը,
Բայց ուրախությամբ լույսը տեսնում եմ:
Դու հոգուս ճերմակ հրավառություն ես՝
Նույնպես իմ աշխարհում ապրում եմ»:
10Հետաքրքիր Փաստեր Չարենցի մասին
1.Նրա իսկական անունը Սեպուհ էր. Չարենցի իսկական անունը Սեպուհ Չարենց էր, սակայն նա վերցրել է Ալեքսանդր անվանումը՝ իր գրական համար։
2.Նա ծնվել է Թբիլիսիում. Չարենցը ծնվել է 1897 թվականի մարտի 1-ին Թբիլիսիում, սակայն նրա ընտանիքը համարվում էր Երևանի բնակիչ։
3.Ավելի վաղ սիրելի բանաստեղծություն. Չարենցը մանուկ հասակում էր սկսել գրել բանաստեղծություններ, և նրա նախասիրություններն ուղղված էին մայրենին ու գրականությանը։
4.Նա կրթություն է ստացել Մոսկվայում. Չարենցը սովորել է Մոսկվայի համալսարանում, որտեղ էլ ծանոթացել է հին ռուսական գրականության հետ։
5.«Երկրորդ Հայաստանի» գաղափարը. Չարենցը մտածել է “Երկրորդ Հայաստան” գաղափարի մասին՝ ուժեղ և ազատ անկախ պետության ստեղծման գաղափարից։
6.Հայրենասիրական մոտեցումներ. Նա ակտիվորեն պայքարել է հայ ժողովրդի իրավունքների համար և քննադատել է այն ժամանակվա քաղաքական համակարգերը։
7.Նա գրել է պատերազմական բանաստեղծություններ. Չարենցի բանաստեղծությունները բավականին զգայուն էին 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության մասին, այդպես էլ՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի անցքերի վերաբերյալ։
8.Նա եղել է կոմունիստական կուսակցության անդամ։ Չարենցը անդամակցել է Բոլշևիկներին, բայց ժամանակի ընթացքում բավականին քննադատել է խորհրդային քաղաքականությունը։
9.Նա շատ ճանապարհորդել է. Չարենցի կյանքում եղել են բազմաթիվ ճանապարհորդություններ, որոնք ոգեշնչել են նրա ստեղծագործություններն ու գրականությունը։
10.Նրա մահը եղել է անբավարար. Չարենցը մահացել է 1937 թվականին՝ 40 տարեկան հասակում, իր կյանքի վերջին տարիներին հայտնվելով ստալինյան բռնության զոհերից մեկը։