Month: Նոյեմբեր 2024

Քնի կաթվածը

Քնի կաթվածը (կամ՝ քնի կաթվածահարություն) մի երևույթ է, որը տեղի է ունենում քնի ժամանակ՝ հիմնականում արթնանալիս կամ քնելիս: Այս վիճակում մարդը լիովին գիտակից է, բայց չի կարող շարժվել կամ խոսել։ Քնի կաթվածը հաճախ ուղեկցվում է վախի, խեղդվելու զգացումով և երբեմն նաև տեսողական կամ լսողական հալյուցինացիաներով, որոնք կարող են շատ իրական թվալ։

Քնի կաթվածը կապված է REM (արագ աչքերի շարժման) քնի փուլի հետ, որի ընթացքում մեր մկանները լինում են պարալիզացված վիճակում, որպեսզի երազներ տեսնելիս չշարժվենք։ Երբեմն պատահում է, որ մեր գիտակցությունը արթնանում է, բայց մարմինը դեռ մնում է կաթվածահար վիճակում։ Սա կարող է տևել մի քանի վայրկյանից մինչև մի քանի րոպե, ինչը հաճախ շատ սարսափելի է լինում։

Քնի կաթվածի առաջացման հնարավոր պատճառներից են քնի ռեժիմի խանգարումները, սթրեսը, քնի պակասը և անբավարար հանգիստը։ Այդ երևույթը վտանգավոր չէ առողջության համար, սակայն եթե հաճախ է կրկնվում, խորհուրդ է տրվում կարգավորել քնի ռեժիմը, նվազեցնել սթրեսը և անհրաժեշտության դեպքում դիմել մասնագետի։

Գործնական քերականություն 9

1. Հոմանիշային 10 զույգ

1. հսկայական — վիթխարի


2. դյութիչ — հմայիչ


3. դժվար — խրթին


4. հավաքել — ժողովել


5. դատարկել — պարպել


6. խոնավ — դժվար


7. հարթ — ողորկ


8. սնապարծ — ստերջ


9. գովել — դրվատել


10. տամուկ — բիլ



2. Հոմանիշներ

ա) Լուռ
3. անձայն

բ) Գեղեցիկ
2. գեղանի

գ) Գովել
3. փառաբանել

դ) Երեկո
3. իրիկնամուտ

ե) Ցանկալի
3. ըղձալի

3. Հականշային 10 զույգ

1. փութաջան — ծույլ


2. ամպոտ — ջինջ


3. ուսյալ — տգետ


4. օրինական — ապօրինի


5. հեռավոր — մոտ



4. Հականշային տարարմատ զույգեր և նախադասություններ

1. մոտ — հեռու
Մոտակայքում շատ ընկերներ ունեմ, բայց հեռու ապրողներիս հետ հազվադեպ եմ հանդիպում.


2. հին — նոր
Այս հին գրքերը դրված են նոր գրքերի կողքին.


3. սառը — տաք
Սառը օրերին միշտ հաճելի է տաք խմիչք սրել.


4. վճարովի — անվճար
Վճարովի ծառայությունները հաճախ ավելի որակյալ են, քան անվճարը.


5. ամառ — ձմեռ
Ամառվա արևը շատ հաճելի է, սակայն ձմռանը ձյունը գեղեցիկ է.


6. թեք — ուղիղ
Թեք ճանապարհը դժվար է անցնել, իսկ ուղիղը ավելի հարմար է:

Հայոց լեզու 9

7․ Տրված բայերից ածանցավոր գոյականներ կազմի՛ր և ածանցներն ընդգծի՛ր:

• Նկարել — նկարիչ
• Գրել — գրիչ
• Զարթնել — զարթում
• Թափել — թափուկ
• Ուսուցանել — ուսուցանիչ
• Քերել — քերիչ
• Վարել — վարորդ
• Հաճախել — հաճախորդ
• Բախել — բախիչ
• Հնչել — հնչյուն
• Վազել — վազք
• Հանել — հանիչ
• Շարժել — շարժիչ
• Մոտենալ — մոտեցում
• Կոշտանալ — կոշտացում

8․ Տրված գոյականակերտ ածանցներից յուրաքանչյուրով երկու գոյական կազմի՛ր և գրի՛ր, թե ո՛ր բառերից կազմեցիր:

• Անք — խոսել → խոսանք, գրել → գրանք
• Ցի — կաղ → կաղցի, ցավ → ցավցի
• Ածո — նստել → նստածո, դարձնել → դարձածո
• Ք — կծել → կծք, թրջել → թրջք
• Ուկ — ձուկ → ձուկ, շուկա → շուկ
• Իք — փոքր → փոքիք, բարձր → բարձրիք
• Իչ — բարի → բարիչ, սև → սևիչ
• Ուտ — լվանալ → լվանուտ, քննել → քննուտ
• Ան — ջերմ → ջերման, եղբայր → եղբայրան
• Իկ — ծաղիկ → ծաղկիկ, քար → քարիկ
• Պան — եղբայր → եղբայրպան, շուն → շունպան
• Ստան — սերմ → սերմստան, ծառ → ծառստան
• Ուհի — քույր → քույրուհի, արքա → արքուհի

9․ Տրված բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկ բառով: Ո՞ր հոլովներով են դրվում այդ բառերը:

1. Կիրճի մեջ — կիրճում (գործի հոլով)
2. Հանրապետության մեջ — հանրապետության (սեռական հոլով)
3. Ամպերի մեջ — ամպերում (գործի հոլով)
4. Գոմի մեջ — գոմում (գործի հոլով)
5. Օվկիանոսի մեջ — օվկիանոսում (գործի հոլով)
6. Գագաթի վրա — գագաթին (գործի հոլով)
7. Հողի վրա — հողին (գործի հոլով)
8. Այգիների վրա — այգիներում (գործի հոլով)
9. Սեղանի վրա — սեղանի (սեռական հոլով)
10. Աստիճանների վրա — աստիճաններում (գործի հոլով)

Հանրահաշիվ 9

1.2x-4>6

x>5

3.5x-2<8

x<2

5.2x+3<1

x<-1

7.7x-7>-7

x>-7/6

9.10x-20>30

x>5

11.25x-50<25

x<3

13.4(x-2)>2(x+2)

x>6

15.7(x-8)<5(x+4)

x<38

17.10(x-4)>8(x+4)

x>28

19.2(x-3)>4(x+3)

x<-9

21.5(x-2)<7(x-3)

x>11/2

23.10(x-5)>12(x-2)

x<-13

25.4(x-2)-2>2(x-6)

x>-1

27.(x-5)>5(x+3)-6

x>22

29.5(x-8)+2<7(x-3)

x>-17/2

31.4(4-x)-2>2(x-2)+2

x<8/3

33.5(x-5)-10>10(x-2)-20

x<1

35.5-5(x-3)<2-5(x-2)

X

37.x/4-x/5>1

x=20

39.x/2+x/5<7

x=10

Հանրահաշիվ 9

Քառակուսային հավասարում
1.Տրված է 18×2+43x−18=0 հավասարումը: Գտիր այս հավասարման գործակիցները:

Ավագ անդամի գործակիցը՝18

Երկրորդ անդամի գործակիցը՝ 43

Ազատ անդամը՝ 18

2.Գտիրտրված−3×2+7x−15=0 քառակուսային հավասարման գործակիցները:

Ավագ անդամի գործակիցը՝ -3

Ազատ անդամը՝ -15

3.Հետևյալ հավասարումներից ո՞րն է հանդիսանում քառակուսային հավասարում:

Ընտրիր ճիշտ պատասխանի տարբերակը:

2x+3=0
3x−7=0
5×2−23=0
4.x2+2x−10=0 հավասարումը՝

բերված տեսքի չէ:
բերված տեսքի է
5.

Արդյո՞ք 5 թիվը հետևյալ հավասարման արմատ է` x2−x−2=0

արմատ է
արմատ չէ
6.Գտիր քառակուսային հավասարման տարբերիչը 2×2+9x+13=0

Պատասխան՝ D=

D = 9(2)-4x2x13

D = 81 — 104

D = -23

Պատասխան՝ D = -23 .

Ճիշտե է պատ. 1

8.

Կազմիր քառակուսային հավասարում, որում՝ 

ավագ անդամի գործակիցը հավասար է 4 -ի,

x-ի գործակիցը հավասար է 9 -ի,

ազատ անդամը հավասար է 2.53 -ի:

4x*2 + 9x + 2.53 = 0.

9.5 թիվը հետևյալ՝ x2−3x−1=0 հավասարման լուծում չէ

10.

Թվարկված թվերից ո՞րն է հետևյալ3×2+1=0 քառակուսային հավասարման տարբերիչը:

Ընտրիր ճիշտ պատասխանի տարբերակը:

−12
9
38
11.Տրված է 9×2=0 հավասարումը: Այս հավասարումը

a=6

b=5

c=14

D= -311

13

Հանրահաշիվ 9

62.

1. Առաջին թիվը՝ 6


2. Միջին թվաբանականը՝ 18



63.

1. Առաջին թիվը՝ 14


2. Միջին թվաբանականը՝ 24.5



64.

1. Առաջին թիվը՝ 20


2. Միջին թվաբանականը՝ 30



65.

1. Առաջին թիվը՝ 20


2. Միջին թվաբանականը՝ 22.5

66.

1. 45 կգ պաղպաղակը պարունակում է 24 լիտր ջուր:


2. Կաթը պաղպաղակի մոտ 26.67 %-ն է կազմում:



67.

1. 30 կգ պաղպաղակը պարունակում է 14 լիտր ջուր:


2. Կաթը պաղպաղակի մոտ 33.33 %-ն է կազմում:



68.

1. 63 կգ պաղպաղակը պարունակում է 21 լիտր կաթ:


2. Ջուրը պաղպաղակի մոտ 42.86 %-ն է կազմում:

Հանրահաշիվ 9

72.

1. 45 կգ պաղպաղակը պարունակում է 24 լիտր ջուր:


2. Կաթը պաղպաղակի մոտ 26.67 %-ն է կազմում:



73.

1. 30 կգ պաղպաղակը պարունակում է 14 լիտր ջուր:


2. Կաթը պաղպաղակի մոտ 33.33 %-ն է կազմում:



74.

1. 63 կգ պաղպաղակը պարունակում է 21 լիտր կաթ:


2. Ջուրը պաղպաղակի մոտ 42.86 %-ն է կազմում:

Գործնական քերականություն 9

1․Յուրաքանչուր եռյակից կազմի՛ր երեքական բարդ բառ:

Սենյակ, հյուր, խաղ- հյուրասենյակ, խաղասենյակ, հյուրախաղ

Ձյուն, ծաղիկ, շատ-Ձնծաղիկ,Ձնաշատ,ծաղկաշատ

Սեր, ընկեր, զրույց-ընկերասեր,զրուցաընկեր,զրուցասեր

Գիծ, ուղիղ, անկյուն-անկյունագիծ-ուղագիծ,գծանկյուն

Երգ, պար, խումբ-պարախումբ,երգչախումբ,երգապար

Քաղաք, պետ, գյուղ-քաղաքապետ,գյուղապետ,

2․Բառաշարքում ընդգծել —ուկ վերջածանց ունեցող բառերը:

Արդուկ, օձաձուկ, շուտասելուկ, ավելուկ, թզուկ, հայդուկ, սնդուկ, մածուկ, խղճուկ, արջամուկ, հեղուկ, թևանցուկ, շնաձուկ, պոչուկ, կաուչուկ, մժղուկ, շիկամուկ, դիպուկ, ջերմուկ, խենթուկ:

3․Բառաշարքում ընդգծել —ոց վերջածանց ունեցող բառերը:

Փողոց, սփռոց, դմբդմբոց, զնգոց, կրակոց, լիտրանոց, ծածկոց, դեղնաբոց, հյուրանոց, թրջոց, ջնջոց, արտառոց, դեղնաբոց, միջոց, մթերանոց, ծովածոց, արգելոց, հյուրանոց, սղոց, ծերանոց:
4․Բառաշարքում ընդգծել –ոտ վերջածանց ունեցող բառերը:

Ժանգոտ, ծխախոտ, եռանդոտ, կարճաոտ, կորիզոտ, ստորոտ, նավթոտ, արոտ, կրքոտ, առավոտ, աղմկոտ, բամբասկոտ, յուղոտ, սրտամոտ, թախծոտ, հիվանդոտ, ձյունոտ:

Բառաշարքում ընդգծել —որդ վերջածանց ունեցող բառերը:

Ժառանգորդ, ավելորդ, երիզորդ, հաճախորդ, խորդուբորդ, յոթերորդ, դահուկորդ, գնորդ, ակորդ, անձրևորդ, առաջնորդ, միջնորդ, ռեկորդ, պակասորդ, որսորդ, գարնանահորդ, վարորդ, երրորդ:

5․Բառաշարքում ընդգծել —ակ վերջածանցն ունեցող բառերը:

Բանակ, սահնակ, դռնակ, բամբակ, պահակ, ամբարտակ, գնդակ, զսպանակ, կատակ, կայծակ, վրիպակ, մանկասայլակ, մշակ, սոխակ, ելակ, վահանակ, բռնակ, բարակ:

6․Գրել -գույն բաղադրիչով երեքական գունանուն`  բույսերի անուններից, տարբեր առարկաների անուններից,  մետաղների անուններից:

7․Տրված բայերից ածանցավոր գոյականներ կազմի՛ր և ածանցներն ընդգծի՛ր:

Նկարել, գրել, զարթնել, թափել, ուսուցանել, քերել, վարել, հաճախել, բախել, հնչել, վազել, հանել, շարժել, մոտենալ, կոշտանալ:

8Տրված գոյականակերտ ածանցներից յուրաքանչյուրով երկու գոյական կազմի՛ր և գրի՛ր, թե ո՛ր բառերից կազմեցիր:

դնել (դիր) — դրածո, պարսավել — պարսավանք:

Անք, ցի, ածո, ք, ուկ, իք, իչ, ուտ, ան, իկ, պան, ստան, ուհի:

9․ Տրված բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկ բառով: Ո՞ր հոլովներով են դրվում այդ բառերը:

Կիրճի մեջ, հանրապետության մեջ, ամպերի մեջ, գոմի մեջ, օվկիանոսի մեջ:
Գագաթի վրա, հողի վրա, այգիների վրա, սեղանի վրա, աստիճանների վրա:

10․ Տրված բառերը հոլովիր․ գրիր՝ որ հոլովման են պատկանում

տուն, վարդ, հայր, քույր, աշուն, շուն, օր, մայր

11․Տրված բայերից ածականներ կազմի՛ր և ընդգծի՛ր ածականակերտ ածանցները:

Վստահել, համակրել, բացատրել, դյութել, գրավել, հուզել, բարկանալ, վախենալ, ամաչել, պարծենալ:

12Տրված բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր ածականներով  և ընդգծի՛ր ածականակերտ ածանցները:

Յոթ գյուխ ունեցոդ, երկու երես ունեցող, երկու փող ունեցող, եռանդով օժտված, շատ բուրդ ունեցոդ, գույն ունեցող, թևեր ունեցող, մեծ ուժ ունեցող, երեք տարի (ամ) տևող, տասը տարեկան:

13․Ընդգծված բառերն ու բառակապակցությունները փոխարինի՛ր համապատասխան ածականներով:

Օրինակ`

Երկրին մոտ տարածությունում  տիեզերանավի հանդիպեցին: — Երկրամերձ տարածությունում տիեզերանավի հանդիպեցին:

Հայոց աշխարհում` Արարատի դաշտի հարավում, մի հրաշքով լի ու ձեռքով չկերտված կոթող կա: Դա Արարատն է՝ երկինք սլացող, մեկուսի լեռների զանգված՝ կոնի նմանվող զույգ գագաթներով: Մասիսն ու Սիսը հանգած հրաբուխներ են: Մասիսի ժայռերով պատված գագաթը ծածկված է  հավերժական ձյունով:  Սիսի գագաթի  մասը նույնպես քարերով ծածկված է : Լանջերը կտրտված են  ճառագայթի ձև ունեցող ձորակներով ու հեղեղատներով: Լանջերին խոտով առատ արոտներ ու թփուտներ կան, ներքևի գոտում՝ այլևայլ թռչուններ ու կենդանիներ: Հնում լեռը հռչակված էր որպես արքաների որսատեղի:

Մասիսը զերծ չի մնացել  բնության աղետներից: Նրա հյուսիս-արևելքի լանջի խորխորատը, հայտնի «Մասյաց վիհ» անունով, որ գագաթին մոտ (մերձ) մասում ավելի քան հազար մետր խորություն ունի, առաջացել է երկրաշարժից:

14․Տեքստում ավելացրու՛ տրված ածականները: Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:

Ա. Սարսափելի, բազմաթիվ, անհրապույր, իսկական, բազմազան, սարսափազդու, փոքրիկ, սուր:

Թմբկահար ձկան արձակած որոտը հավանաբար վախեցնում է նրա թշնամիներին: Դոդոշաձուկն էլ բոցմանի սուլիչի ձայն է հանում կարծես թե զուգավորման շրջանում:

Մյուս ձկների արձակած ձայների նշանակության մասին քիչ բան է հայտնի: Իհարկե, կան ձկներ էլ, որոնք իսկապես համր են:

Բ. Լայն, հետաքրքիր, ծանծաղ, զանազան, հնագույն, ամենատաք, ծովային, անվնաս, գեղեցիկ, մեծ, չքնաղ:

Լամանտինը մի կենդանի է, որը հավանաբար նախատիպ է եղել լեգենդների ջրահարսերի համար: Այս կենդանու առջևի վերջավորությունները հետաճել են, իսկ մարմինը հենվում է պոչի վրա: Նա բնակվում է ծովափնյա ջրերում և սնվում է բացարձակապես բուսական սննդով: Ապրելու համար նա ընտրել է տեղը, նրան կարելի հանդիպել հասարակածի երկու կողմերում:

15․Տրված տեքստում մտքին համապատասխանող ածականներ ավելացրո՛ւ: Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:

Մագելանի արշավախմբի մնացորդները  ճամփորդության հոգնությունը դեռ չէին թոթափել, երբ կաթոլիկ եկեղեցին նրանց կանչեց հաշիվ տալու: Բանն այն է, որ ճամփորդների օրացույցում մեկ օր պակասում էր: Իսկ դա նշանակում էր, որ եկեղեցական տոները ժամանակին չէին նշվել: Հավատի կանոններից այդպիսի շեղումն  այն ժամանակ պատժվում էր: Բայց գիտնականները շուտով գտան, թե որտեղ էր մնացել «կորած» օրը: Ճանապարհորդելով երկրագնդի շուրջը դեպի արևմուտք՝ Արևի շարժման ուղղությամբ , ծովագնացները իբրև թե մեկ օր հետ էին գնացել: Շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը  դեպի արևելք, ընդհակառակը, նրանց օրացույցին մեկ օր կավելացներ:

Ներկայումս նման խառնաշփոթությունից խուսափելու համար Խաղաղ օվկիանոսի միջով՝ բևեռից բևեռ, մի գիծ են անցկացրել, որն անցնելիս նավերը կամ անմիջապես ընկնում են «վաղը»  կամ վերադառնում են «երեկվան»:

Վազգեն Սարգսյանի Հայոց լեզու

Ծնվել է 1959թ. մարտի 5-ին Արարատի մարզի Արարատ գյուղում: 1979թ. ավարտել է Երևանի ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտը: 1979-1983թթ. որպես ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչ աշխատել է հայրենի գյուղի միջնակարգ դպրոցում: 1983-1986թթ. եղել է Արարատի ցեմենտի գործարանի կոմերիտական կազմակերպության քարտուղար: 1986-1989թթ. աշխատել է «Գարուն» ամսագրի խմբագրությունում որպես հրապարակախոսության բաժնի վարիչ: 1990-1992թթ. եղել է «Երկրապահ» կամավորական խմբերի հրամանատար, նաև` ՀՀ գերագույն խորհրդի պաշտպանության և ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ: 1992թ-1993թթ. ՀՀ առաջին պաշտպանության նախարար, ՀՀ նախագահի պաշտպանության հարցերով խորհրդական, ՀՀ սահմանամերձ շրջաններում ՀՀ նախագահի ներկայացուցիչ: 1993-1995թթ. ՀՀ պետնախարար: 26.07.1995-25.05.1999 կրկին ՀՀ պաշտպանության նախարար: 1999թ. հունիսի 11-ից ՀՀ վարչապետ: 1999թ. հոկտեմբերի 27-ին ՀՀ ԱԺ նիստերի դահլիճում: Թաղված է «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնում: Արցախի հերոս (1998): Պարգևատրվել է «Ոսկե արծիվ» շքանշանով: Հայաստանի ազգային հերոս (27.12.1999, հետմահու): Անուրանալի է նրա դերը Հայոց ազգային բանակի ստեղծման գործում: Մեծ է դերը նաև Հայոց պետականության կերտման գործում: ժողովուրդը նրան տվել է «Սպարապետ» պատվանունը: 2000թ. նրա անունով ՀՀ-ում և ԼՂՀ-ում անվանակոչվել են փողոցներ, դպրոցներ, ՀՀ ՊՆ ռազմական ինստիտուտը, զորամասեր:

English 9

Easy to cook — C
A healthy alternative — E
Coffee shop brownie — A
What the dish is like — A
Serving ideas — G
Created by chance — B
Health risks — D
National dessert — F



A. Warm, freshly baked chocolate brownies are an American invention. Brownies are flat, and baked in a square or bar shape. They are neither cakes nor cookies, but somewhere in between. They can be eaten by hand if the brownies are dry
and small. Or you can use a fork if your brownie is thick and moist. Anyway, there is no special etiquette, so there’s no need to care about your table manners!

B. Mystery and intrigue surround the birth of brownies. It is hard to reconstruct their true story as there are different legends about the creation of the famous dessert. Some people say that once a chef added melted chocolate to the biscuit dough by mistake. Others believe that a housewife just improvised to make a new dish. However, all these tales may be very far from the truth.

C. We all agree that brownies are yummy. And you do not have to be a professional cook to make them. All you need to do is to mix all the ingredients, pour the mixture into a pan and bake it for about half an hour. If you prefer softer brownies, cook for twenty minutes. Now, take them out of the oven and let them cool until slightly warm. Cut into squares. Enjoy the brownies with your tea, milk, or coffee!

D. Brownies look harmless, but they are not. They are high in calories, fat and sugar, and can have a negative impact on your overall health if you eat brownies on a regular basis. Eating too many of them may lead to putting on weight and cause your sugar level to rise. This may result in diabetes. Besides, too much sugar can also increase the chance of developing heart disease. Take care!

E. A regular brownie should be a special treat and not an everyday meal. The easiest way to avoid the brownies’ harmful aspects is to redesign the recipe and use other ingredients. It is recommended to replace some or all of the oil in a
traditional recipe with puréed fruit, such as bananas, apples or prunes, and reduce the amount of sugar and salt. Nuts or seeds can be added.

F. Brownies are probably the best-known American dessert. They’re like puddings for the British and tiramisu for the Italians. Brownies represent a truly American experience. We say ‘as American as apple pie’, but some people think the saying should be ‘as American as a brownie’. And, each year on December 8, brownie lovers across the nation celebrate Brownie Day.

G. Traditional rich, dark, chocolaty brownies are loved by everyone. If you want to surprise your guests use some ingredients to decorate the finished product with style. Whipped cream, fruit and nuts work really well. A scoop of ice cream and some warm chocolate sauce also make your brownies irresistible. Then, take a fresh mint leaf and add it to your plate. This final touch adds style and flavour.