Упражнение 1. Ответьте на вопросы, употребляя в ответах
придаточные дополнительные предложения с союзами что, чтобы:
1. Что вы знаете о факультете, на котором вы учитесь?
2. Что вы знаете о Киеве?
3. Что пишут в сегодняшних газетах?
4. Что вы знаете о Юрии Гагарине?
5. Что вы пожелали своему другу в день рождения?
6. О чем вы хотели попросить преподавателя?
7. Что советовал вам Ваш отец, когда вы окончили школу?
Упражнение 2. Прочитайте предложения. Объясните разницу
между предложениями с союзами что / чтобы:
1. Преподаватель сказал, что мы хорошо выполнили домашнюю работу.
2. Она сказала, что приедет сын.
3. Он говорит, что в этом месяце проведут соревнования по шахматам.
4. Он несколько раз повторил, что ему дали пригласительный билет на
вечер.
5. Он сказал, что Володя купил ему билет в кино.
6. Преподаватель сказал, чтобы мы хорошо выполнили домашнюю
работу.
7. Она сказала, чтобы приехал сын.
8. Он говорит, чтобы в этом месяце провели соревнования• по
шахматам.
9. Он несколько раз повторил, чтобы ему дали пригласительный билет на
вечер.
10. Он сказал, чтобы Володя купил ему билет в кино

Ответы

Упражнение 1:
1. Я знаю, что факультет, на котором я учусь, специализируется на информационных технологиях.
2. Я знаю, что в Киеве есть множество исторических достопримечательностей.
3. Я не знаю, что пишут в сегодняшних газетах, так как не читал их.
4. Я знаю, что Юрий Гагарин был первым человеком в космосе.
5. Я пожелал своему другу в день рождения, чтобы его желания сбылись.
6. Я хотел попросить преподавателя, чтобы он объяснил сложную тему более подробно.
7. Мой отец советовал мне, чтобы я выбрал профессию, которая мне нравится.

Упражнение 2:
1. Это сообщение о том, что мы выполнили домашнюю работу.
2. Здесь уточняется, что приедет сын.
3. Это утверждение о планируемых соревнованиях.
4. Он повторял факт получения билета на вечер.
5. Это о том, что Володя купил ему билет в кино.
6. Здесь указывается на необходимость хорошо выполнить домашнюю работу.
7. Это указание на приезд сына.
8. Здесь также говорится о планируемых соревнованиях.
9. Повторяется просьба о получении пригласительного билета.
10. Это просьба о покупке билета в кино.

1․ Գրիր՝ որ շարքում ինչ խոսքի մասեր են։
Տրված գոյականներից, ածականներից, դերանուններից, մակբայներից և ձայնարկություններից բայե՛ր կազմիր:

Ա. Ծաղիկ-ծաղիկներ, քար-քարանալ, անուն-անվանել, քարոզ-քարոզել, ձև-ձևել:Գոյական
Բ. Մեծ-մեծանալ, բարձր-բարձրանալ, կարմիր-կարմրել, տափակ-տափակել, սուր-սրել:Ածական
Գ. Ոչինչ-ոչնչանալ, բոլոր-բոլորել, նույն-նույնականց , ամբողջ-ամբողջականացնել:Դերանուն
Դ. Կրկին-կրկնել, արագ-արագանալ, դանդաղ-դանդաղել, հաճախ-հաճախել:Մակբայ
Ե. Վա՜յ-վայել, մկըկը-մկկալ, տը՜զզ, թրը՛խկ:Ձայնարկություն

2․ Տրված նույնանուններից կազմի՛ր նախադասություններ
անցավ, բազուկ, կուրանա, զատիկ, վայրի, անտառ

1.Ցավը անցավ

Ավտոմեքենան անցավ

2.Բազուկից պատրաստած սուպ

Լայն բազուկով մարդ

3.Այս մարդը կուրացած էր

Պայմանագիրը կուրանա

4.Այս տարի նշում ենք զատիկը

Զատիկը քայլում եր անտառով

5.Վայրի ցեղերը վերանում են

Տղան այս վայրից հեռացավ

6.Անտառում վայրի կենդանիներ էին

Անտառ բառ

3․ Տրված բառերը բաժանի՛ր բառակազմական բաղադրիչների (արմատների և ածանցների):

Ա. Թվական, պատմություն, աղյուսակ, գրիչ, ազդեցություն, խորություն:Թիվ-ական,պատմություն-պատում-ություն․աղյուսակ-աղյուս-ակ,գրիչ-գր-իչ,ազդեցություն-ազ-եց-ություն,խորություն-խոր-ություն
Բ. Արևելք, արևմուտք, կենսագիր, օտարամուտ, ծովագնաց, ինքնատիպ:Արևելք-արև-ել-ք,արևմուտք-արև-մուտ-ք,կենսագիր-կենս-ա-գիր,օտարամութ
Գ. Արևելյան, կենսագրություն, արևադարձային, անուշահոտություն, բազմատեսակություն:

4․Գրի՛ր տասը այնպիսի բառեր, որոնց մեջ հնչյունների և տառերի քանակները չհամապատասխանեն։որդ,որսորդ, որդի, ոզնի, ոգի,ոհմակ,տերև,թև,արևելք,հարևան

5.  Ածանցներ
Տրված ածանցներով բառեր կազմի’ր.
անք, որդ, ակ, ար, պան, անի, ե, յալ, բաց, ապ, երորդ, րորդ, սուն, բար, որեն

1)Թվարկե՛ք ու պարզաբանե՛ք էլեկտրոլիտային դիսոցման ժամանակակից տեսության չորս հիմնադրույթը:

Հաղորդիչներ են այն նյութերը, որոնցում առկա են ազատ լիցքակիր մասնիկներ: Մետաղներում, որոնք համարվում են առաջին կարգի հաղորդիչներ, առկա են ազատ էլեկտրոններ, և էլեկտրական հոսանքը նրանցում էլեկտրոնների ուղղորդված հոսքն է.

Որոշ նյութերի ջրային լուծույթներում (էլեկտրոլիտներում), որոնք համարվում են երկրորդ կարգի հաղորդիչներ, էլեկտրական հոսանքը իոնների հոսք է, այսինքն՝ էլեկտրոլիտներին բնորոշ է իոնային հաղորդականությունը.

2)Ինչո՞վ են տարբերվում իոններն ատոմներից։

Իոնների հատկությունները և կառուցվածքը

Իոններն ատոմներից տարբերվում են իրենց էլեկտրոնային կառուցվածքով, հետևաբար, և հատկություններով:

Համեմատենք նատրիում և քլոր տարրերի ատոմների՝ 𝑁𝑎0,Cl0 և համապատասխան իոնների՝ Na+,Cl− որոշ հատկությունները.

* էլեկտրոնային կառուցվածք.

Na-ի ատոմի արտաքին էլեկտրոնային շերտում (M) կա մեկ էլեկտրոն

Cl-ի ատոմի արտաքին էլեկտրոնային շերտում (M)  կա 7 էլեկտրոն:

Իսկ համապատասխան իոններն արտաքին էլեկտրոնային շերտում ունեն ութական էլեկտրոն և նման են իներտ գազերի էլեկտրոնային կառուցվածքին.

Na+ իոնն ունի իներտ գազ Ne-ի էլեկտրոնային կառուցվածքը, 

Cl− իոնն ունի իներտ գազ Ar-ի էլեկտրոնային կառուցվածքը.

* ագրեգատային վիճակը

3. Ինչո՞ւ է էլեկտրոլիտային դիսոցման գործընթացը դարձելի։

Էլեկտրոլիտներ են այն նյութերը, որոնց ջրային լուծույթները էլեկտրական հոսանք են հաղորդում, իսկ ոչ էլեկտրոլիտներ են այն նյութերը, որոնց ջրային լուծույթները էլեկտրական հոսանք չեն հաղորդում: 

Նյութի պատկանելիությունը էլեկտրոլիտներին կարելի է ստուգել էլեկտրահաղորդականություն ստուգող սարքի միջոցով: Ինչպես երևում է նկարում, ոչ էլեկտրոլիտները հոսանք չեն անցկացնում, ինչի պատճառով լամպը չի վառվում, իսկ էլեկտրոլիտներում՝ վառվում է:

Աղերը, թթուները, հիմքերը էլեկտրոլիտ են, իսկ օրգանական միացությունների մեծ մասը (գլյուկոզ, սպիրտ, շաքար, ացետոն և այլն), ինչպես նաև մի շարք անօգանական նյութեր (թթվածին՝ O2, ազոտ՝ N2, ազոտի(I) օքսիդ՝ N2O և այլն) էլեկտրոլիտ չեն:

Հալված վիճակում հոսանքի հաղորդիչներ են նաև իոնական կապով բազմաթիվ միացություններ. աղեր, հիմքեր և որոշ օքսիդներ:

Գազային վիճակում գտնվող որոշ նյութերի (քլորաջրածին, բրոմաջրածին, ծծմբաջրածին և այլն) ջրային լուծույթները նույնպես էլեկտրական հոսանքի հաղորդիչներ են:

Իսկ ինչպե՞ս են ստեղծվում լիցքակիր մասնիկները՝ իոնները էլեկտրոլիտների լուծույթներում և հալույթներում: Առաջինն այս հարցին պատասխանել է շվեդ գիտնական Սվանտե Արենիուսը,

4)Արդյոք կարո՞ղ են էլեկտրոլիտը ջրում լուծելիս միայն կատիոններ կամ միայն անիոններ առաջանալ: Ինչո՞ւ:

Աղիների ոլորման ժամանակ աղիքի գալարը ոլորվում է իր շուրջ, իր մեջ ընդգրկելով միջընդերքը, ինչի արդյունքում աղիքային անանցանելիություն։ Ախտանիշներից են որովայնային ցավը, փքվածությունը, փսխումը, փորկապությունը, արյունային կղանքը։ Սկիզբը կարող է լինել արագ կամ աստիճանաբար։ Միջընդրքը կարող է այնպես սեղմվել, որ արյան հոսքը դեպի աղու այդ հատվածը կանգ առնի և արդյունքում առաջանա միջընդերային իշեմի։ Այդ իրավիճակում կարող է լինել տենդ և պերիտոնիտ։

Նյութափոխանակության ոչ պիտանի արգասիքների, օրգանիզմ ներմուծված թունավոր նյութերի հեռացումն օրգանիզմից կոչվում է արտազատություն, իսկ այդ ֆունկցիան կատարող օրգանները՝ արտազատական օրգաններ:

Արտազատման գլխավոր օրգանները երիկամներն են, որոնք մեզի հետ հեռացնում են միզանյութը, միզաթթուն, հանքային աղերի և ջրի ավելցուկը: Դրանով պահպանվում է ջրաղային փոխանակության կայուն մակարդակը: Այդ նյութերն աննշան չափով հեռանում են նաև մաշկի միջոցով: Օրինակ՝ թոքերով հեռանում են ածխաթթու գազը, որոշ ցնդող նյութեր, ջրային գոլորշիներ և այլն։

Երիկամները զույգ լոբաձև օրգաններ են` տեղակայված որովայնի խոռոչում, ողնաշարի աջ և ձախ կողմերում, գոտկատեղի մոտ: Նրանց երկարությունը 10−12սմ է, իսկ լայնությունը՝ 5−6սմ, զանգվածը ոչ ավելի, քան 200գ: Երիկամ է մտնում երիկամային զարկերակը և դուրս գալիս համանուն երակը: Երիկամները չափազանց հարուստ են արյունատար անոթներով: Երիկամային զարկերակը, մտնելով երիկամ, ճյուղավորվում է մանր անոթների, որոնք էլ աստիճանաբար դառնում են փոքր լուսանցքով զարկերակներ: Յուրաքանչյուր զարկերակ պատիճի խոռոչում առաջացնում է մազանոթային կծիկ: Մազանոթային կծիկից կրկին առաջանում է զարկերակ, որը դուրս է գալիս պատիճից: Յուրաքանչյուր զարկերակ պատիճից դուրս գալուց հետո կրկին ճյուղավորվում է, առաջացնում մազանոթներ, որոնք սերտորեն շրջապատում են ոլորուն խողովակը: