Կենսաբանություն 9

Կորիզավոր (էուկարիոտ) և անկորիզ (պրոկարիոտ) բջիջների տարբերությունները հիմնականում վերաբերում են բջջի կառուցվածքի և գործառույթների ոլորտներին: Ստորև ներկայացված են դրանց հիմնական տարբերությունները.

1. Կորիզ

  • Կորիզավոր բջիջներ (էուկարիոտներ) ունեն կորիզ՝ արտաքին պատնեշով (կորիզապաստառ) առանձնացված:
  • Անկորիզ բջիջներ (պրոկարիոտներ) չունեն կորիզ՝ իրենց գենետիկական նյութը գտնվում է բջջի ցիտոպլազմայում:

2. Գենետիկական նյութ

  • Կորիզավոր բջիջներ ունեն մոնո-կողմանի գենոմ, որը գտնվում է կորիզում՝ մանրէական քրոմոսոմների տեսքով:
  • Անկորիզ բջիջներ ունեն պարզ գենետիկական նյութ՝ միաբառարանական դեօքսի ռիբոնուկլեաթթու (ԴՆԹ), որը չի կապված ոչ մի պատյանով:

3. Բջջի կառուցվածք

  • Կորիզավոր բջիջներ ունեն բջջի բոլոր համակենտրոն բաղադրիչները՝ բջջի պատ, բջջի երկբառարանական, միաբառարանային միացումներով գենետիկորեն կոնտրոլած ամբողջ մարմին:

Русский язык в9

Упражнение 1: Определите прилагательные

Прочитайте предложения и выделите в них все прилагательные.

  1. Она купила красивое платье.
  2. У нас на ужин будет вкусная пицца.
  3. Мы прошли по прохладной аллее.
  4. Солнечные лучи согревали землю.
  5. Это старое здание привлекает внимание туристов.
  6. В этих предложениях прилагательные следующие:

    красивое платье
    вкусная пицца
    прохладной аллее
    Солнечные лучи
    старое здание

Упражнение 2: Замените прилагательные синонимами

Замените прилагательные на синонимы, чтобы предложения не теряли смысла.

  1. Он открыл новую книгу.
  2. Я живу в уютной квартире.
  3. Мы отправились на дальний пляж.
  4. Этот фильм был интересный и увлекательный.
  5. В нашем городе есть красивые парки.
  6. Вот заменённые прилагательные:

    Он открыл неизведанную книгу.
    Я живу в комфортной квартире.
    Мы отправились на отдалённый пляж.
    Этот фильм был захватывающий и увлекательный.
    В нашем городе есть живописные парки.

Упражнение 3: Напишите предложение с указанным прилагательным

Используйте следующие прилагательные в своих предложениях:

  1. Яркий
  2. Умный
  3. Холодный
  4. Большой
  5. Тихий
  6. Вот предложения с указанными прилагательными:
    Яркий закат окрасил небо в оранжевые и розовые оттенки.
    Мой брат — умный мальчик, который всегда находит решения для самых сложных задач.
    Вчера был холодный день, и мы все завернулись в тёплые куртки.
    На даче растёт большой дуб, под которым приятно отдыхать в тени.
    Вечером на улице был тихий снегопад, который создавал атмосферу уюта.

Упражнение 4: Определите степень сравнения прилагательных

Определите, какая степень сравнения у каждого прилагательного.

  1. Этот фильм интереснее всех.
  2. Она самая умная в группе.
  3. Моя собака большая, а кошка меньше.
  4. У него красивее волосы, чем у его брата.
  5. Погода холоднее, чем вчера.
  6. Вот степени сравнения прилагательных в предложениях:
    интереснее — сравнительная степень.
    самая умная — превосходная степень.
    большая и меньше — положительная степень (для “большая”) и сравнительная степень (для “меньше”).
    красивее — сравнительная степень.
    холоднее — сравнительная степень.

Упражнение 5: Подчеркните правильную форму прилагательного

Выберите правильную форму прилагательного.

  1. Этот фильм был (интересный / интереснее / интересней) всех.
  2. Моя мама самая (красивая / красивейшая) в мире.
  3. Вчера была (холоднее / холодней) погода, чем сегодня.
  4. Этот дом (старый / старее / старей) всех в деревне.
  5. Он (умный / умнейший / умнее) всех своих одноклассников.
  6. Вот правильные формы прилагательных:
    Этот фильм был интереснее всех.
    Моя мама самая красивая в мире.
    Вчера была холоднее погода, чем сегодня.
    Этот дом старее всех в деревне.
    Он умнее всех своих одноклассников.

Упражнение 6: Составьте прилагательное из существительного

Измените существительные в прилагательные.

  1. Лес — лесной
  2. Река — __________
  3. Друзья — __________
  4. Звезды — __________
  5. Город — __________
  6. Река — речный
    Друзья — дружеский
    Звезды — звёздный
    Город — городской

Կենսաբանություն9


Բջջի օրգանոյիդները բջջում առկա կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ բաղադրիչներ են, որոնք կատարում են հատուկ կենսաբանական գործառույթներ: Դրանք ունեն տարբեր չափեր և ձևեր, և յուրաքանչյուր օրգանոյիդ պատասխանատու է բջջի որոշակի գործառույթի համար: Բջջի օրգանոյիդները կարող են լինել հետևյալը.

Նուկլեուս (միջուկ) – Այն բջջի գլխավոր օրգանոյիդն է, որը պարունակում է գենետիկական նյութ՝ DNA, և վերահսկում է բջջի գործունեությունը:

Միտոխոնդրիա – Բջջի էներգիայի արտադրամասերն են, որոնք պատասխանատու են ATP-ի (էներգիայի միավոր) սինթեզի համար:

Ռիբոսոմներ – Դրանք պրոտեինների սինթեզի համար անհրաժեշտ կառուցվածքային միավորներ են: Ռիբոսոմները գտնվում են ինչպես ցիտոպլազմայում, այնպես էլ էնդոպլազմիկ ցանցում:

Լիզոսոմներ – Դրանք պարունակում են մարսող նյութեր և բջջի մաքրման գործառույթ են կատարում՝ քայքայելով ավելորդ կամ վնասված բջջային բաղադրիչները:

Էնդոպլազմիկ ցանց – Այն երկու տեսակի է՝ բարդ (մարդու օրգանիզմում սինթեզվող սպիտակուցների համար) և անվերջ (հաշվի առնելով ճարպերի և ածխաջրերի նյութափոխանակությունը):

Գոլջիի համալիր – Բջջի տարրեր, որոնք պատասխանատու են սպիտակուցների մշակման և տեղափոխման համար:

Պարենխիմաներ (պարագոյներ) – Այդ օրգանոյիդներն ու բջիջները թույլ են տալիս բջջի կառուցվածքին համապատասխանել միջավայրում տեղի ունեցող փոփոխություններին:

Կենտրոնատերուններ – Բջջի մասնիկներ են, որոնք մասնակցում են բջջի բաժանմանը

Էլեկտրական հոսանքի ազդեցությունները կարող են լինել թույլ կամ ուժեղ, ունենալ իրենց քանակական բնութագիրը:

Էլեկտրական հոսանքը քանակապես բնութագրող ֆիզիկական մեծությունը կոչվում է հոսանքի ուժ:

Հոսանքի ուժը ցույց է տալիս հողորդիչի լայնական հատույթով մեկ վայրկյանի ընթացքում անցնող լիցքի քանակը:

Եթե կամայական հավասար ժամանակներում հաղորդչի լայնական հատույթով անցնում են լիցքի նույն քանակը, ապա ադպիսի հոսանքն անվանում են հաստատուն հոսանք:

Հաստատուն հոսանքի ուժը նշանակում են I  տառով:

Հաստատուն հոսանքի ուժը դրական սկալյար մեծություն է, որը հավասար է հաղորդչի լայնական հատույթով հոսանքի ուղղությամբ t ժամանակում անցած q լիցքի հարաբերությանը այդ ժամանակին:

I=q/t (1)

Միավորների միջազգային համակարգում հոսանքի ուժի միավորը կոչվում է ամպեր(Ա), ի պատիվ ֆրանսիացի ֆիզիկոս Անդրե Ամպերի (1775-1836թ.):


Ամպերի սահմանման հիմքում ընկած է հոսանքի մագնիսական ազդեցությունը: 1Ա-ին զուգահեռ հաճախ գործածվում են 1մԱ =10−3Ա և 1մկԱ =10−6Ա  միավորները:

Հոսանքի ուժի միջոցով, եթե այն հայտնի է, կարելի է որոշել t ժամանակում հաղորդիչով անցնող լիցքի մեծությունը.

q=I⋅t (2)

(2) բանաձևը թույլ է տալիս սահմանել էլեկտրական լիցքի միավորը՝ կուլոնը (Կլ).  1Կլ=1Ա⋅1վ=1Ավ

Մեկ կուլոնն այն լիցքն է, որն անցնում է հաղորդչի լայնական հատույթով 1 վայրկյանում, երբ հոսանքի ուժը հաղորդչում  1Ա է:

Հոսանքի ուժը չափում են հատուկ սարքի՝ ամպերաչափի կամ միլիամպերաչափի միջոցով:



Ամպերաչափի պայմանական նշանն է`


Ամպերաչափն այնպես է կառուցված, որ շղթային միացնելիս, հոսանքի ուժը շղթայում գրեթե չի փոխվում: Ամպերաչափը էլեկտրական շղթային միացնելու ժամանակ անհրաժեշտ է պահպանել հետևյալ կանոնները.

Ամպերաչափը միացնում են հաջորդաբար էլեկտրական շղթայի այն բաղադրիչին, որի հոսանքի ուժը պետք է չափեն:

Ընդ որում, ոչ մի նշանակություն չունի ամպերաչափը միացվել է հետազոտվող սպառիչի աջ, թե ձախ կողմում: Հետևաբար, հոսանքի ուժը շղթայի հաջորդաբար միացված տեղամասում նույնն է:

Ամպերաչափի «+» սեղմակը անհրաժեշտ է միացնել այն հաղորդալարի հետ, որը գալիս է հոսանքի աղբյուրի դրական բևեռից, իսկ «−» նշանով սեղմակը՝ այն հաղորդալարի հետ, որը գալիս է բացասական բևեռից:


Էլեկտրական հոսանքը լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված շարժում է, որն առաջանում է, երբ էլեկտրական դաշտի կողմից նրանց վրա ուժ է ազդում և հետևաբար աշխատանք է կատարվում: Հոսանքի աշխատանքը համեմատական է տեղափոխված լիցքի քանակին՝ q-ին, հետևաբար նրա հարաբերությունը այդ լիցք քանակին հաստատուն մեծություն է և  կարող է բնութագրել էլեկտրական դաշտը հաղորդչի ներսում: Այդ ֆիզիկական մեծությունը կոչվում է լարում և նշանակվում է U տառով:

Լարումը  ցույց է տալիս տվյալ տեղամասով 1Կլ լիցք անցնելիս էլեկտրական դաշտի կատարած աշխատանքը:

Լարումը սկալյար ֆիզիկական մեծություն է, որը հավասար է դաշտի կատարած աշխատանքի  հարաբերությանը հաղորդչով տեղափոխված լիցքի քանակին: U=A/q

Էլեկտրական լարման միավորը կոչվում է վոլտ (Վ) հոսանքի առաջին աղբյուր ստեղծող Ա. Վոլտայի պատվին:

1Վ այն լարումն է, որի դեպքում շղթայի տեղամասով 1Կլ լիցք տեղափոխելիս էլեկտրական դաշտը կատարում է 1Ջ աշխատանք:

Վոլտաչափի սեղմակները միացվում են էլեկտրական շղթայի այն կետերին, որոնց միջև անհրաժեշտ է չափել լարումը՝ չափվող տեղամասին զուգահեռ։

Վոլտաչափի «+» նշանով սեղմակն անհրաժեշտ է միացնել էլեկտրական շղթայի չափվող տեղամասի այն կետի հետ, որը միացված է հոսանքի աղբյուրի դրական բևեռին, իսկ «−» նշանով սեղմակը՝ բացասական բևեռին:



Թեմատիկ հարցեր և խնդիրներ

1․Ինչու՞ է անհրաժեշտ սահմանել հոսանքի քանակական բնութագիրը։

Հոսանքի քանակական բնութագիրը սահմանելը անհրաժեշտ է մի քանի պատճառներով, որոնք կապված են էներգիայի հաղորդման, վերահսկման և անվտանգային հարցերի հետ։ Հոսանքի քանակական բնութագիրն այնպիսի արժեքներ է պարունակում, ինչպիսիք են հոսանքի ուժը, լարումը, հզորությունը, հաճախականությունը և այլ՝ որոնք կարևոր են հետևյալ առումներով.

Հոսանքի վերահսկում և կառավարում. Հոսանքի բնութագրերը (օրինակ՝ հոսանքի ուժը և լարումը) օգնում են ճշտելու, թե որքան էներգիա է սպառվում կամ արտադրվում։ Այդպիսով, հնարավոր է ճշգրտորեն կառավարել հոսանքի ընթացքը և հարմարեցնել այն համակարգի պահանջներին։

2․ Ինչո՞վ է տարբերվում ազատ լիցքակիրների ուղղորդված շարժումը քաոսային շարժումից։

Ազատ լիցքակիրների ուղղորդված շարժումը (հոսանք) և քաոսային շարժումը տարբերանում են իրենց բնույթով և շարժման կարգուկանոնով:

Ազատ լիցքակիրների ուղղորդված շարժում:

Դիտարկման տեսանկյունից՝ այս շարժումը կատարվում է ուղղորդված և կարգավորված կերպով։ Հոսանքի դեպքում լիցքակիրները (օրինակ՝ էլեկտրոնները) շարժվում են մի կողմ՝ որոշակի ուղղությամբ, երբ նրանց վրա ազդում է արտաքին էլեկտրադաշտ։
Բառարանի տեսանկյունից՝ ուղղորդված շարժման պարագայում լիցքակիրները շարժվում են կոնկրետ ուղղությամբ՝ ի տարբերություն քաոսային շարժման, որտեղ ուղղությունը անկանոն է։

3․ Ո՞ր հոսանքն են անվանում հաստատուն։

Հաստատուն հոսանք (հանդիսանում է նաև դիֆերենցիալ հոսանք կամ միջոցով հոսանք) այն հոսանքն է, որի ուժը (հոսքի ինտենսիվությունը) ժամանակի ընթացքում չի փոխվում՝ անկախ արտաքին պայմաններից: Սա նշանակում է, որ լիցքակիրները (օրինակ՝ էլեկտրոնները) շարժվում են անդադար նույն արագությամբ և ուղղությամբ, առանց որևէ փոփոխություն ենթարկվելու։

Հաստատուն հոսանքի որոշակի նշանները են՝

4․ Սահմանել հաստատաուն հոսանքի ուժը։ Ի՞նչ է ցույց տալիս հոսանքի ուժը, և ո՞րն է նրա միավորը։


1․Ինչու՞ է անհրաժեշտ սահմանել հոսանքի քա

Լիցքի միավորը՝ կուլոնը (C), սահմանվում է որպես այն լիցքի չափ, որը անցնում է մի հոսանքի միջոցով մեկ վայրկյանում, երբ հոսանքի ուժը հավասար է մեկ ամպերի։

Ավելի կոնկրետ, կուլոնը սահմանվում է որպես այն լիցքի քանակ, որը անցնում է կայուն հոսանքի միջոցով մեկ վայրկյանում, երբ հոսանքի ուժը 1 ամպեր է։ Սա նշանակում է, որ մեկ կուլոն լիցքը հավասար է 1 ամպեր հոսքի 1 վայրկյան անցած լիցքի քանակին:

Այսպես՝

1

C
=
1

A

1

s

նակական բնութագիրը։

Հոսանքի քանակական բնութագիրը սահմանելը անհրաժեշտ է մի քանի պատճառներով, որոնք կապված են էներգիայի հաղորդման, վերահսկման և անվտանգային հարցերի հետ։ Հոսանքի քանակական բնութագիրն այնպիսի արժեքներ է պարունակում, ինչպիսիք են հոսանքի ուժը, լարումը, հզորությունը, հաճախականությունը և այլ՝ որոնք կարևոր են հետևյալ առումներով.

Հոսանքի վերահսկում և կառավարում. Հոսանքի բնութագրերը (օրինակ՝ հոսանքի ուժը և լարումը) օգնում են ճշտելու, թե որքան էներգիա է սպառվում կամ արտադրվում։ Այդպիսով, հնարավոր է ճշգրտորեն կառավարել հոսանքի ընթացքը և հարմարեցնել այն համակարգի պահանջներին։

Անվտանգություն. Հոսանքի չափումներն անհրաժեշտ են անվտանգությունը ապահովելու համար՝ հակառակ դեպքում կարող են առաջանալ սարքերի և համակարգերի վնասումներ՝ հետևանքով գերլարման, կարճ միացումների կամ հոսանքի ավելացման։ Հոսանքի չափման միջոցով հնարավոր է կանխել նման վնասները։

Էներգիայի արդյունավետ օգտագործում. Հոսանքի քանակային բնութագրերը թույլ են տալիս ճշգրիտ հաշվարկել էներգիայի սպառումը, որը կարևոր է տնտեսապես արդյունավետ օգտագործման համար։ Դա հատկապես կարևոր է արդյունաբերական և բնակելի ոլորտներում։

Տեխնիկական ծրագրեր և սարքավորումներ. Բազմաթիվ սարքեր ու սարքավորումներ աշխատում են հոսանքի կոնկրետ ցուցանիշներով, ուստի հոսանքի քանակական բնութագրերի սահմանումը կարևոր է այս սարքերի աշխատանքի ճիշտ ձևավորման և արդյունավետության համար։

Պարամետրերի համապատասխանություն. Հոսանքի բնութագրերը պետք է համապատասխանեն բազում տեխնիկական ստանդարտների և նորմերին, որպեսզի ապահովվի համակարգի երկարաժամկետ ծառայության առանց խափանումների։

Ամփոփելով՝ հոսանքի քանակական բնութագրերը կարևոր են համակարգի արդյունավետ աշխատանքի, անվտանգության, էներգիայի ճիշտ հաշվարկման և տեխնիկական պահանջների պահպանման համար։



Вы сказали:
2․ Ինչո՞վ է տարբերվում ազատ լիցքակիրների ուղղորդված շարժումը քաոսային շարժումից։
ChatGPT сказал:
Ազատ լիցքակիրների ուղղորդված շարժումը (հոսանք) և քաոսային շարժումը տարբերանում են իրենց բնույթով և շարժման կարգուկանոնով:

Ազատ լիցքակիրների ուղղորդված շարժում:

Դիտարկման տեսանկյունից՝ այս շարժումը կատարվում է ուղղորդված և կարգավորված կերպով։ Հոսանքի դեպքում լիցքակիրները (օրինակ՝ էլեկտրոնները) շարժվում են մի կողմ՝ որոշակի ուղղությամբ, երբ նրանց վրա ազդում է արտաքին էլեկտրադաշտ։
Բառարանի տեսանկյունից՝ ուղղորդված շարժման պարագայում լիցքակիրները շարժվում են կոնկրետ ուղղությամբ՝ ի տարբերություն քաոսային շարժման, որտեղ ուղղությունը անկանոն է։
Սպառումը և աշխատանքի իրականացման համար՝ այս շարժումը օգտագործվում է բազմաթիվ տեխնիկական սարքերի աշխատանքում (օրինակ՝ էլեկտրական հոսանքի փոխանցում մետաղական մալուխներով կամ այլ նյութերով), որտեղ լիցքակիրների ուղիղ շարժումը կարևոր է աշխատանքը ճիշտ և արդյունավետ կատարելու համար։
Քաոսային շարժում:

Դիտարկման տեսանկյունից՝ քաոսային շարժումը որոշակի անկանոնություն ունի։ Լիցքակիրները շարժվում են աննկատելի և անկանոն ուղղություններով՝ առանց էական կարգուկանոնների։ Քաոսային շարժման դեպքում լիցքակիրների դիրքերն ու արագությունները միմյանցից աննկատելի տարբերություններ ունեն։
Բառարանի տեսանկյունից՝ քաոսային շարժումը բնութագրվում է անհուսալիությամբ, որտեղ դժվար է կանխատեսել շարժման հաջորդ դիրքը կամ ուղղությունը։
Մեխանիկական բացատրություն՝ այդպիսի շարժումը հաճախ դիտարկվում է այնպիսի համակարգերում, որտեղ չկա բավարար վերահսկողություն կամ այն տեղի է ունենում բարդ համակարգերի պայմաններում, որտեղ փոքր փոփոխությունները կարող են առաջացնել մեծ հետևանքներ։
Կիրառական տարբերությունները:

Ազատ լիցքակիրների ուղղորդված շարժումը պետք է լինի անկայունության մեջ՝ միտված էներգիայի արդյունավետ օգտագործմանը, իսկ քաոսային շարժումը հատկապես նկատելի է բնական երևույթներում կամ բարդ համակարգերում, որտեղ անկանոնության պատճառով դժվար է ձեռք բերել էներգիայի արդյունավետ անցում:
Համառոտ տարբերություն:

Ուղղորդված շարժում՝ լիցքակիրները շարժվում են որոշակի ուղղությամբ՝ արտաքին ուժերի ազդեցության տակ։
Քաոսային շարժում՝ շարժումը անկանոն է, որտեղ շարժման ուղղությունները և արագությունները չեն ենթարկվում հստակ կանոնների։


Вы сказали:
3․ Ո՞ր հոսանքն են անվանում հաստատուն։
ChatGPT сказал:
Հաստատուն հոսանք (հանդիսանում է նաև դիֆերենցիալ հոսանք կամ միջոցով հոսանք) այն հոսանքն է, որի ուժը (հոսքի ինտենսիվությունը) ժամանակի ընթացքում չի փոխվում՝ անկախ արտաքին պայմաններից: Սա նշանակում է, որ լիցքակիրները (օրինակ՝ էլեկտրոնները) շարժվում են անդադար նույն արագությամբ և ուղղությամբ, առանց որևէ փոփոխություն ենթարկվելու։

Հաստատուն հոսանքի որոշակի նշանները են՝

Հոսանքի ուժը ثابت է՝ ժամանակի ընթացքում չի փոխվում: Օրինակ, եթե մի circuit-ում միացված է լարանը և այն աշխատում է հաստատուն հոսանքով, ապա հոսանքի ուժը մնում է մշտապես նույնը։
Մշտական ուղղություն՝ այս դեպքում լիցքակիրները շարժվում են դեպի որոշակի ուղղություն, որը պայմանավորված է արտաքին էլեկտրադաշտի կողմից։
Հայտնի օրինակներ՝
Դիոդային հոսանք՝ երբ լարնակը միացված է ուղղահայաց լարելու առումով։
Հաստատուն լարային հոսանքները համակարգերում, որտեղ հոսանքը մնում է միշտ նույն։
Այս տեսակը հոսանքին բնորոշ է այն, որ դրա ինտենսիվությունը և լարման փոփոխությունները բացակայում են կամ այնքան փոքր են, որ կարելի է համարել գրեթե անտեսանելի։



:
Սահմանել հաստատաուն հոսանքի ուժը։ Ի՞նչ է ցույց տալիս հոսանքի ուժը, և ո՞րն է նրա միավորը։





Սահմանել հաստատաուն հոսանքի ուժը։ Ի՞նչ է ցույց տալիս հոսանքի ուժը, և ո՞րն է նրա միավորը։

Հաստատուն հոսանքի ուժը (հոսքի ինտենսիվությունը) այն չափն է, որն արտահայտում է այն լիցքերի քանակը, որոնք անցնում են միացման հատակով միավոր ժամանակահատվածում։ Այլ կերպ ասած, հաստատուն հոսանքի ուժը ցույց է տալիս, թե որքան շատ լիցքակիրներ (например՝ էլեկտրոններ) են անցնում կոնկրետ տարածք յուրաքանչյուր վայրկյան։

Հոսանքի ուժը կարող է սահմանվել հետևյալ բանաձևով.

I
=
Q
t
I=
t
Q


որտեղ՝

I
I՝ հոսանքի ուժը (հոսքի ինտենսիվությունը),
Q
Q՝ անցած լիցքի չափը (քանակը),
t
t՝ ժամանակը, որի ընթացքում լիցքակիրները անցնում են տվյալ տարածքը։
Հոսանքի ուժը ցույց է տալիս այն, թե որքան լիցք է անցնում կոնկրետ հատվածով յուրաքանչյուր վայրկյան։ Հոսանքի ուժը որոշում է, թե որքան էներգիա կամ աշխատանք է կատարվում մեկ որոշակի ժամանակահատվածում։

Հոսանքի ուժի միավորը ՍԻ համակարգում է ամպեր (A), որը հավասար է մեկ կուլոն լիցքի

5․ Ինչպե՞ս է սահմանվում լիցքի միավորը՝ կուլոնը։

6․ Ո՞ր սարքն են անվանում ամպերաչափ։ Ո՞ր երևույթի վրա է հիմնված նրա աշխատանքը։

7․Որքա՞ն է նկարում պատկերված ամպերաչափի սանդղակի բաժանման արժեքը :

Կենսաբանություն9

Կորիզավոր օրգանիզմների բջիջները նույնպես արտաքինից ծածկված են թաղանթով, որի տակ ցիտոպլազման է։ Ի տարբերություն նախակորիզավորների՝ կորիզավոր բջիջների ցիտոպլազմայում են գտնվում կորիզը և բազմաթիվ օրգանոիդներ՝ էնդոպլազմային ցանցը, Գոլջիի համալիրը, միտոքոնդրիումները և այլն։

Կորիզավոր բջիջներում կորիզը ցիտոպլազմայից սահմանազատված է կորիզաթաղանթով։ Կորիզում են բջջի գենետիկական տեղեկատվություն կրող կառուցվածքները՝ քրոմոսոմները։

Բջջում յուրաքանչյուր օրգանոիդ կատարում է որոշակի գործառույթ, վերջիններս էլ ամբողջությամբ պայմանավորում են բջջի կենսագործունեությունը։ Բջիջների ձևերը բազմազան են, ինչը պայմանավորված է նրանց ֆունկցիայով։

Էուկարիոտիկ բջիջը ունի բարդ մոլեկուլային կառուցվածք[2]։ Այստեղ տարբերակված են բջջի բաղադրամասերը՝ բջջաթաղանթը, ցիտոպլազման և բջջակորիզը։ Ի տարբերություն Պրոկարիոտիկ բջիջների, այս տեսակի բարդ բջիջներում կան նաև էնդոպլազմային ցանց, Գոլջիի ապարատ, միտոքոնդրիումներ և այլ օրգանոիդներ։ Կենդանական էուկարիոտիկ բջիջներում չկան պլաստիդներ, որոնք նկատվում են կենդանական բջիջների մոտ։

Էուկարիոտիկ բջիջների մյուս տարբերակիչ հատկությունը նրանց ամուր բջջապատը և խոշոր վակուոլների առկայությունն է։ Բարձրակարգ բույսերի բջիջներում բացակայում է բջջակենտրոնը կամ բջջային կենտրոնը։ Սնկերի և բակտերիաների բջջապատը կազմված է ճարպանման խիտին նյութից։ Բջջում պլաստիդները

Աշխարհագրություն 9

Հայաստանի կարմիր գրքում (Կարմիր գրքույկ) ներկայացված են այն կենդանիները և բույսերը, որոնք վտանգված են և ունեն պահպանման հատուկ առաջնահերթություն։ Ներկայումս Կարմիր գրքում ընդգրկված են բազմաթիվ տեսակներ, որոնք բաժանված են ըստ իրենց պահպանության կարգավիճակի։ Այս գրքում ներկայացված են նաև այն տեսակները, որոնք հնարավոր է արդեն վերացել են Հայաստանի տարածքում։

Կենդանիներ
Հայաստանի կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներից մի քանիսը՝

Արծիվ (Aquila rapax)
Արծիվը հազվագյուտ և պահպանման կարիք ունեցող թռչուն է, որը բնակվում է բարձր լեռնային շրջաններում։

Պետաս (Capra aegagrus)
Սևապատիտ այծը կամ պետասը խոշոր կաթնասուն է, որը հանդիպում է Հայաստանի բարձր լեռներում։

Սավաննայի ընձուղտ (Cervus elaphus)
Այս տեսակը, որն հաճախ հանդիպում է Հայաստանի անտառային և լեռնային տարածքներում, գտնվում է պահպանման վտանգի տակ։

Սապլոդուղ (Testudo graeca)
Սա Հայաստանում հանդիպող հազվագյուտ լապտափակ ճարպնաբազեն է, որը համարվում է խիստ վտանգված։

Թիթեռներ
Օրինակ՝ Argynnis paphia տեսակի թիթեռը, որն հանդիպում է լեռնային և խոտածածկ տարածքներում։

Բույսեր
Հայաստանի կարմիր գրքում գրանցված բույսերից մի քանիսը՝

Շահաթու (Tulipa armena)
Հայկական այս թուլիզն է հազվագյուտ, որի գեղեցիկ ծաղիկները երբեմն կարելի է գտնել միայն լեռնային վայրերում։

Հայկական ոսկրաչափ (Crocus armeniacus)
Սա հազվագյուտ բույս է, որն առաջացնում է գեղեցիկ մանուշակագույն ծաղիկներ և հանդիպում է հատկապես Հայաստանի բարձր լեռներում։

Բալկանյան ավոկադո (Astragalus armeniacus)
Սա մի բույս է, որը բնորոշ է Հայաստանի և հարևան տարածաշրջանների լեռնային տարածքներին։

Եղեգի բույս (Salix alba)
Այս բույսը հազվագյուտ տեսակ է, որն աճում է Հայաստանի խոնավ տարածքներում։

Հայաստանի Կարմիր գրքում նշված կենդանիների և բույսերի վիճակը զգալիորեն բարելավելու համար պահանջվում են ակտիվ պահպանման միջոցառումներ, այդ թվում՝ դրանց բնաբնակավայրերի պաշտպանությունը, թրեխամշակման բարելավումը և ոչ պահպանվող տեսակների վերարտադրությունը։

Սարդարապատի թանգարանը  մասին

Սարդարապատի թանգարանը գտնվում է Հայաստանի Արգամճի գյուղի մոտ, Շիրակամուտ համայնքում, որն ունի մեծ պատմական նշանակություն, քանի որ այն գտնվում է Սարդարապատի ճակատամարտի տեղում, որտեղ 1918 թվականին հայ զինվորները հաղթանակ տարան թուրքական զորքերի դեմ, ինչը կանխեց Օսմանյան կայսրության հարձակումը Հայաստանի վրա:

Սարդարապատի ճակատամարտը, որն իր նշանակությամբ կարևոր դեր է ունեցել Հայաստանի անկախության հարցում, դարձավ խորհրդանիշ՝ հայ ժողովրդի դիմադրության և համախմբման կռվի։ Թանգարանը հիմնադրվել է 1968 թվականին և բացվել է 1978 թվականին, և այն ներկայացնում է նախընթաց և ժամանակակից ժամանակների հայ ժողովրդի պատմական ճանապարհը։

Թանգարանում ներկայացված են տարբեր ցուցադրություններ, որոնք վերաբերում են Սարդարապատի ճակատամարտի պատմությանը, ինչպես նաև հայոց պատմության մի քանի կարևոր շրջափուլերի մասին։ Տեսարժան է նաև թանգարանի բացօթյա տարածքը՝ որտեղ գտնվում են կոթողներ և մոնումենտներ, որոնք commemorացնում են մարտերի զոհերին։

Բջջի բաղադրություն

Բջջի բաղադրություն

Ջուր օրգանական է  70-80% (սպիտակուցներ)10-20%

(Ճարպեր)2-5%

(Ածխաջուր)1-02%

(Նուկլենյա թթուներ)1-02%

Արտադրանք հաշվենք քանի կիլոգրամ ջուր կա իմ որգանիզմ

Ավելի պարզ ձևով, հարցը կարելի է գրել որպես՝51×8010051×10080​

Առաջին քայլում 80%-ը փոխարկում ենք որպես 0.8 (որովհետև 80% = 80/100 = 0.8):

Այժմ հաշվենք։51×0.8=40.851×0.8=40.8

Այսպիսով, 51 × 80% = 40.8։

Նախագիծ նոյեմբերի 4-8

1.Որո՞նք են  կենդանի  օրգանիզմի  հիմնական  տարրերը (մակրո-, միկրո-, ուլտրատարրերը
Կենդանի  աշխարհը  քանի՞

Կենդանի օրգանիզմի հիմնական տարրերը կարելի է բաժանել մի քանի խմբերի՝ ըստ դրանց մոլեկուլներում առկա քիմիական տարրերի քանակի։

1. Մակրոտարրեր

Այս տարրերը կազմող մոլեկուլները կազմում են օրգանիզմի մաշկային զանգվածի մեծ մասը:

  • Օքսիգեն (O)
  • Կարբոն (C)
  • Հիդրոգեն (H)
  • Նիտրոգեն (N)
  • Կալցիում (Ca)
  • Ֆոսֆոր (P)
  • Կալիում (K)
  • Սարֆուր (S)
  • Մագնեզիում (Mg)

2. Միկրոտարրեր

Այս տարրերը օրգանիզմում ներկայանում են փոքր քանակությամբ, բայց կարևոր դեր են կատարում բիոլոգիական գործընթացներում:

  • Iron (Fe)
  • Copper (Cu)
  • Զինկ (Zn)
  • Մանգան (Mn)
  • Յոդ (I)
  • Կոբալտ (Co)
  • Սելեն (Se)
  • Մոլիբդեն (Mo)

3. Ուլտրատարրեր

Այս տարրերը օրգանիզմում առկա են դեռ ավելի փոքր քանակությամբ և սովորաբար ունեն կարևոր ֆիզիոլոգիական դերեր:

  • Բոր (B)
  • Նիկել (Ni)
  • Վանադիում (V)
  • Կրծկալի մոլիբդեն (Cl)

Կենդանի աշխարհի քանակը

Կենդանի աշխարհը կազմված է միլիոնավոր տեսակներից, որոնք իրենց մեջ ներառում են բույսեր, կենդանիներ, միկրոօրգանիզմներ (բակտերիաներ, վիրուսներ, ֆունգուսներ և այլն)։ Կենդանի տեսակների ընդհանուր քանակը, ըստ գնահատականների, անցնում է 8 միլիոնից, բայց դա դեռևս ոչ ամբողջական և ճշգրիտ թիվ է, քանի որ շատ տեսակներ դեռևս հայտնաբերված

2.Կենդանի  աշխարհը  քանի՞ <<թագավորության>>  է  բաժանվում

Կենդանի աշխարհը, ըստ ժամանակակից դասակարգման համակարգի, բաժանվում է հինգ հիմնական թագավորությունների՝

Բույսեր (Plantae)
Այս թագավորությունը ներառում է բոլոր բույսերին, որոնք ունակ են ֆոտոսինթեզի միջոցով արտադրել իրենց սնունդը:

Կենդանիներ (Animalia)
Այս թագավորությունը ներառում է բոլոր կենդանիներին՝ կաթնասուններից մինչ միկրոսկոպիկ բջիջներով օրգանիզմներ:

Ֆունգուսներ (Fungi)
Հատուկ այս թագավորության ներկայացուցիչներն են սնկերը, որոնք կարող են լինել համասեռ և բազմաբջիջ և սնվում են օրգանական նյութերով:

Բակտերիաներ (Bacteria)
Սա ներառում է միաբջիջ, բջիջներով օրգանիզմները, որոնք շատ տարբեր էակներ են՝ որոշները պատճառում են հիվանդություններ, իսկ մյուսները մասնակցում են շրջակա միջավայրի կենսական գործընթացներին:

Արխեա (Archaea)
Նման են բակտերիաներին, սակայն ապրում են չափազանց ծայրահեղ պայմաններում, օրինակ՝ շատ բարձր կամ ցածր ջերմաստիճաններում, բարձր աղի պարունակությամբ կամ սուր թթվայնությամբ միջավայրերում

3.Ո՞րն է  կենդանի  օրգանիզմի  կառուցվածքային  միավորը,  ինչպիսի՞ կենսաբանորեն  ակտիվ  նյութեր  կան  նրա  բաղադրության  մեջ

Կենդանի օրգանիզմի կառուցվածքային միավորը բջիջն է (կամ կենսաբառառությունը): Բջիջը կյանքի հիմնական միավորն է, որը իրականացնում է բոլոր կենսաբառական գործընթացները՝ թթվածնի ներլուծություն, սննդի յուրացում, էներգիայի արտադրություն և այլն: Բջիջը կարող է լինել միաբջիջ (օրինակ՝ բակտերիաները) կամ բազմաբջիջ (օրինակ՝ կենդանիները, բույսերը):

Բջիջի կազմը ներառում է մի քանի կենսաբանորեն ակտիվ նյութեր, որոնք կարևոր դեր են խաղում բջջի գործունեության մեջ:

Կենսաբանորեն ակտիվ նյութեր՝

  1. Բուսական և կենդանական ճարպեր (լիպիդներ)
    Դրանք կազմում են բջջի պատը (բջջի մեմբրան), մասնակցում են էներգիայի պահեստավորման և տեղափոխման գործընթացներին:
  2. Փարաֆիլ (պրոտեիններ)
    Պրոտեինները կարևոր են բջջի կառուցվածքում, ինչպես նաև բոլոր կենսաբառական գործընթացներում՝ խմորներում, ռեակցիաներում ու համակցված տարրերի գործում: Մասնակցում են բջջային հաղորդակցության և կարգավորման աշխատանքներին:
  3. Քիմիական էներգիա պարունակող մոլեկուլներ (ATP)
    Ադենոզինտրիֆոսֆատ (ATP) էներգիայի հիմնական կրողն է բջջում և ապահովում է բոլոր կենսաբառական ռեակցիաները:

4.Ինչպիսի՞  օրգանական  և  անօրգանական  նյութեր  կան  կենդանի  օրգանիզմում

Կենդանի օրգանիզմում կարելի է տարբերել երկու հիմնական խմբի նյութեր՝ օրգանական և անօրգանական։

1. Օրգանական նյութեր
Օրգանական նյութերը ունեն ածխածնի (C) մոլեկուլներ, որոնք կազմում են կենսաբառական նյութերի հիմնական բաղադրիչը: Այս նյութերն ունեն մեծ ու բարդ կառուցվածք և մասնակցում են բջջի և օրգանիզմի կյանքի պահպանմանը:

Պրոտեիններ (անիմալ և բուսական)
Պրոտեինները կենսաբառական գործընթացների կարևոր բաղադրիչ են, որոնց կառուցվածքը կազմված է ամինաթթուներից: Դրանք ծառայում են որպես կառուցվածքային տարրեր (մկաններ, հյուսվածքներ) և մասնակից են բազմաթիվ ֆունկցիաներին՝ կատալիզում, իմունային պաշտպանություն և հորմոնալ կարգավորում։

Բազմաբառիմերային օրգանական միացություններ (կարբոհիդրատներ)
Շաքարներ (գլիկոզ, ֆրուկտոզ, սակարոզ և այլն), որոնք ունեն էներգիա տալու և պահեստավորման ֆունկցիա (օրինակ՝ գլիկոգեն)։

Լիպիդներ (ճարպեր)
Լիպիդները հանդիսանում են բջջի մեմբրաների կարևոր բաղադրիչներ, ինչպես նաև էներգիայի պահեստարաններ։ Դրանք բաժանվում են ճարպերի, ֆոսֆոլիպիդների, ստերոիդների և վիտամինների։

5.Ինչու՞  են  գիտնականներն  ասում. «Կյանքը սպիտակուցների  գոյության  ձևն  է…»

Գիտնականներն ասում են, որ «կյանքը սպիտակուցների գոյության ձևն է», քանի որ սպիտակուցները հանդիսանում են կենսաբառական գործընթացների հիմնական տարրերը և առանց դրանց կյանքը հնարավոր չէր լինի։ Սպիտակուցները կազմված են ամինաթթուներից և ունեն բազմաթիվ կենսաբառական գործառույթներ, որոնք ապահովում են օրգանիզմի գոյությունը և բնական կյանքը։

Սպիտակուցների կարևորությունը կենդանի օրգանիզմում՝
Կառուցվածքային դեր
Սպիտակուցները կազմում են օրգանիզմի կառուցվածքային հիմքը՝ սերիաներ, մկաններ, հյուսվածքներ (օրինակ՝ կոլագենը), որոնք անհրաժեշտ են բջիջների և օրգանների կառուցման համար։

Կատալիզում (ենթադրություններ)
Սպիտակուցները շատ կարևոր դեր ունեն բջջային և մոլեկուլային մակարդակում՝ որպես ենթադրություններ (ֆերմենտներ)։ Ֆերմենտները արագացնում են քիմիական ռեակցիաները, որոնք անհրաժեշտ են նյութափոխանակության համար՝ ներառելով էներգիայի արտադրությունը, նյութերի վերամշակումը և հյուսվածքների վերականգնման գործընթացները։

6.Որո՞նք  են  սպիտակուցների, ածխաջրերի, ճարպերի, նուկլեինաթթուների, վիտամինների  գործառույթները  կենդանի  օրգանիզմում:

Русский 9

Он (пойти) в магазин.
Она (читать) интересную книгу.
Мы (сделать) домашнее задание.
Я (говорить) с другом по телефону.
Ты (позвонить) своему брату?
Он (играть) на гитаре каждый день.
Вчера мы (пойти) в театр.
Мама (готовить) ужин для всей семьи.
Мы (видеть) этот фильм много раз.
Ты (помочь) мне с этим заданием

Он пошёл в магазин.
Она читает интересную книгу.
Мы сделали домашнее задание.
Я говорю с другом по телефону.
Ты позвонишь своему брату?
Он играет на гитаре каждый день.
Вчера мы пошли в театр.
Мама готовит ужин для всей семьи.
Мы видели этот фильм много раз.
Ты поможешь мне с этим заданием?