Նախագիծ նոյեմբերի 4-8

1.Որո՞նք են  կենդանի  օրգանիզմի  հիմնական  տարրերը (մակրո-, միկրո-, ուլտրատարրերը
Կենդանի  աշխարհը  քանի՞

Կենդանի օրգանիզմի հիմնական տարրերը կարելի է բաժանել մի քանի խմբերի՝ ըստ դրանց մոլեկուլներում առկա քիմիական տարրերի քանակի։

1. Մակրոտարրեր

Այս տարրերը կազմող մոլեկուլները կազմում են օրգանիզմի մաշկային զանգվածի մեծ մասը:

• Օքսիգեն (O)
• Կարբոն (C)
• Հիդրոգեն (H)
• Նիտրոգեն (N)
• Կալցիում (Ca)
• Ֆոսֆոր (P)
• Կալիում (K)
• Սարֆուր (S)
• Մագնեզիում (Mg)

2. Միկրոտարրեր

Այս տարրերը օրգանիզմում ներկայանում են փոքր քանակությամբ, բայց կարևոր դեր են կատարում բիոլոգիական գործընթացներում:

• Iron (Fe)
• Copper (Cu)
• Զինկ (Zn)
• Մանգան (Mn)
• Յոդ (I)
• Կոբալտ (Co)
• Սելեն (Se)
• Մոլիբդեն (Mo)

3. Ուլտրատարրեր

Այս տարրերը օրգանիզմում առկա են դեռ ավելի փոքր քանակությամբ և սովորաբար ունեն կարևոր ֆիզիոլոգիական դերեր:

• Բոր (B)
• Նիկել (Ni)
• Վանադիում (V)
• Կրծկալի մոլիբդեն (Cl)

Կենդանի աշխարհի քանակը

Կենդանի աշխարհը կազմված է միլիոնավոր տեսակներից, որոնք իրենց մեջ ներառում են բույսեր, կենդանիներ, միկրոօրգանիզմներ (բակտերիաներ, վիրուսներ, ֆունգուսներ և այլն)։ Կենդանի տեսակների ընդհանուր քանակը, ըստ գնահատականների, անցնում է 8 միլիոնից, բայց դա դեռևս ոչ ամբողջական և ճշգրիտ թիվ է, քանի որ շատ տեսակներ դեռևս հայտնաբերված

2.Կենդանի  աշխարհը  քանի՞ <<թագավորության>>  է  բաժանվում

Կենդանի աշխարհը, ըստ ժամանակակից դասակարգման համակարգի, բաժանվում է հինգ հիմնական թագավորությունների՝

Բույսեր (Plantae)
Այս թագավորությունը ներառում է բոլոր բույսերին, որոնք ունակ են ֆոտոսինթեզի միջոցով արտադրել իրենց սնունդը:

Կենդանիներ (Animalia)
Այս թագավորությունը ներառում է բոլոր կենդանիներին՝ կաթնասուններից մինչ միկրոսկոպիկ բջիջներով օրգանիզմներ:

Ֆունգուսներ (Fungi)
Հատուկ այս թագավորության ներկայացուցիչներն են սնկերը, որոնք կարող են լինել համասեռ և բազմաբջիջ և սնվում են օրգանական նյութերով:

Բակտերիաներ (Bacteria)
Սա ներառում է միաբջիջ, բջիջներով օրգանիզմները, որոնք շատ տարբեր էակներ են՝ որոշները պատճառում են հիվանդություններ, իսկ մյուսները մասնակցում են շրջակա միջավայրի կենսական գործընթացներին:

Արխեա (Archaea)
Նման են բակտերիաներին, սակայն ապրում են չափազանց ծայրահեղ պայմաններում, օրինակ՝ շատ բարձր կամ ցածր ջերմաստիճաններում, բարձր աղի պարունակությամբ կամ սուր թթվայնությամբ միջավայրերում

3.Ո՞րն է  կենդանի  օրգանիզմի  կառուցվածքային  միավորը,  ինչպիսի՞ կենսաբանորեն  ակտիվ  նյութեր  կան  նրա  բաղադրության  մեջ

Կենդանի օրգանիզմի կառուցվածքային միավորը բջիջն է (կամ կենսաբառառությունը): Բջիջը կյանքի հիմնական միավորն է, որը իրականացնում է բոլոր կենսաբառական գործընթացները՝ թթվածնի ներլուծություն, սննդի յուրացում, էներգիայի արտադրություն և այլն: Բջիջը կարող է լինել միաբջիջ (օրինակ՝ բակտերիաները) կամ բազմաբջիջ (օրինակ՝ կենդանիները, բույսերը):

Բջիջի կազմը ներառում է մի քանի կենսաբանորեն ակտիվ նյութեր, որոնք կարևոր դեր են խաղում բջջի գործունեության մեջ:

Կենսաբանորեն ակտիվ նյութեր՝

1. Բուսական և կենդանական ճարպեր (լիպիդներ)
   Դրանք կազմում են բջջի պատը (բջջի մեմբրան), մասնակցում են էներգիայի պահեստավորման և տեղափոխման գործընթացներին:
2. Փարաֆիլ (պրոտեիններ)
   Պրոտեինները կարևոր են բջջի կառուցվածքում, ինչպես նաև բոլոր կենսաբառական գործընթացներում՝ խմորներում, ռեակցիաներում ու համակցված տարրերի գործում: Մասնակցում են բջջային հաղորդակցության և կարգավորման աշխատանքներին:
3. Քիմիական էներգիա պարունակող մոլեկուլներ (ATP)
   Ադենոզինտրիֆոսֆատ (ATP) էներգիայի հիմնական կրողն է բջջում և ապահովում է բոլոր կենսաբառական ռեակցիաները:

4.Ինչպիսի՞  օրգանական  և  անօրգանական  նյութեր  կան  կենդանի  օրգանիզմում

Կենդանի օրգանիզմում կարելի է տարբերել երկու հիմնական խմբի նյութեր՝ օրգանական և անօրգանական։

1. Օրգանական նյութեր
Օրգանական նյութերը ունեն ածխածնի (C) մոլեկուլներ, որոնք կազմում են կենսաբառական նյութերի հիմնական բաղադրիչը: Այս նյութերն ունեն մեծ ու բարդ կառուցվածք և մասնակցում են բջջի և օրգանիզմի կյանքի պահպանմանը:

Պրոտեիններ (անիմալ և բուսական)
Պրոտեինները կենսաբառական գործընթացների կարևոր բաղադրիչ են, որոնց կառուցվածքը կազմված է ամինաթթուներից: Դրանք ծառայում են որպես կառուցվածքային տարրեր (մկաններ, հյուսվածքներ) և մասնակից են բազմաթիվ ֆունկցիաներին՝ կատալիզում, իմունային պաշտպանություն և հորմոնալ կարգավորում։

Բազմաբառիմերային օրգանական միացություններ (կարբոհիդրատներ)
Շաքարներ (գլիկոզ, ֆրուկտոզ, սակարոզ և այլն), որոնք ունեն էներգիա տալու և պահեստավորման ֆունկցիա (օրինակ՝ գլիկոգեն)։

Լիպիդներ (ճարպեր)
Լիպիդները հանդիսանում են բջջի մեմբրաների կարևոր բաղադրիչներ, ինչպես նաև էներգիայի պահեստարաններ։ Դրանք բաժանվում են ճարպերի, ֆոսֆոլիպիդների, ստերոիդների և վիտամինների։

5.Ինչու՞  են  գիտնականներն  ասում. «Կյանքը սպիտակուցների  գոյության  ձևն  է…»

Գիտնականներն ասում են, որ «կյանքը սպիտակուցների գոյության ձևն է», քանի որ սպիտակուցները հանդիսանում են կենսաբառական գործընթացների հիմնական տարրերը և առանց դրանց կյանքը հնարավոր չէր լինի։ Սպիտակուցները կազմված են ամինաթթուներից և ունեն բազմաթիվ կենսաբառական գործառույթներ, որոնք ապահովում են օրգանիզմի գոյությունը և բնական կյանքը։

Սպիտակուցների կարևորությունը կենդանի օրգանիզմում՝
Կառուցվածքային դեր
Սպիտակուցները կազմում են օրգանիզմի կառուցվածքային հիմքը՝ սերիաներ, մկաններ, հյուսվածքներ (օրինակ՝ կոլագենը), որոնք անհրաժեշտ են բջիջների և օրգանների կառուցման համար։

Կատալիզում (ենթադրություններ)
Սպիտակուցները շատ կարևոր դեր ունեն բջջային և մոլեկուլային մակարդակում՝ որպես ենթադրություններ (ֆերմենտներ)։ Ֆերմենտները արագացնում են քիմիական ռեակցիաները, որոնք անհրաժեշտ են նյութափոխանակության համար՝ ներառելով էներգիայի արտադրությունը, նյութերի վերամշակումը և հյուսվածքների վերականգնման գործընթացները։

6.Որո՞նք  են  սպիտակուցների, ածխաջրերի, ճարպերի, նուկլեինաթթուների, վիտամինների  գործառույթները  կենդանի  օրգանիզմում: